લિઙ્ગપુરાણમ્

વિમલાસનસંસ્થાય વિમલાર્થાર્થરૂપિણે યોગપીઠાન્તરસ્થાય યોગિને યોગદાયિને

નિર્મળ આસન પર સ્થિત, શુદ્ધ અર્થ અને હેતુના સ્વરૂપ, યોગપીઠના આંતરિક સ્થાનમાં રહેનારા, યોગી અને યોગ આપનારા ભગવાન, તમને વંદન છે.

યોગિનાં હૃદિ સંસ્થાય સદા નીવારશૂકવત્ પ્રત્યાહારાય તે નિત્યં પ્રત્યાહારરતાય તે

યોગીઓના હૃદયમાં હંમેશાં નિવાસ કરતા, નિર્વિકાર ધાન્ય જેવાં, પ્રત્યાહાર સ્વરૂપ અને સદા પ્રત્યાહારમાં તલીન રહેનારા ભગવાન, તમને વંદન છે.

પ્રત્યાહારરતાનાં ચ પ્રતિસ્થાનસ્થિતાય ચ ધારણાયૈ નમસ્તુભ્યં ધારણાભિરતાય તે

પ્રત્યાહારમાં તલીન રહેનારાઓના આધારરૂપ, ધારણા સ્વરૂપ અને સદા ધારણામાં તલીન રહેનારા ભગવાન, તમને વંદન છે.

ધારણાભ્યાસયુક્તાનાં પુરસ્તાત્સંસ્થિતાય ચ ધ્યાનાય ધ્યાનરૂપાય ધ્યાનગમ્યાય તે નમઃ

ધારણાના અભ્યાસમાં લાગેલા લોકો સામે રહેનારા, ધ્યાન, ધ્યાનના સ્વરૂપ અને ધ્યાનથી પ્રાપ્ત થનારા ભગવાન, તમને વંદન છે.

ધ્યેયાય ધ્યેયગમ્યાય ધ્યેયધ્યાનાય તે નમઃ ધ્યેયાનામપિ ધ્યેયાય નમો ધ્યેયતમાય તે

ધ્યાનના વિષય, ધ્યાનથી પ્રાપ્ત થનારા, ધ્યાન અને ધ્યાનમાં તલીન, ધ્યાન કરનારા માટે પણ ધ્યાનના વિષય અને સર્વોચ્ચ ધ્યાનયોગ્ય ભગવાન, તમને વંદન છે.

સમાધાનાભિગમ્યાય સમાધાનાય તે નમઃ સમાધાનરતાનાં તુ નિર્વિકલ્પાર્થરૂપિણે

ધ્યાનથી પ્રાપ્ત થનારા, ધ્યાનરૂપ અને ધ્યાનમાં લીન રહેનાર ભક્તોને જે નિર્વિકલ્પ અવસ્થામાં પ્રગટો છો, એવા તને વંદન છે.

દગ્ધ્વોદ્ધૃતં સર્વમિદં ત્વયાદ્ય જગત્ત્રયં રુદ્ર પુરત્રયં હિ કઃ સ્તોતુમિચ્છેત્ કથમીદૃશં ત્વાં સ્તોષ્યે હિ તુષ્ટાય શિવાય તુભ્યમ્

હે રુદ્ર, આજે તું સમગ્ર ત્રિલોકને દહન કરીને ઉઠાવી લીધો છે; ત્રિપુરનો વિનાશ કરનાર તને કોણ સ્તુતિ કરવા ઇચ્છશે? અને હું કેમ તારી સ્તુતિ કરું, હે શિવ, તું તો પહેલેથી જ પ્રસન્ન છે.

ભક્ત્યા ચ તુષ્ટ્યાદ્ભુતદર્શનાચ્ચ મર્ત્યા અમર્ત્યા અપિ દેવદેવ એતે ગણાઃ સિદ્ધગણૈઃ પ્રણામં કુર્વન્તિ દેવેશ ગણેશ તુભ્યમ્

ભક્તિ, તૃપ્તિ અને તારા અદ્ભુત રૂપને કારણે, મરણશીલ અને અમર દેવતાઓ, સિદ્ધો સહિતના બધા જ તારા ચરણોમાં વંદન કરે છે, હે દેવોના દેવ, હે ગણેશ્વર.

નિરીક્ષણાદેવ વિભો ઽસિ દગ્ધું પુરત્રયં ચૈવ જગત્ત્રયં ચ લીલાલસેનાંબિકયા ક્ષણેન દગ્ધં કિલેષુશ્ ચ તદાથ મુક્તઃ

હે સર્વેશ્વર, તારા એક નજરથી જ તું ત્રિપુર અને ત્રિલોકને દહન કરી શકે છે; અંબિકા તારી રમુજી સેના બની, એક પળમાં બધું દહન કરી નાખ્યું અને પછી તું બાણમાંથી મુક્ત થયો.

કૃતો રથશ્ચેષુવરશ્ ચ શુભ્રં શરસનં તે ત્રિપુરક્ષયાય અનેકયત્નૈશ્ ચ મયાથ તુભ્યં ફલં ન દૃષ્ટં સુરસિદ્ધસંઘૈઃ

ત્રિપુરના વિનાશ માટે રથ, મહાન ધનુષ્ય અને તેજસ્વી બાણ બનાવાયા; મેં અને દેવ-સિદ્ધોના સમૂહે અનેક પ્રયત્નો કર્યા, છતાં તારા માટે કોઈ ફળ મળ્યું નહીં.

રથો રથી દેવવરો હરિશ્ ચ રુદ્રઃ સ્વયં શક્રપિતામહૌ ચ ત્વમેવ સર્વે ભગવન્ કથં તુ સ્તોષ્યે હ્ય્ અતોષ્યં પ્રણિપત્ય મૂર્ધ્ના

રથ, રથચાલક, શ્રેષ્ઠ દેવ, હરિ, રુદ્ર, ઇન્દ્ર અને પિતામહ — હે ભગવાન, તું બધું જ છે; તો પછી હું તારી કેવી રીતે સ્તુતિ કરું? તું તો વંદન સિવાય પ્રસન્ન થતો નથી.

અનન્તપાદસ્ ત્વમ્ અનન્તબાહુર્ અનન્તમૂર્ધાન્તકરઃ શિવશ્ ચ અનન્તમૂર્તિઃ કથમ્ ઈદૃશં ત્વાં તોષ્યે હ્ય્ અતોષ્યં કથમીદૃશં ત્વામ્

તારા પગ, હાથ અને મસ્તક અનંત છે, તું અંતનો વિનાશક છે, હે શિવ; તારી મૂર્તિ પણ અનંત છે — તને કેવી રીતે પ્રસન્ન કરી શકું? તું તો અપ્રસન્ન રહી જતો છે, તારી કેવી રીતે સ્તુતિ કરું?

નમોનમઃ સર્વવિદે શિવાય રુદ્રાય શર્વાય ભવાય તુભ્યમ્ સ્થૂલાય સૂક્ષ્માય સુસૂક્ષ્મસૂક્ષ્મસૂક્ષ્માય સૂક્ષ્માર્થવિદે વિધાત્રે

વારંવાર વંદન છે તને, સર્વજ્ઞ, શિવ, રુદ્ર, શર્વ, ભવ; તને જે સ્થૂળ, સૂક્ષ્મ, અત્યંત સૂક્ષ્મ, સૂક્ષ્મ અર્થને જાણનારા અને સર્જનહાર છે.

સ્રષ્ટ્રે નમઃ સર્વસુરાસુરાણાં ભર્ત્રે ચ હર્ત્રે જગતાં વિધાત્રે નેત્રે સુરાણામસુરેશ્વરાણાં દાત્રે પ્રશાસ્ત્રે મમ સર્વશાસ્ત્રે

સર્જનહારને વંદન છે, સર્વ દેવ-અસુરોના પોષક અને સંહારક, જગતના વિધાતા, દેવોના નેતા, અસુરોના ઈશ્વર, દાતા, શાસક અને સર્વ શાસ્ત્રોના સ્વામી તને વંદન છે.

વેદાન્તવેદ્યાય સુનિર્મલાય વેદાર્થવિદ્ભિઃ સતતં સ્તુતાય વેદાત્મરૂપાય ભવાય તુભ્યમ્ અન્તાય મધ્યાય સુમધ્યમાય

જેને વેદાંતથી ઓળખી શકાય છે, જે શુદ્ધ છે, વેદના જ્ઞાનીઓ હંમેશા જેને સ્તુતિ કરે છે, જે વેદસ્વરૂપ છે, અંત, મધ્ય અને શ્રેષ્ઠ મધ્યરૂપ ભવને વંદન છે.

આદ્યન્તશૂન્યાય ચ સંસ્થિતાય તથા ત્વશૂન્યાય ચ લિઙ્ગિને ચ અલિઙ્ગિને લિઙ્ગમયાય તુભ્યં લિઙ્ગાય વેદાદિમયાય સાક્ષાત્

જે આરંભ અને અંતથી રહિત છે, જે શૂન્ય નથી, જે રૂપવંત અને અરૂપ છે, જે લિંગમય છે, લિંગરૂપ છે, અને વેદ તથા તેના મૂળરૂપ તું જ છે, એવા તને વંદન છે.

રુદ્રાય મૂર્ધાનનિકૃન્તનાય મમાદિદેવસ્ય ચ યજ્ઞમૂર્તેઃ વિધ્વાન્તભઙ્ગં મમ કર્તુમીશ દૃષ્ટ્વૈવ ભૂમૌ કરજાગ્રકોટ્યા

રુદ્રને, માથાં કપનારને, મારા પ્રાચીન દેવના યજ્ઞમૂર્તિને વંદન છે; હે ઈશ્વર, મારા યજ્ઞના વિનાશને જોઈને, તું કરની નખની ટોચથી ધરા પર આઘાત કર્યો.

અહો વિચિત્રં તવ દેવદેવ વિચેષ્ટિતં સર્વસુરાસુરેશ દેહીવ દેવૈઃ સહ દેવકાર્યં કરિષ્યસે નિર્ગુણરૂપતત્ત્વ

હે દેવોના દેવ, સર્વ દેવ-અસુરોના સ્વામી, તારા વિચિત્ર કૃત્યો કેટલી અદ્ભુત છે! શરીર ધરાવતાં છતાં દેવો સાથે તું દૈવી કાર્ય કરે છે, છતાં તારી સાચી તત્ત્વતા નિર્ગુણ છે.

એકં સ્થૂલં સૂક્ષ્મમેકં સુસૂક્ષ્મં મૂર્તામૂર્તં મૂર્તમેકં હ્યમૂર્તમ્ એકં દૃષ્ટં વાઙ્મયં ચૈકમીશં ધ્યેયં ચૈકં તત્ત્વમત્રાદ્ભુતં તે

તું એક જ સ્થૂળ, એક જ સૂક્ષ્મ, એક જ અત્યંત સૂક્ષ્મ, રૂપવંત અને અરૂપ, એક જ દેખાતું, એક જ વાણીરૂપ, એક જ ઈશ્વર, એક જ ધ્યાનયોગ્ય — આ અદ્ભુત તત્ત્વ માત્ર તારો જ છે.

સ્વપ્ને દૃષ્ટં યત્પદાર્થં હ્યલક્ષ્યં દૃષ્ટં નૂનં ભાતિ મન્યે ન ચાપિ મૂર્તિર્નો વૈ દૈવકીશાન દેવૈર્ લક્ષ્યા યત્નૈરપ્યલક્ષ્યં કથં તુ

સ્વપ્નમાં જે વસ્તુ જોઈ છે, તે ખરેખર અદૃશ્ય છે, જોવામાં આવે છે તો પણ પકડાતી નથી, એ કોઈ રૂપ નથી, ન તો દેવોના ઈશ્વર છે — દેવો પણ પ્રયત્ને જેને જોઈ શકતા નથી, તેને કેવી રીતે જોઈ શકાય?

દિવ્યઃ ક્વ દેવેશ ભવત્પ્રભાવો વયં ક્વ ભક્તિઃ ક્વ ચ તે સ્તુતિશ્ ચ તથાપિ ભક્ત્યા વિલપન્તમીશ પિતામહં માં ભગવન્ક્ષમસ્વ

હે દેવોના દેવ, તારી દૈવી શક્તિ ક્યાં અને અમે ક્યાં? તારી ભક્તિ ક્યાં અને તારી સ્તુતિ ક્યાં? છતાં પણ, હે ભગવાન, ભક્તિથી વિલાપ કરતો હું પિતામહ છું, મને માફ કરજે.

ય ઇમં શૃણુયાદ્દ્વિજોત્તમા ભુવિ દેવં પ્રણિપત્ય પઠેત્ સ ચ મુઞ્ચતિ પાપબન્ધનં ભવભક્ત્યા પુરશાસિતુઃ સ્તવમ્

હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ, પૃથ્વી પર જે કોઈ ભક્તિપૂર્વક ભગવાનને વંદન કરીને આ સ્તોત્રને સાંભળે કે પઠે છે, તે ભવના શાસક પ્રત્યેની ભક્તિથી પાપના બંધનમાંથી મુક્ત થાય છે.

શ્રુત્વા ચ ભક્ત્યા ચતુરાનનેન સ્તુતો હસઞ્શૈલસુતાં નિરીક્ષ્ય સ્તવં તદા પ્રાહ મહાનુભાવં મહાભુજો મન્દરશૃઙ્ગવાસી

આ સ્તોત્ર સાંભળીને, પાર્વતીને જોઈને, બ્રહ્માએ ભક્તિપૂર્વક સ્તુતિ કરી; ત્યારબાદ મહાબળવાન, મહાત્મા, મન્દર શિખર પર નિવાસ કરતા ભગવાન સ્મિત સાથે બોલ્યા.

સ્તવેનાનેન તુષ્ટો ઽસ્મિ તવ ભક્ત્યા ચ પદ્મજ વરાન્ વરય ભદ્રં તે દેવાનાં ચ યથેપ્સિતાન્

આ સ્તોત્રથી અને તારી ભક્તિથી હું પ્રસન્ન થયો છું, હે કમળથી જન્મેલા, તું ઈચ્છે તેવા વર્દાનો માગ, તને અને દેવતાઓને જે શુભ હોય તે મળે.

તતઃ પ્રણમ્ય દેવેશં ભગવાન્પદ્મસંભવઃ કૃતાઞ્જલિપુટો ભૂત્વા પ્રાહેદં પ્રીતમાનસઃ

પછી ભગવાન કમળમાંથી જન્મેલા, દેવોના સ્વામીના ચરણોમાં નમન કરીને, હાથ જોડીને આનંદિત હૃદયથી બોલ્યા.

ભગવન્દેવદેવેશ ત્રિપુરાન્તક શઙ્કર ત્વયિ ભક્તિં પરાં મે ઽદ્ય પ્રસીદ પરમેશ્વરમ્

હે ભગવાન, દેવોના દેવ, ત્રિપુરના શત્રુ, શંકર, આજે મને તારી પરમ ભક્તિ આપ, હે પરમેશ્વર, કૃપા કર.

દેવાનાં ચૈવ સર્વેષાં ત્વયિ સર્વાર્થદેશ્વર પ્રસીદ ભક્તિયોગેન સારથ્યેન ચ સર્વદા

અને બધા દેવતાઓ માટે પણ, હે સર્વ ઇચ્છાઓ પૂરી કરનાર પ્રભુ, ભક્તિ અને માર્ગદર્શન દ્વારા હંમેશા કૃપા કર.

જનાર્દનો ઽપિ ભગવાન્ નમસ્કૃત્ય મહેશ્વરમ્ કૃતાઞ્જલિપુટો ભૂત્વા પ્રાહ સાંબં ત્રિયંબકમ્

જનાર્દન ભગવાને પણ મહેશ્વરને નમન કરીને, હાથ જોડીને સાંબ અને ત્ર્યંબકને કહ્યું.

વાહનત્વં તવેશાન નિત્યમીહે પ્રસીદ મે ત્વયિ ભક્તિં ચ દેવેશ દેવદેવ નમો ઽસ્તુ તે

હે ઈશાન, હું હંમેશા તારો વાહન બનવા ઇચ્છું છું, કૃપા કરીને મને તારી ભક્તિ આપ, હે દેવોના દેવ, તને વંદન છે.