લિઙ્ગપુરાણમ્

રથો રથી દેવવરો હરિશ્ ચ રુદ્રઃ સ્વયં શક્રપિતામહૌ ચ ત્વમેવ સર્વે ભગવન્ કથં તુ સ્તોષ્યે હ્ય્ અતોષ્યં પ્રણિપત્ય મૂર્ધ્ના

રથ, રથચાલક, શ્રેષ્ઠ દેવ, હરિ, રુદ્ર, ઇન્દ્ર અને પિતામહ — હે ભગવાન, તું બધું જ છે; તો પછી હું તારી કેવી રીતે સ્તુતિ કરું? તું તો વંદન સિવાય પ્રસન્ન થતો નથી.

અનન્તપાદસ્ ત્વમ્ અનન્તબાહુર્ અનન્તમૂર્ધાન્તકરઃ શિવશ્ ચ અનન્તમૂર્તિઃ કથમ્ ઈદૃશં ત્વાં તોષ્યે હ્ય્ અતોષ્યં કથમીદૃશં ત્વામ્

તારા પગ, હાથ અને મસ્તક અનંત છે, તું અંતનો વિનાશક છે, હે શિવ; તારી મૂર્તિ પણ અનંત છે — તને કેવી રીતે પ્રસન્ન કરી શકું? તું તો અપ્રસન્ન રહી જતો છે, તારી કેવી રીતે સ્તુતિ કરું?

નમોનમઃ સર્વવિદે શિવાય રુદ્રાય શર્વાય ભવાય તુભ્યમ્ સ્થૂલાય સૂક્ષ્માય સુસૂક્ષ્મસૂક્ષ્મસૂક્ષ્માય સૂક્ષ્માર્થવિદે વિધાત્રે

વારંવાર વંદન છે તને, સર્વજ્ઞ, શિવ, રુદ્ર, શર્વ, ભવ; તને જે સ્થૂળ, સૂક્ષ્મ, અત્યંત સૂક્ષ્મ, સૂક્ષ્મ અર્થને જાણનારા અને સર્જનહાર છે.

સ્રષ્ટ્રે નમઃ સર્વસુરાસુરાણાં ભર્ત્રે ચ હર્ત્રે જગતાં વિધાત્રે નેત્રે સુરાણામસુરેશ્વરાણાં દાત્રે પ્રશાસ્ત્રે મમ સર્વશાસ્ત્રે

સર્જનહારને વંદન છે, સર્વ દેવ-અસુરોના પોષક અને સંહારક, જગતના વિધાતા, દેવોના નેતા, અસુરોના ઈશ્વર, દાતા, શાસક અને સર્વ શાસ્ત્રોના સ્વામી તને વંદન છે.

વેદાન્તવેદ્યાય સુનિર્મલાય વેદાર્થવિદ્ભિઃ સતતં સ્તુતાય વેદાત્મરૂપાય ભવાય તુભ્યમ્ અન્તાય મધ્યાય સુમધ્યમાય

જેને વેદાંતથી ઓળખી શકાય છે, જે શુદ્ધ છે, વેદના જ્ઞાનીઓ હંમેશા જેને સ્તુતિ કરે છે, જે વેદસ્વરૂપ છે, અંત, મધ્ય અને શ્રેષ્ઠ મધ્યરૂપ ભવને વંદન છે.

આદ્યન્તશૂન્યાય ચ સંસ્થિતાય તથા ત્વશૂન્યાય ચ લિઙ્ગિને ચ અલિઙ્ગિને લિઙ્ગમયાય તુભ્યં લિઙ્ગાય વેદાદિમયાય સાક્ષાત્

જે આરંભ અને અંતથી રહિત છે, જે શૂન્ય નથી, જે રૂપવંત અને અરૂપ છે, જે લિંગમય છે, લિંગરૂપ છે, અને વેદ તથા તેના મૂળરૂપ તું જ છે, એવા તને વંદન છે.

રુદ્રાય મૂર્ધાનનિકૃન્તનાય મમાદિદેવસ્ય ચ યજ્ઞમૂર્તેઃ વિધ્વાન્તભઙ્ગં મમ કર્તુમીશ દૃષ્ટ્વૈવ ભૂમૌ કરજાગ્રકોટ્યા

રુદ્રને, માથાં કપનારને, મારા પ્રાચીન દેવના યજ્ઞમૂર્તિને વંદન છે; હે ઈશ્વર, મારા યજ્ઞના વિનાશને જોઈને, તું કરની નખની ટોચથી ધરા પર આઘાત કર્યો.

અહો વિચિત્રં તવ દેવદેવ વિચેષ્ટિતં સર્વસુરાસુરેશ દેહીવ દેવૈઃ સહ દેવકાર્યં કરિષ્યસે નિર્ગુણરૂપતત્ત્વ

હે દેવોના દેવ, સર્વ દેવ-અસુરોના સ્વામી, તારા વિચિત્ર કૃત્યો કેટલી અદ્ભુત છે! શરીર ધરાવતાં છતાં દેવો સાથે તું દૈવી કાર્ય કરે છે, છતાં તારી સાચી તત્ત્વતા નિર્ગુણ છે.

એકં સ્થૂલં સૂક્ષ્મમેકં સુસૂક્ષ્મં મૂર્તામૂર્તં મૂર્તમેકં હ્યમૂર્તમ્ એકં દૃષ્ટં વાઙ્મયં ચૈકમીશં ધ્યેયં ચૈકં તત્ત્વમત્રાદ્ભુતં તે

તું એક જ સ્થૂળ, એક જ સૂક્ષ્મ, એક જ અત્યંત સૂક્ષ્મ, રૂપવંત અને અરૂપ, એક જ દેખાતું, એક જ વાણીરૂપ, એક જ ઈશ્વર, એક જ ધ્યાનયોગ્ય — આ અદ્ભુત તત્ત્વ માત્ર તારો જ છે.

સ્વપ્ને દૃષ્ટં યત્પદાર્થં હ્યલક્ષ્યં દૃષ્ટં નૂનં ભાતિ મન્યે ન ચાપિ મૂર્તિર્નો વૈ દૈવકીશાન દેવૈર્ લક્ષ્યા યત્નૈરપ્યલક્ષ્યં કથં તુ

સ્વપ્નમાં જે વસ્તુ જોઈ છે, તે ખરેખર અદૃશ્ય છે, જોવામાં આવે છે તો પણ પકડાતી નથી, એ કોઈ રૂપ નથી, ન તો દેવોના ઈશ્વર છે — દેવો પણ પ્રયત્ને જેને જોઈ શકતા નથી, તેને કેવી રીતે જોઈ શકાય?

દિવ્યઃ ક્વ દેવેશ ભવત્પ્રભાવો વયં ક્વ ભક્તિઃ ક્વ ચ તે સ્તુતિશ્ ચ તથાપિ ભક્ત્યા વિલપન્તમીશ પિતામહં માં ભગવન્ક્ષમસ્વ

હે દેવોના દેવ, તારી દૈવી શક્તિ ક્યાં અને અમે ક્યાં? તારી ભક્તિ ક્યાં અને તારી સ્તુતિ ક્યાં? છતાં પણ, હે ભગવાન, ભક્તિથી વિલાપ કરતો હું પિતામહ છું, મને માફ કરજે.

ય ઇમં શૃણુયાદ્દ્વિજોત્તમા ભુવિ દેવં પ્રણિપત્ય પઠેત્ સ ચ મુઞ્ચતિ પાપબન્ધનં ભવભક્ત્યા પુરશાસિતુઃ સ્તવમ્

હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ, પૃથ્વી પર જે કોઈ ભક્તિપૂર્વક ભગવાનને વંદન કરીને આ સ્તોત્રને સાંભળે કે પઠે છે, તે ભવના શાસક પ્રત્યેની ભક્તિથી પાપના બંધનમાંથી મુક્ત થાય છે.

શ્રુત્વા ચ ભક્ત્યા ચતુરાનનેન સ્તુતો હસઞ્શૈલસુતાં નિરીક્ષ્ય સ્તવં તદા પ્રાહ મહાનુભાવં મહાભુજો મન્દરશૃઙ્ગવાસી

આ સ્તોત્ર સાંભળીને, પાર્વતીને જોઈને, બ્રહ્માએ ભક્તિપૂર્વક સ્તુતિ કરી; ત્યારબાદ મહાબળવાન, મહાત્મા, મન્દર શિખર પર નિવાસ કરતા ભગવાન સ્મિત સાથે બોલ્યા.

સ્તવેનાનેન તુષ્ટો ઽસ્મિ તવ ભક્ત્યા ચ પદ્મજ વરાન્ વરય ભદ્રં તે દેવાનાં ચ યથેપ્સિતાન્

આ સ્તોત્રથી અને તારી ભક્તિથી હું પ્રસન્ન થયો છું, હે કમળથી જન્મેલા, તું ઈચ્છે તેવા વર્દાનો માગ, તને અને દેવતાઓને જે શુભ હોય તે મળે.

તતઃ પ્રણમ્ય દેવેશં ભગવાન્પદ્મસંભવઃ કૃતાઞ્જલિપુટો ભૂત્વા પ્રાહેદં પ્રીતમાનસઃ

પછી ભગવાન કમળમાંથી જન્મેલા, દેવોના સ્વામીના ચરણોમાં નમન કરીને, હાથ જોડીને આનંદિત હૃદયથી બોલ્યા.

ભગવન્દેવદેવેશ ત્રિપુરાન્તક શઙ્કર ત્વયિ ભક્તિં પરાં મે ઽદ્ય પ્રસીદ પરમેશ્વરમ્

હે ભગવાન, દેવોના દેવ, ત્રિપુરના શત્રુ, શંકર, આજે મને તારી પરમ ભક્તિ આપ, હે પરમેશ્વર, કૃપા કર.

દેવાનાં ચૈવ સર્વેષાં ત્વયિ સર્વાર્થદેશ્વર પ્રસીદ ભક્તિયોગેન સારથ્યેન ચ સર્વદા

અને બધા દેવતાઓ માટે પણ, હે સર્વ ઇચ્છાઓ પૂરી કરનાર પ્રભુ, ભક્તિ અને માર્ગદર્શન દ્વારા હંમેશા કૃપા કર.

જનાર્દનો ઽપિ ભગવાન્ નમસ્કૃત્ય મહેશ્વરમ્ કૃતાઞ્જલિપુટો ભૂત્વા પ્રાહ સાંબં ત્રિયંબકમ્

જનાર્દન ભગવાને પણ મહેશ્વરને નમન કરીને, હાથ જોડીને સાંબ અને ત્ર્યંબકને કહ્યું.

વાહનત્વં તવેશાન નિત્યમીહે પ્રસીદ મે ત્વયિ ભક્તિં ચ દેવેશ દેવદેવ નમો ઽસ્તુ તે

હે ઈશાન, હું હંમેશા તારો વાહન બનવા ઇચ્છું છું, કૃપા કરીને મને તારી ભક્તિ આપ, હે દેવોના દેવ, તને વંદન છે.

સામર્થ્યં ચ સદા મહ્યં ભવન્તં વોઢુમીશ્વરમ્ સર્વજ્ઞત્વં ચ વરદ સર્વગત્વં ચ શઙ્કર

હમેશા મને તને ધારી રાખવાની શક્તિ આપ, હે ઈશ્વર, અને સર્વજ્ઞતા તથા સર્વવ્યાપકતા પણ આપ, હે શંકર.

તયોઃ શ્રુત્વા મહાદેવો વિજ્ઞપ્તિં પરમેશ્વરઃ સારથ્યે વાહનત્વે ચ કલ્પયામાસ વૈ ભવઃ

બન્નેની વિનંતી સાંભળી મહાદેવ પરમેશ્વરે ભવને રથચાલક અને વાહન તરીકે નિયુક્ત કર્યા.

દત્ત્વા તસ્મૈ બ્રહ્મણે વિષ્ણવે ચ દગ્ધ્વા દૈત્યાન્દેવદેવો મહાત્મા સાર્ધં દેવ્યા નન્દિના ભૂતસંઘૈર્ અન્તર્ધાનં કારયામાસ શર્વઃ

બ્રહ્મા અને વિષ્ણુને વરદાન આપી, દૈત્યોને દહન કર્યા પછી, મહાત્મા દેવાદિદેવે દેવી, નંદિ અને ભૂતગણો સાથે પોતાનું અદૃશ્ય થવું કરાવ્યું.

તતસ્તદા મહેશ્વરે ગતે રણાદ્ગણૈઃ સહ સુરેશ્વરાઃ સુવિસ્મિતા ભવં પ્રણમ્ય પાર્વતીમ્

પછી મહેશ્વર યુદ્ધસ્થળેથી પોતાના ગાણો સાથે વિદાય થયા ત્યારે, દેવોના સ્વામીઓ આશ્ચર્યચકિત થઈ ભવ અને પાર્વતીને નમન કર્યા.

યયુશ્ ચ દુઃખવર્જિતાઃ સ્વવાહનૈર્દિવં તતઃ સુરેશ્વરા મુનીશ્વરા ગણેશ્વરાશ્ ચ ભાસ્કરાઃ

પછી દુઃખથી મુક્ત થઈને, દેવોના સ્વામી, ઋષિગણોના સ્વામી, ગણપતિઓ અને તેજસ્વી દેવતાઓ પોતાના વાહન પર સ્વર્ગે ગયા.

ત્રિપુરારેરિમં પુણ્યં નિર્મિતં બ્રહ્મણા પુરા યઃ પઠેચ્છ્રાદ્ધકાલે વા દૈવે કર્મણિ ચ દ્વિજાઃ

ત્રિપુરના શત્રુની આ પવિત્ર કથા, જે બ્રહ્માએ પ્રાચીનકાળે રચી હતી, જે કોઈ શ્રાદ્ધકાળે કે દૈવી કર્મમાં વાંચે, હે દ્વિજો,

શ્રાવયેદ્વા દ્વિજાન્ ભક્ત્યા બ્રહ્મલોકં સ ગચ્છતિ માનસૈર્વાચિકૈઃ પાપૈસ્ તથા વૈ કાયિકૈઃ પુનઃ

અથવા ભક્તિપૂર્વક દ્વિજોને સંભળાવે, તે બ્રહ્મલોકને પ્રાપ્ત કરે છે અને મન, વાણી અને શરીરના પાપોથી મુક્ત થાય છે.

સ્થૂલૈઃ સૂક્ષ્મૈઃ સુસૂક્ષ્મૈશ્ ચ મહાપાતકસંભવૈઃ પાતકૈશ્ ચ દ્વિજશ્રેષ્ઠા ઉપપાતકસંભવૈઃ

સ્થૂળ, સૂક્ષ્મ અને અત્યંત સૂક્ષ્મ પાપો, મહાપાતક અને ઉપપાતકથી ઉત્પન્ન પાપોથી, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજો,

પાપૈશ્ ચ મુચ્યતે જન્તુઃ શ્રુત્વાધ્યાયમિમં શુભમ્ શત્રવો નાશમાયાન્તિ સંગ્રામે વિજયીભવેત્

આ શુભ અધ્યાય સાંભળવાથી જીવ પાપોથી મુક્ત થાય છે, શત્રુઓ નાશ પામે છે અને યુદ્ધમાં વિજય મળે છે.

સર્વરોગૈર્ન બાધ્યેત આપદો ન સ્પૃશન્તિ તમ્ ધનમાયુર્યશો વિદ્યાં પ્રભાવમતુલં લભેત્

કોઈ પણ રોગથી પીડાતો નથી, આપત્તિઓ તેને સ્પર્શતી નથી; તેને અતુલ્ય ધન, આયુષ્ય, યશ, વિદ્યા અને પ્રભુત્વ મળે છે.