લિઙ્ગપુરાણમ્

રથેન કિં ચેષુવરેણ તસ્ય ગણૈશ્ ચ કિં દેવગણૈશ્ ચ શંભોઃ પુરત્રયં દગ્ધુમલુપ્તશક્તેઃ કિમેતદ્ ઇત્યાહુર્ અજેન્દ્રમુખ્યાઃ

તેમને રથની શું જરૂર? શ્રેષ્ઠ બાણની શું જરૂર? પોતાના ગણા કે દેવગણની શું જરૂર? શંભુ ત્રિપુરા દહન કરવા માટે— જો તેમની શક્તિ અક્ષુણ છે તો આ બધું શા માટે? એવું ઇન્દ્રાદિ મુખ્ય દેવોએ કહ્યું—

મન્વામ નૂનં ભગવાન્પિનાકી લીલાર્થમેતત્સકલં પ્રવર્ત્તુમ્ વ્યવસ્થિતશ્ચેતિ તથાન્યથા ચેદ્ આડમ્બરેણાસ્ય ફલં કિમન્યત્

હું માનું છું કે પિનાકધારી ભગવાને આ બધું માત્ર રમતમાં જ કર્યું છે; નહિંતર, આવી દેખાડા માટે બીજું શું કારણ હોઈ શકે?

પુરત્રયસ્યાસ્ય સમીપવર્તી સુરેશ્વરૈર્ નન્દિમુખૈશ્ ચ નન્દી ગણૈર્ગણેશસ્તુ રરાજ દેવ્યા જગદ્રથો મેરુરિવાષ્ટશૃઙ્ગૈઃ

આ ત્રણ શહેરની નજીક, દેવોના દેવ નંદી અને તેના ગણા, ગણેશ અને તેની સાથેના ગણા અને દેવી સાથે, જગતની રથ સમાન, આઠ શિખરો ધરાવતા મેરુ પર્વત જેવી તેજસ્વી રીતે ઝળહળી રહ્યા હતા.

અથ નિરીક્ષ્ય સુરેશ્વરમીશ્વરં સગણમદ્રિસુતાસહિતં તદા ત્રિપુરરઙ્ગતલોપરિ સંસ્થિતઃ સુરગણો ઽનુજગામ સ્વયં તથા

પછી, દેવોના દેવ અને ઈશ્વર, પોતાના ગણા અને પાર્વતી સાથે, જ્યારે ત્રિપુરના મેદાન પર ઉભા રહ્યા, ત્યારે બધા દેવગણ પણ ત્યાં આવીને ઊભા રહ્યા.

જગત્ત્રયં સર્વમિવાપરં તત્ પુરત્રયં તત્ર વિભાતિ સમ્યક્ નરેશ્વરૈશ્ચૈવ ગણૈશ્ ચ દેવૈઃ સુરેતરૈશ્ ચ ત્રિવિધૈર્મુનીન્દ્રાઃ

ત્યાં તે ત્રણ શહેર એવું ઝળહળી રહ્યું હતું જાણે બીજું જ જગત હોય, જેમાં રાજાઓ, ગણા, દેવો અને બીજા દિવ્ય પ્રાણીઓ, તેમજ ત્રણ પ્રકારના મહાન ઋષિઓ ભેગા થયા હતા.

અથ સજ્યં ધનુઃ કૃત્વા શર્વઃ સંધાય તં શરમ્ યુક્ત્વા પાશુપતાસ્ત્રેણ ત્રિપુરં સમચિન્તયત્

પછી શર્વે પોતાના ધનુષ્ય પર તાંતણ ચડાવી, બાણ ચડાવ્યો અને પાશુપત અસ્ત્રથી તેને શક્તિ આપી, ત્રિપુરા વિશે મનમાં વિચાર કર્યો.

તસ્મિન્ સ્થિતે મહાદેવે રુદ્રે વિતતકાર્મુકે પુરાણિ તેન કાલેન જગ્મુરેકત્વમાશુ વૈ

જ્યારે મહાદેવ રુદ્ર પોતાના ખેંચાયેલા ધનુષ્ય સાથે ઊભા રહ્યા, ત્યારે એ સમયે એ શહેરો તરત જ એકરૂપ થઈ ગયા.

એકીભાવં ગતે ચૈવ ત્રિપુરે સમુપાગતે બભૂવ તુમુલો હર્ષો દેવતાનાં મહાત્મનામ્

જ્યારે ત્રિપુરા એક થઈ ગઈ, ત્યારે મહાન આત્માવાળા દેવોમાં આનંદનો મોટો કલરવ થયો.

તતો દેવગણાઃ સર્વે સિદ્ધાશ્ ચ પરમર્ષયઃ જયેતિ વાચો મુમુચુઃ સંસ્તુવન્તો ઽષ્ટમૂર્તિકમ્

પછી બધા દેવો, સિદ્ધો અને શ્રેષ્ઠ ઋષિઓએ, અષ્ટમૂર્તિવાળા ભગવાનની સ્તુતિ કરતાં 'જય'ના ઉલ્લાસભેર શબ્દો ઉચ્ચાર્યા.

અથાહ ભગવાન્બ્રહ્મા ભગનેત્રનિપાતનમ્ પુષ્યયોગે ઽપિ સમ્પ્રાપ્તે લીલાવશમુમાપતિમ્

પછી ભગવાન બ્રહ્માએ ભગાના નેત્રના વિનાશની વાત કહી, અને કહ્યું કે પુષ્યના શુભ સંયોગે પણ ઉમાપતિ પોતાની ઈચ્છાથી જ કરે છે.

સ્થાને તવ મહાદેવ ચેષ્ટેયં પરમેશ્વર પૂર્વદેવાશ્ ચ દેવાશ્ ચ સમાસ્તવ યતઃ પ્રભો

હે મહાદેવ, હે પરમેશ્વર, તમારું આ કાર્ય યોગ્ય છે; કારણ કે, પ્રાચીન અને વર્તમાન બધા દેવો, હે પ્રભુ, તમારાથી જ છે.

તથાપિ દેવા ધર્મિષ્ઠાઃ પૂર્વદેવાશ્ ચ પાપિનઃ યતસ્તસ્માજ્જગન્નાથ લીલાં ત્યક્તુમિહાર્હસિ

હું માનું છું કે વર્તમાન દેવો ધર્મમાં સ્થિર છે, જ્યારે પર્વના દેવો પાપી હતા; તેથી, હે જગન્નાથ, હવે તમે આ રમતમાંથી પાછા આવો.

કિં રથેન ધ્વજેનેશ તવ દગ્ધું પુરત્રયમ્ ઇષુણા ભૂતસંઘૈશ્ ચ વિષ્ણુના ચ મયા પ્રભો

હે ઈશ, ત્રિપુરાને દહન કરવા માટે તમને રથ, ધ્વજ, બાણ, ભૂતગણ, વિષ્ણુ કે મને શું જરૂર છે?

પુષ્યયોગે ત્વનુપ્રાપ્તે પુરં દગ્ધુમિહાર્હસિ યાવન્ન યાન્તિ દેવેશ વિયોગં તાવદેવ તુ

પુષ્યના શુભ સંયોગે જ્યારે આવે ત્યારે, હે દેવોના દેવ, તમે શહેર દહન કરો, પણ એ સમયે દેવો હજી ગયા ન હોય ત્યારે જ.

દગ્ધુમર્હસિ શીઘ્રં ત્વં ત્રીણ્યેતાનિ પુરાણિ વૈ અથ દેવો મહાદેવઃ સર્વજ્ઞસ્તદવૈક્ષત

તમે તાત્કાલિક આ ત્રણેય શહેરો દહન કરો; પછી સર્વજ્ઞ મહાદેવે તેમને જોયા.

પુરત્રયં વિરૂપાક્ષસ્ તત્ક્ષણાદ્ભસ્મ વૈ કૃતમ્ સોમશ્ ચ ભગવાન્વિષ્ણુઃ કાલાગ્નિર્વાયુરેવ ચ

વિરૂપાક્ષે એ ક્ષણે જ ત્રણેય શહેરોને રાખમાં ફેરવી દીધાં; અને ત્યાં સોમ, ભગવાન વિષ્ણુ, કાળ, અગ્નિ અને વાયુ હાજર હતા.

શરે વ્યવસ્થિતાઃ સર્વે દેવમૂચુઃ પ્રણમ્ય તમ્ દગ્ધમપ્યથ દેવેશ વીક્ષણેન પુરત્રયમ્

બધા દેવો બાણ પર સ્થિર થઈ, ભગવાનને વંદન કરીને કહ્યું: 'હે દેવોના દેવ, તમે માત્ર દૃષ્ટિથી જ ત્રિપુરાને દહન કરી દીધું.'

અસ્મદ્ધિતાર્થં દેવેશ શરં મોક્તુમિહાર્હસિ અથ સંમૃજ્ય ધનુષો જ્યાં હસન્ ત્રિપુરાર્દનઃ

હે દેવોના દેવ, અમારા હિત માટે તમે હવે બાણ છોડો; પછી ત્રિપુરાર્દન હસતાં ધનુષ્યની તાંતણ સાફ કરી.

મુમોચ બાણં વિપ્રેન્દ્રા વ્યાકૃષ્યાકર્ણમ્ ઈશ્વરઃ તત્ક્ષણાત્ત્રિપુરં દગ્ધ્વા ત્રિપુરાન્તકરઃ શરઃ

હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો, ઈશ્વરે બાણને કાન સુધી ખેંચી છોડ્યો; એ ક્ષણે જ ત્રિપુરાને દહન કરીને અંત લાવ્યો.

દેવદેવં સમાસાદ્ય નમસ્કૃત્વા વ્યવસ્થિતઃ રેજે પુરત્રયં દગ્ધં દૈત્યકોટિશતૈર્વૃતમ્

દેવોના દેવને મળીને, નમસ્કાર કરીને, તે ત્યાં ઊભો રહ્યો. તે સમયે તે ત્રિપુરા શહેરને ભસ્મ કરી ચૂક્યો હતો અને લાખો દૈત્યોની વચ્ચે તેજસ્વી દેખાતો હતો.

ઇષુણા તેન કલ્પાન્તે રુદ્રેણેવ જગત્ત્રયમ્ યે પૂજયન્તિ તત્રાપિ દૈત્યા રુદ્રં સબાન્ધવાઃ

કલ્પના અંતે તે તીરે, જેમ રુદ્રે ત્રણે લોકને વિધ્વંસ કર્યા, તેમ જ્યાં જ્યાં લોકો પૂજા કરે છે, ત્યાં પણ દૈત્યો પોતાના કુટુંબ સાથે રુદ્રની પૂજા કરે છે.

ગાણપત્યં તદા શંભોર્ યયુઃ પૂજાવિધેર્બલાત્ ન કિંચિદ્ અબ્રુવન્ દેવાઃ સેન્દ્રોપેન્દ્રા ગણેશ્વરાઃ

તે સમયે પૂજાની શક્તિથી દૈત્યોએ ગણપતિની ઉપાસના સ્વીકારી. દેવતાઓ, ઇન્દ્ર, ઉપેન્દ્ર અને બધા ગણપતિઓએ કંઈ કહ્યું નહીં.

ભયાદ્દેવં નિરીક્ષ્યૈવ દેવીં હિમવતઃ સુતામ્ દૃષ્ટ્વા ભીતં તદાનીકં દેવાનાં દેવપુઙ્ગવઃ

ભયના કારણે, દેવોને અને હિમાલયપુત્રી દેવીને જોઈને, જ્યારે દેવોની સભા ડરી ગઈ, ત્યારે દેવોમાં શ્રેષ્ઠ એવા ભગવાને...

કિં ચેત્યાહ તદા દેવાન્ પ્રણેમુસ્તં સમન્તતઃ

તે સમયે ભગવાને દેવતાઓને પૂછ્યું: 'આ શું છે?' અને બધા દેવોએ ચારેય બાજુથી તેમને નમસ્કાર કર્યા.

વવન્દિરે નન્દિનમિન્દુભૂષણં વવન્દિરે પર્વતરાજસંભવામ્ વવન્દિરે ચાદ્રિસુતાસુતં પ્રભું વવન્દિરે દેવગણા મહેશ્વરમ્

દેવોએ ચંદ્રથી શોભતા નંદીને નમસ્કાર કર્યા, પર્વતરાજના પુત્રને નમસ્કાર કર્યા, પર્વતકન્યાના પુત્ર એવા પ્રભુને નમસ્કાર કર્યા અને મહેશ્વરને પણ નમસ્કાર કર્યા.

તુષ્ટાવ હૃદયે બ્રહ્મા દેવૈઃ સહ સમાહિતઃ વિષ્ણુના ચ ભવં દેવં ત્રિપુરારાતિમીશ્વરમ્

બ્રહ્માએ, બધા દેવો અને વિષ્ણુ સાથે, એકાગ્ર ચિત્તે ત્રિપુરાના શત્રુ એવા ભવદેવની સ્તુતિ કરી.

પ્રસીદ દેવદેવેશ પ્રસીદ પરમેશ્વર પ્રસીદ જગતાં નાથ પ્રસીદાનન્દદાવ્યય

દેવોના દેવ, કૃપા કરો; પરમેશ્વર, કૃપા કરો; જગતના સ્વામી, કૃપા કરો; આનંદ આપનારા, અમર સ્વરૂપ, કૃપા કરો.

પઞ્ચાસ્યરુદ્રરુદ્રાય પઞ્ચાશત્કોટિમૂર્તયે આત્મત્રયોપવિષ્ટાય વિદ્યાતત્ત્વાય તે નમઃ

પાંચ મુખ ધરાવતા રુદ્ર, પચાસ કરોડ રૂપાવાળા, ત્રણ આત્મામાં સ્થિત, જ્ઞાનના તત્ત્વ, તમને નમસ્કાર.

શિવાય શિવતત્ત્વાય અઘોરાય નમોનમઃ અઘોરાષ્ટકતત્ત્વાય દ્વાદશાત્મસ્વરૂપિણે

શિવ અને શિવતત્ત્વને, અઘોર સ્વરૂપને, અઘોરના આઠ તત્ત્વને અને બાર સ્વરૂપ ધરાવનારને વારંવાર નમસ્કાર.