લિઙ્ગપુરાણમ્

મુનીનાં ચ ન સંદેહસ્ તસ્માત્ સમ્પૂજયેચ્છિવમ્ સા હાનિસ્તન્મહચ્છિદ્રં સ મોહઃ સા ચ મૂકતા

મુનિઓને તો કોઈ સંશય નથી; તેથી, શિવજીની પૂજા કરવી જોઈએ. એ જ ખોટ, એ જ મોટું દુષ્ય, એ જ મોહ અને એ જ મૌન છે.

યત્ક્ષણં વા મુહૂર્તં વા શિવમેકં ન ચિન્તયેત્ ભવભક્તિપરા યે ચ ભવપ્રણતચેતસઃ

જે ક્ષણ કે પળ માટે પણ કોઈ માત્ર શિવજીનો સ્મરણ કરતો નથી—જે લોકો ભવજીમાં ભક્તિ ધરાવે છે અને મનથી ભવજીને શરણ ગયા છે,

ભવસંસ્મરણોદ્યુક્તા ન તે દુઃખસ્ય ભાજનમ્ ભવનાનિ મનોજ્ઞાનિ દિવ્યમાભરણં સ્ત્રિયઃ

જે ભવજીના સ્મરણમાં તત્પર રહે છે, તેઓ દુઃખના ભાગીદાર નથી. સુંદર મકાનો, દિવ્ય આભૂષણો, સ્ત્રીઓ,

ધનં વા તુષ્ટિપર્યન્તં શિવપૂજાવિધેઃ ફલમ્ યે વાઞ્છન્તિ મહાભોગાન્ રાજ્યં ચ ત્રિદશાલયે તે ઽર્ચયન્તુ સદા કાલં લિઙ્ગમૂર્તિં મહેશ્વરમ્

સંતોષ સુધીનું ધન એ શિવપૂજાનો ફળ છે. જે મહાભોગ અને દેવલોકમાં રાજય ઈચ્છે છે, તેમણે હંમેશા મહેશ્વરનાં લિંગરૂપની પૂજા કરવી જોઈએ.

હત્વા ભિત્ત્વા ચ ભૂતાનિ દગ્ધ્વા સર્વમિદં જગત્

ભૂતોને મારીને, ફોડી નાખીને અને આખું જગત દાઝી નાખીને,

યજેદેકં વિરૂપાક્ષં ન પાપૈઃ સ પ્રલિપ્યતે શૈલં લિઙ્ગં મદીયં હિ સર્વદેવનમસ્કૃતમ્

એકમાત્ર વિરુપનેત્રવાળાની પૂજા કરવી જોઈએ; તેને પાપો લાગતા નથી. મારું પથ્થરનું લિંગ તો બધા દેવતાઓ પૂજે છે.

ઇત્યુક્ત્વા પૂર્વમભ્યર્ચ્ય રુદ્રં ત્રિભુવનેશ્વરમ્ તુષ્ટાવ વાગ્ભિર્ ઇષ્ટાભિર્ દેવદેવં ત્રિયંબકમ્

આ રીતે કહીને, પહેલા ત્રિલોકનાથ રુદ્રની પૂજા કરી, પછી મનગમતા શબ્દોથી ત્ર્યંબક દેવદેવતાની સ્તુતિ કરી.

તદાપ્રભૃતિ શક્રાદ્યાઃ પૂજયામાસુરીશ્વરમ્ સાક્ષાત્પાશુપતં કૃત્વા ભસ્મોદ્ધૂલિતવિગ્રહાઃ

ત્યાંથી ઈન્દ્ર અને બીજા દેવતાઓએ પાશુપતવ્રત ધારણ કરીને, ભસ્મથી શરીર લપેટી, ઈશ્વરની પૂજા શરૂ કરી.

લિઙ્ગાનિ કલ્પયિત્વૈવં સ્વાધિકારાનુરૂપતઃ વિશ્વકર્મા દદૌ તેષાં નિયોગાદ્બ્રહ્મણઃ પ્રભોઃ

પોતપોતાના અધિકાર પ્રમાણે લિંગો બનાવી, વિશ્વકર્માએ બ્રહ્માના આદેશે તે બધાને આપ્યા.

ઇન્દ્રનીલમયં લિઙ્ગં વિષ્ણુના પૂજિતં સદા પદ્મરાગમયં શક્રો હૈમં વિશ્રવસઃ સુતઃ

ઈન્દ્રનીલમણિનું લિંગ હંમેશા વિષ્ણુ પૂજે છે; પદ્મરાગમણિનું શક્રે અને સોનાનું લિંગ વિશ્રવાસપુત્રે.

વિશ્વેદેવાસ્ તથા રૌપ્યં વસવઃ કાન્તિકં શુભમ્ આરકૂટમયં વાયુર્ અશ્વિનૌ પાર્થિવં સદા

વિશ્વદેવતાઓ ચાંદીનું લિંગ પૂજે છે; વસુઓ તેજસ્વી અને સુંદર લિંગ, વાયુ આરકૂટનું અને અશ્વિનીકુમારો મૃદુ લિંગ પૂજે છે.

સ્ફાટિકં વરુણો રાજા આદિત્યાસ્તામ્રનિર્મિતમ્ મૌક્તિકં સોમરાડ્ ધીમાંસ્ તથા લિઙ્ગમનુત્તમમ્

રાજા વરુણ કાચનું લિંગ, આદિત્યો તાંબાનું અને બુદ્ધિમાન સોમરાજ અપ્રતિમ મુક્તામણિનું લિંગ પૂજે છે.

અનન્તાદ્યા મહાનાગાઃ પ્રવાલકમયં શુભમ્ દૈત્યા હ્યયોમયં લિઙ્ગં રાક્ષસાશ્ ચ મહાત્મનઃ

અનંત વગેરે મહાનાગો સુંદર પ્રવાલમણિનું લિંગ, દૈત્યોએ લોખંડનું અને મહાત્મા રાક્ષસોએ પણ લિંગ પૂજે છે.

ત્રૈલોહિકં ગુહ્યકાશ્ ચ સર્વલોહમયં ગણાઃ ચામુણ્ડા સૈકતં સાક્ષાન્ માતરશ્ ચ દ્વિજોત્તમાઃ

ગુહ્યકો ત્રિધાતુનું લિંગ, ગણો સર્વલોહનું, ચામુંડા રેતનું અને માતાઓ, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ, પણ પૂજે છે.

દારુજં નૈરૃતિર્ ભક્ત્યા યમો મારકતં શુભમ્ નીલાદ્યાશ્ ચ તથા રુદ્રાઃ શુદ્ધં ભસ્મમયં શુભમ્

નૈરૃતિ ભક્તિપૂર્વક લાકડાનું લિંગ, યમ સુન્દર પન્નાનો લિંગ અને નીલાદિ રુદ્રો શુદ્ધ ભસ્મનું પવિત્ર લિંગ પૂજે છે.

લક્ષ્મીવૃક્ષમયં લક્ષ્મીર્ ગુહો વૈ ગોમયાત્મકમ્ મુનયો મુનિશાર્દૂલાઃ કુશાગ્રમયમ્ ઉત્તમમ્

લક્ષ્મી લક્ષ્મીવૃક્ષનું લિંગ, ગુહા ગોમયનું અને મુનિગણો, હે મુનિશાર્દૂલ, ઉત્તમ કુશઘાસનું લિંગ પૂજે છે.

વામાદ્યાઃ પુષ્પલિઙ્ગં તુ ગન્ધલિઙ્ગં મનોન્મની સરસ્વતી ચ રત્નેન કૃતં રુદ્રસ્ય વાગ્ભવા

વામાદિ દેવીઓ ફૂલનું લિંગ, મનોઉન્માની સુગંધિત લિંગ અને સરસ્વતી રુદ્ર માટે રત્નમય લિંગ પૂજે છે, હે વાગ્ભવ.

દુર્ગા હૈમં મહાદેવં સવેદિકમનુત્તમમ્ ઉગ્રા પિષ્ટમયં સર્વે મન્ત્રા હ્યાજ્યમયં શુભમ્

દુર્ગા, સુવર્ણ જેવી, મહાદેવ સાથે, શ્રેષ્ઠ અને ભવ્ય, ભયાનક પણ પિઠ્ઠુથી બનેલી, બધા મંત્રો અને શુદ્ધ ઘીથી બનેલા પવિત્ર ભોગ સાથે પૂજાય છે.

વેદાઃ સર્વે દધિમયં પિશાચાઃ સીસનિર્મિતમ્ લેભિરે ચ યથાયોગ્યં પ્રસાદાદ્બ્રહ્મણઃ પદમ્

બધા વેદો દહીંથી બનેલા છે; પિશાચો સીસાથી બનેલા છે; દરેકને બ્રહ્માના પ્રસાદથી યોગ્ય સ્થાન મળ્યું છે.

બહુનાત્ર કિમુક્તેન ચરાચરમિદં જગત્ શિવલિઙ્ગં સમભ્યર્ચ્ય સ્થિતમત્ર ન સંશયઃ

અહીં વધારે શું કહેવું? ચાલતું અને અચળ આખું જગત, શિવલિંગની પૂજા કરીને અહીં સ્થિર રહે છે—આમાં કોઈ શંકા નથી.

ષડ્વિધં લિઙ્ગમિત્યાહુર્ દ્રવ્યાણાં ચ પ્રભેદતઃ તેષાં ભેદાશ્ચતુર્યુક્તચત્વારિંશદિતિ સ્મૃતાઃ

લિંગને છ પ્રકારનું કહેવામાં આવ્યું છે, જે તેના પદાર્થ પ્રમાણે જુદા પડે છે; તેમાં કુલ ચૌવત્તેર પ્રકારના ભેદ છે, જે ચાર રીતે વર્ણવાયા છે.

શૈલજં પ્રથમં પ્રોક્તં તદ્ધિ સાક્ષાચ્ચતુર્વિધમ્ દ્વિતીયં રત્નજં તચ્ચ સપ્તધા મુનિસત્તમાઃ

પહેલું પથ્થરથી બનેલું કહેવાય છે અને તે ચાર પ્રકારનું છે; બીજું રત્નથી બનેલું છે અને તે સાત પ્રકારનું છે, હે શ્રેષ્ઠ મુનિઓ.

તૃતીયં ધાતુજં લિઙ્ગમ્ અષ્ટધા પરમેષ્ઠિનઃ તુરીયં દારુજં લિઙ્ગં તત્તુ ષોડશધોચ્યતે

ત્રીજું ધાતુથી બનેલું લિંગ છે, જે આઠ પ્રકારનું છે; ચોથું લાકડાથી બનેલું લિંગ છે, જે સોળ પ્રકારનું કહેવાય છે.

મૃન્મયં પઞ્ચમં લિઙ્ગં દ્વિધા ભિન્નં દ્વિજોત્તમાઃ ષષ્ઠં તુ ક્ષણિકં લિઙ્ગં સપ્તધા પરિકીર્તિતમ્

પાંચમું માટીનું લિંગ છે, જે બે ભાગમાં વહેંચાય છે, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો; છઠ્ઠું ક્ષણિક લિંગ છે, જે સાત પ્રકારનું ગણાય છે.

શ્રીપ્રદં રત્નજં લિઙ્ગં શૈલજં સર્વસિદ્ધિદમ્ ધાતુજં ધનદં સાક્ષાદ્ દારુજં ભોગસિદ્ધિદમ્

રત્નથી બનેલું લિંગ સંપત્તિ આપે છે; પથ્થરનું બધું સિદ્ધિ આપે છે; ધાતુનું સીધું ધન આપે છે; લાકડાનું ભોગસંપત્તિ આપે છે.

મૃન્મયં ચૈવ વિપ્રેન્દ્રાઃ સર્વસિદ્ધિકરં શુભમ્ શૈલજં ચોત્તમં પ્રોક્તં મધ્યમં ચૈવ ધાતુજમ્

માટીનું લિંગ પણ, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો, શુભ અને સર્વસિદ્ધિદાયક છે; પથ્થરનું શ્રેષ્ઠ કહેવાય છે અને ધાતુનું મધ્યમ ગણાય છે.

બહુધા લિઙ્ગભેદાશ્ ચ નવ ચૈવ સમાસતઃ મૂલે બ્રહ્મા તથા મધ્યે વિષ્ણુસ્ત્રિભુવનેશ્વરઃ

લિંગના ઘણા પ્રકાર છે, અને સંક્ષિપ્તમાં નવ ગણાય છે; મૂળમાં બ્રહ્મા છે, મધ્યમાં વિશ્વના સ્વામી વિષ્ણુ છે.

રુદ્રોપરિ મહાદેવઃ પ્રણવાખ્યઃ સદાશિવઃ લિઙ્ગવેદી મહાદેવી ત્રિગુણા ત્રિમયાંબિકા

ઉપર રુદ્ર, મહાદેવ, પ્રણવ નામે ઓળખાતા સદાશિવ છે; લિંગની વેદી મહાદેવી છે, ત્રણ ગુણવાળી, ત્રિરૂપ અંબિકા છે.

તયા ચ પૂજયેદ્યસ્તુ દેવી દેવશ્ ચ પૂજિતૌ શૈલજં રત્નજં વાપિ ધાતુજં વાપિ દારુજમ્

જે કોઈ તેની સાથે પૂજા કરે છે, તે દેવી અને દેવ બંનેની પૂજા કરે છે, પથ્થરનું, રત્નનું, ધાતુનું કે લાકડાનું લિંગ હોય.