લિઙ્ગપુરાણમ્

પ્રાણાયામૈઃ સમાયુક્તૈઃ પઞ્ચભિઃ સુરપુઙ્ગવાઃ ચતુર્ભિઃ પ્રણવૈશ્ચૈવ પ્રાણાયામપરાયણૈઃ

દેવોમાં શ્રેષ્ઠ એવા લોકો પાંચ પ્રાણાયામ અને ચાર પ્રણવ સાથે, તથા પ્રાણાયામમાં નિષ્ઠાવાન રહીને જોડાય છે.

ત્રિભિશ્ ચ પ્રણવૈર્દેવાઃ પ્રાણાયામૈસ્તથાવિધૈઃ દ્વિધા ન્યસ્ય તથૌંકારં પ્રાણાયામપરાયણઃ

ત્રણ પ્રણવ અને એવા જ પ્રાણાયામ સાથે, બે રીતે ઓમકારને સ્થિર કરીને, પ્રાણાયામમાં નિષ્ઠાવાન રહે છે.

તતશ્ચૌંકારમ્ ઉચ્ચાર્ય પ્રાણાપાનૌ નિયમ્ય ચ જ્ઞાનામૃતેન સર્વાઙ્ગાન્ય્ આપૂર્ય પ્રણવેન ચ

પછી ઓમકાર ઉચ્ચારીને, પ્રાણ અને અપાનને નિયંત્રિત કરીને, જ્ઞાનરૂપ અમૃત અને પ્રણવથી આખા અંગોને ભરી દે છે.

ગુણત્રયં ચતુર્ધાખ્યમ્ અહઙ્કારં ચ સુવ્રતાઃ તન્માત્રાણિ ચ ભૂતાનિ તથા બુદ્ધીન્દ્રિયાણિ ચ

ત્રણ ગુણો, જે ચારે ભાગે ઓળખાય છે, અહંકાર, તન્માત્રા, ભૌતિક તત્વો અને બુદ્ધિ ઇન્દ્રિયો—હે સુવ્રતઓ, એ બધાં.

કર્મેન્દ્રિયાણિ સંશોધ્ય પુરુષં યુગલં તથા ચિદાત્માનં તનું કૃત્વા ચાગ્નિર્ભસ્મેતિ સંસ્પૃશેત્

કર્મેન્દ્રિયો અને યુગલ પુરુષને શુદ્ધ કરીને, ચેતનાત્માને શરીર બનાવી, અગ્નિભસ્મથી સ્પર્શ કરવો જોઈએ.

વાયુર્ભસ્મેતિ ચ વ્યોમ તથામ્ભઃ પૃથિવી તથા ત્રિયાયુષં ત્રિસંધ્યં ચ ધૂલયેદ્ ભસિતેન યઃ

વાયુ, આકાશ, પાણી અને પૃથ્વીના ભસ્મથી, જે વ્યક્તિ દિવસ-રાતના ત્રણ સંધિએ ભસ્મ લગાવે છે—

સ યોગી સર્વતત્ત્વજ્ઞો વ્રતં પાશુપતં ત્વિદમ્ ભવેન પાશમોક્ષાર્થં કથિતં દેવસત્તમાઃ

એ યોગી, સર્વ તત્વોને જાણનારો, આ પાશુપત વ્રત ભવદેવે બંધનમુક્તિ માટે કહેલું છે, હે શ્રેષ્ઠ દેવો.

એવં પાશુપતં કૃત્વા સમ્પૂજ્ય પરમેશ્વરમ્ લિઙ્ગે પુરા મયા દૃષ્ટે વિષ્ણુના ચ મહાત્મના

આ રીતે પાશુપત વ્રત કરીને અને પરમેશ્વરનું પૂજન કરીને, પ્રાચીન સમયમાં મેં અને મહાત્મા વિષ્ણુએ લિંગનું દર્શન કર્યું હતું.

પશવો નૈવ જાયન્તે વર્ષમાત્રેણ દેવતાઃ અસ્માભિઃ સર્વકાર્યાણાં દેવમભ્યર્ચ્ય યત્નતઃ

જ્યારે અમે સર્વ કાર્ય માટે ભગવાનનું શ્રદ્ધાપૂર્વક પૂજન કરીએ છીએ, ત્યારે એક વર્ષ સુધી કોઈ જીવ પાશુરૂપે જન્મતો નથી, હે દેવતાઓ.

બાહ્યે ચાભ્યન્તરે ચૈવ મન્યે કર્તવ્યમીશ્વરમ્ પ્રતિજ્ઞા મમ વિષ્ણોશ્ ચ દિવ્યૈષા સુરસત્તમાઃ

બાહ્ય રીતે અને આંતરિક રીતે પણ, હું ભગવાનને પૂજ્ય માનું છું; આ મારી અને વિષ્ણુની પ્રતિજ્ઞા છે, હે દેવોમાં શ્રેષ્ઠ.

મુનીનાં ચ ન સંદેહસ્ તસ્માત્ સમ્પૂજયેચ્છિવમ્ સા હાનિસ્તન્મહચ્છિદ્રં સ મોહઃ સા ચ મૂકતા

મુનિઓને તો કોઈ સંશય નથી; તેથી, શિવજીની પૂજા કરવી જોઈએ. એ જ ખોટ, એ જ મોટું દુષ્ય, એ જ મોહ અને એ જ મૌન છે.

યત્ક્ષણં વા મુહૂર્તં વા શિવમેકં ન ચિન્તયેત્ ભવભક્તિપરા યે ચ ભવપ્રણતચેતસઃ

જે ક્ષણ કે પળ માટે પણ કોઈ માત્ર શિવજીનો સ્મરણ કરતો નથી—જે લોકો ભવજીમાં ભક્તિ ધરાવે છે અને મનથી ભવજીને શરણ ગયા છે,

ભવસંસ્મરણોદ્યુક્તા ન તે દુઃખસ્ય ભાજનમ્ ભવનાનિ મનોજ્ઞાનિ દિવ્યમાભરણં સ્ત્રિયઃ

જે ભવજીના સ્મરણમાં તત્પર રહે છે, તેઓ દુઃખના ભાગીદાર નથી. સુંદર મકાનો, દિવ્ય આભૂષણો, સ્ત્રીઓ,

ધનં વા તુષ્ટિપર્યન્તં શિવપૂજાવિધેઃ ફલમ્ યે વાઞ્છન્તિ મહાભોગાન્ રાજ્યં ચ ત્રિદશાલયે તે ઽર્ચયન્તુ સદા કાલં લિઙ્ગમૂર્તિં મહેશ્વરમ્

સંતોષ સુધીનું ધન એ શિવપૂજાનો ફળ છે. જે મહાભોગ અને દેવલોકમાં રાજય ઈચ્છે છે, તેમણે હંમેશા મહેશ્વરનાં લિંગરૂપની પૂજા કરવી જોઈએ.

હત્વા ભિત્ત્વા ચ ભૂતાનિ દગ્ધ્વા સર્વમિદં જગત્

ભૂતોને મારીને, ફોડી નાખીને અને આખું જગત દાઝી નાખીને,

યજેદેકં વિરૂપાક્ષં ન પાપૈઃ સ પ્રલિપ્યતે શૈલં લિઙ્ગં મદીયં હિ સર્વદેવનમસ્કૃતમ્

એકમાત્ર વિરુપનેત્રવાળાની પૂજા કરવી જોઈએ; તેને પાપો લાગતા નથી. મારું પથ્થરનું લિંગ તો બધા દેવતાઓ પૂજે છે.

ઇત્યુક્ત્વા પૂર્વમભ્યર્ચ્ય રુદ્રં ત્રિભુવનેશ્વરમ્ તુષ્ટાવ વાગ્ભિર્ ઇષ્ટાભિર્ દેવદેવં ત્રિયંબકમ્

આ રીતે કહીને, પહેલા ત્રિલોકનાથ રુદ્રની પૂજા કરી, પછી મનગમતા શબ્દોથી ત્ર્યંબક દેવદેવતાની સ્તુતિ કરી.

તદાપ્રભૃતિ શક્રાદ્યાઃ પૂજયામાસુરીશ્વરમ્ સાક્ષાત્પાશુપતં કૃત્વા ભસ્મોદ્ધૂલિતવિગ્રહાઃ

ત્યાંથી ઈન્દ્ર અને બીજા દેવતાઓએ પાશુપતવ્રત ધારણ કરીને, ભસ્મથી શરીર લપેટી, ઈશ્વરની પૂજા શરૂ કરી.

લિઙ્ગાનિ કલ્પયિત્વૈવં સ્વાધિકારાનુરૂપતઃ વિશ્વકર્મા દદૌ તેષાં નિયોગાદ્બ્રહ્મણઃ પ્રભોઃ

પોતપોતાના અધિકાર પ્રમાણે લિંગો બનાવી, વિશ્વકર્માએ બ્રહ્માના આદેશે તે બધાને આપ્યા.

ઇન્દ્રનીલમયં લિઙ્ગં વિષ્ણુના પૂજિતં સદા પદ્મરાગમયં શક્રો હૈમં વિશ્રવસઃ સુતઃ

ઈન્દ્રનીલમણિનું લિંગ હંમેશા વિષ્ણુ પૂજે છે; પદ્મરાગમણિનું શક્રે અને સોનાનું લિંગ વિશ્રવાસપુત્રે.

વિશ્વેદેવાસ્ તથા રૌપ્યં વસવઃ કાન્તિકં શુભમ્ આરકૂટમયં વાયુર્ અશ્વિનૌ પાર્થિવં સદા

વિશ્વદેવતાઓ ચાંદીનું લિંગ પૂજે છે; વસુઓ તેજસ્વી અને સુંદર લિંગ, વાયુ આરકૂટનું અને અશ્વિનીકુમારો મૃદુ લિંગ પૂજે છે.

સ્ફાટિકં વરુણો રાજા આદિત્યાસ્તામ્રનિર્મિતમ્ મૌક્તિકં સોમરાડ્ ધીમાંસ્ તથા લિઙ્ગમનુત્તમમ્

રાજા વરુણ કાચનું લિંગ, આદિત્યો તાંબાનું અને બુદ્ધિમાન સોમરાજ અપ્રતિમ મુક્તામણિનું લિંગ પૂજે છે.

અનન્તાદ્યા મહાનાગાઃ પ્રવાલકમયં શુભમ્ દૈત્યા હ્યયોમયં લિઙ્ગં રાક્ષસાશ્ ચ મહાત્મનઃ

અનંત વગેરે મહાનાગો સુંદર પ્રવાલમણિનું લિંગ, દૈત્યોએ લોખંડનું અને મહાત્મા રાક્ષસોએ પણ લિંગ પૂજે છે.

ત્રૈલોહિકં ગુહ્યકાશ્ ચ સર્વલોહમયં ગણાઃ ચામુણ્ડા સૈકતં સાક્ષાન્ માતરશ્ ચ દ્વિજોત્તમાઃ

ગુહ્યકો ત્રિધાતુનું લિંગ, ગણો સર્વલોહનું, ચામુંડા રેતનું અને માતાઓ, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ, પણ પૂજે છે.

દારુજં નૈરૃતિર્ ભક્ત્યા યમો મારકતં શુભમ્ નીલાદ્યાશ્ ચ તથા રુદ્રાઃ શુદ્ધં ભસ્મમયં શુભમ્

નૈરૃતિ ભક્તિપૂર્વક લાકડાનું લિંગ, યમ સુન્દર પન્નાનો લિંગ અને નીલાદિ રુદ્રો શુદ્ધ ભસ્મનું પવિત્ર લિંગ પૂજે છે.

લક્ષ્મીવૃક્ષમયં લક્ષ્મીર્ ગુહો વૈ ગોમયાત્મકમ્ મુનયો મુનિશાર્દૂલાઃ કુશાગ્રમયમ્ ઉત્તમમ્

લક્ષ્મી લક્ષ્મીવૃક્ષનું લિંગ, ગુહા ગોમયનું અને મુનિગણો, હે મુનિશાર્દૂલ, ઉત્તમ કુશઘાસનું લિંગ પૂજે છે.

વામાદ્યાઃ પુષ્પલિઙ્ગં તુ ગન્ધલિઙ્ગં મનોન્મની સરસ્વતી ચ રત્નેન કૃતં રુદ્રસ્ય વાગ્ભવા

વામાદિ દેવીઓ ફૂલનું લિંગ, મનોઉન્માની સુગંધિત લિંગ અને સરસ્વતી રુદ્ર માટે રત્નમય લિંગ પૂજે છે, હે વાગ્ભવ.

દુર્ગા હૈમં મહાદેવં સવેદિકમનુત્તમમ્ ઉગ્રા પિષ્ટમયં સર્વે મન્ત્રા હ્યાજ્યમયં શુભમ્

દુર્ગા, સુવર્ણ જેવી, મહાદેવ સાથે, શ્રેષ્ઠ અને ભવ્ય, ભયાનક પણ પિઠ્ઠુથી બનેલી, બધા મંત્રો અને શુદ્ધ ઘીથી બનેલા પવિત્ર ભોગ સાથે પૂજાય છે.

વેદાઃ સર્વે દધિમયં પિશાચાઃ સીસનિર્મિતમ્ લેભિરે ચ યથાયોગ્યં પ્રસાદાદ્બ્રહ્મણઃ પદમ્

બધા વેદો દહીંથી બનેલા છે; પિશાચો સીસાથી બનેલા છે; દરેકને બ્રહ્માના પ્રસાદથી યોગ્ય સ્થાન મળ્યું છે.