લિઙ્ગપુરાણમ્

કાલી તદા કાલનિશાપ્રકાશં શૂલં કપાલાભરણા કરેણ પ્રકમ્પયન્તી ચ તદા સુરેન્દ્રાન્ મહાસુરાસૃઙ્મધુપાનમત્તા

કાળી એ સમયે કાળરાત્રિ જેવી તેજસ્વી શૂળ, હાથમાં કપાલો ધારણ કરીને, મહાસુરો અને દેવોના લોહી પીવાથી મસ્ત થઈ, એ શૂળ હલાવતી હતી.

મત્તેભગામી મદલોલનેત્રા મત્તૈઃ પિશાચૈશ્ ચ ગણૈશ્ ચ મત્તૈઃ મત્તેભચર્માંબરવેષ્ટિતાઙ્ગી યયૌ પુરસ્તાચ્ચ ગણેશ્વરસ્ય

તે પાગલ હાથી જેવી ચાલે, મદમસ્ત આંખો, મદમસ્ત ભૂતો અને ગણો સાથે, હાથીની ચામડી ઓઢી, ગણપતિના આગળ ચાલતી હતી.

તાં સિદ્ધગન્ધર્વપિશાચયક્ષવિદ્યાધરાહીન્દ્રસુરેન્દ્રમુખ્યાઃ પ્રણેમુરુચ્ચૈરભિતુષ્ટુવુશ્ ચ જયેતિ દેવીં હિમશૈલપુત્રીમ્

સિદ્ધો, ગંધર્વો, પિશાચો, યક્ષો, વિદ્યાધરો, નાગરાજા અને મુખ્ય દેવોએ હિમાલયપુત્રી દેવીને ઊંચા અવાજે જયકાર સાથે વંદન કર્યું.

માતરઃ સુરવરારિસૂદનાઃ સાદરં સુરગણૈઃ સુપૂજિતાઃ માતરં યયુરથ સ્વવાહનૈઃ સ્વૈર્ગણૈર્ધ્વજધરૈઃ સમન્તતઃ

માતાઓ, દેવશત્રુઓના વિનાશક, દેવગણોથી આદરપૂર્વક પૂજાયેલી, પોતાના વાહનો, ધ્વજાવાળા ગણો સાથે રથ તરફ ગઈ.

દુર્ગારૂઢમૃગાધિપા દુરતિગા દોર્દણ્ડવૃન્દૈઃ શિવા બિભ્રાણાઙ્કુશશૂલપાશપરશું ચક્રાસિશઙ્ખાયુધમ્ પ્રૌઢાદિત્યસહસ્રસદૃશૈર્નેત્રૈર્દહન્તી પથં બાલાબાલપરાક્રમા ભગવતી દૈત્યાન્પ્રહર્તું યયૌ

દુર્ગા, મૃગાધિપતિ પર આરૂઢ, દુર્ગમ, અનેક બળવાન હાથવાળી, અંકુશ, શૂળ, પાસ, કુહાડો, ચક્ર, તલવાર અને શંખધારી, હજાર સૂર્ય જેવી આંખોથી માર્ગ દહન કરતી, યુવાન અને પરાક્રમી, દૈત્યોને મારવા નીકળી.

તં દેવમીશં ત્રિપુરં નિહન્તું તદા તુ દેવેન્દ્રરવિપ્રકાશાઃ ગજૈર્હયૈઃ સિંહવરૈ રથૈશ્ ચ વૃષૈર્યયુસ્તે ગણરાજમુખ્યાઃ

પછી ત્રિપુર દેવને મારવા માટે, ઇન્દ્ર અને સૂર્ય સમાન તેજવાળા મુખ્ય ગણપતિઓ હાથી, ઘોડા, સિંહ, રથ અને વાછરડાં સાથે ગયા.

હલૈશ્ ચ ફાલૈર્ મુસલૈર્ ભુશુણ્ડૈર્ ગિરીન્દ્રકૂટૈર્ ગિરિસન્નિભાસ્તે યયુઃ પુરસ્તાદ્ધિ મહેશ્વરસ્ય સુરેશ્વરા ભૂતગણેશ્વરાશ્ ચ

હળ, ફાળ, મુસળ, ભુશુંડીઓ અને પર્વતશિખરો જેવા, પર્વત સમાન દેવપતિઓ અને ભૂતગણપતિઓ મહેશ્વરથી આગળ વધ્યા.

તથેન્દ્રપદ્મોદ્ભવવિષ્ણુમુખ્યાઃ સુરા ગણેશાશ્ ચ ગણેશમીશમ્ જયેતિ વાગ્ભિર્ ભગવન્તમૂચુઃ કિરીટદત્તાઞ્જલયઃ સમન્તાત્

પછી ઇન્દ્ર, કમળમાંથી જન્મેલા, વિષ્ણુ વગેરે દેવો અને ગણેતાઓએ સર્વત્ર મસ્તક નમાવી, જયના શબ્દોથી ભગવાનને વંદન કર્યું.

નનૃતુર્મુનયઃ સર્વે દણ્ડહસ્તા જટાધરાઃ વવૃષુઃ પુષ્પવર્ષાણિ ખેચરાઃ સિદ્ધચારણાઃ પુરત્રયં ચ વિપ્રેન્દ્રાઃ પ્રાણદત્સર્વતસ્ તથા

બધા ઋષિઓ દંડધારી અને જટાધારી થઈને નૃત્ય કરવા લાગ્યા; આકાશમાં સિદ્ધો અને ચારણોએ પુષ્પવર્ષા કરી; શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણોએ ત્રિપુરને સર્વત્ર પ્રાણ આપ્યા.

ગણેશ્વરૈર્ દેવગણૈશ્ ચ ભૃઙ્ગી સહાવૃતઃ સર્વગણેન્દ્રવર્યઃ જગામ યોગી ત્રિપુરં નિહન્તું વિમાનમારુહ્ય યથા મહેન્દ્રઃ

ગણપતિઓ અને દેવગણો સાથે, ભૃંગી સાથે, સર્વગણોના શ્રેષ્ઠ યોગીએ મહેન્દ્ર જેવો વિમાન પર ચડી ત્રિપુર વિનાશ માટે ગયા.

કેશો વિગતવાસાશ્ ચ મહાકેશો મહાજ્વરઃ સોમવલ્લી સવર્ણશ્ ચ સોમપઃ સેનકસ્ તથા

કેશો, દિગંબર, મહાકેશ, મહાજ્વર, સોમવલ્લી, સવર્ણ, સોમપ અને સેનક પણ હતા.

સોમધૃક્ સૂર્યવાચશ્ ચ સૂર્યપેષણકસ્ તથા સૂર્યાક્ષઃ સૂરિનામા ચ સુરઃ સુન્દર એવ ચ

સોમધૃત, સૂર્યવાચ, સૂર્યપેષણક, સૂર્યાક્ષ, સૂરિનામા અને સુંદર દેવ પણ હતા.

પ્રકુદઃ કકુદન્તશ્ ચ કમ્પનશ્ ચ પ્રકમ્પનઃ ઇન્દ્રશ્ ચેન્દ્રજયશ્ચૈવ મહાભીર્ ભીમકસ્ તથા

પ્રકુડ, કકુદંત, કંપન, પ્રકંપન, ઇન્દ્ર, ઇન્દ્રજય, મહાભીર અને ભીમક પણ હતા.

શતાક્ષશ્ચૈવ પઞ્ચાક્ષઃ સહસ્રાક્ષો મહોદરઃ યમજિહ્વઃ શતાશ્વશ્ ચ કણ્ઠનઃ કણ્ઠપૂજનઃ

જેને સો આંખો છે, પાંચ આંખો છે, હજાર આંખો છે, મોટું પેટ છે, યમની જેમ જીભ છે, સો ઘોડા છે, ગળાવાળો છે અને ગળા પાસે પૂજાય છે—

દ્વિશિખસ્ ત્રિશિખશ્ચૈવ તથા પઞ્ચશિખો દ્વિજાઃ મુણ્ડો ઽર્ધમુણ્ડો દીર્ઘશ્ ચ પિશાચાસ્યઃ પિનાકધૃક્

જેને બે જટાઓ છે, ત્રણ જટાઓ છે, અને એ જ રીતે પાંચ જટાઓ છે, હે દ્વિજો; મુંડાવેલો છે, અર્ધમુંડાવેલો છે, ઊંચો છે, ભૂતના મોઢાવાળો છે, અને પિનાક ધારી છે—

પિપ્પલાયતનશ્ચૈવ તથા હ્યઙ્ગારકાશનઃ શિથિલઃ શિથિલાસ્યશ્ ચ અક્ષપાદો હ્યજઃ કુજઃ

જેનું નિવાસ પિપળાના વૃક્ષ નીચે છે, અંગાર ખાય છે, ઢીલો છે, ઢીલા મોઢાવાળો છે, પગે આંખો ધરાવે છે, જન્મે નહિ એવો છે, અને મંગળ જેવા છે—

અજવક્ત્રો હયવક્ત્રો ગજવક્ત્રો ઽર્ધ્વવક્ત્રકઃ ઇત્યાદ્યાઃ પરિવાર્યેશં લક્ષ્યલક્ષણવર્જિતાઃ

ક્યારેક બકરાનું મોઢું, ક્યારેક ઘોડાનું, ક્યારેક હાથીનું, ક્યારેક ઉપર ચડેલું મોઢું—આવા અનેક સ્વરૂપે ભગવાનને ઘેરીને, જે કોઈ નિશાની કે લક્ષણથી રહિત છે—

વૃન્દશસ્તં સમાવૃત્ય જગ્મુઃ સોમં ગણૈર્વૃતાઃ સહસ્રાણાં સહસ્રાણિ રુદ્રાણામૂર્ધ્વરેતસામ્

એમને ઘેરીને અનેક ટોળાઓએ, ચંદ્ર સાથે, હજારો હજારો ઊર્ધ્વરેતાસી રુદ્રો સાથે આગળ વધ્યા—

સમાવૃત્ય મહાદેવં દેવદેવં મહેશ્વરમ્ દગ્ધું પુરત્રયં જગ્મુઃ કોટિકોટિગણૈર્વૃતાઃ

મહાદેવ, દેવોમાંના દેવ, મહેશ્વરને ઘેરીને, અનંત ટોળાઓ સાથે, ત્રિપુરા દહન કરવા ગયા—

ત્રયસ્ત્રિંશત્સુરાશ્ચૈવ ત્રયશ્ ચ ત્રિશતાસ્ તથા ત્રયશ્ ચ ત્રિસહસ્રાણિ જગ્મુર્દેવાઃ સમન્તતઃ

ત્રેત્રીસ દેવતાઓ, અને ત્રણસો દેવતાઓ, અને ત્રણ હજાર દેવતાઓ, એમ સર્વ દિશાઓથી ગયા—

માતરઃ સર્વલોકાનાં ગણાનાં ચૈવ માતરઃ ભૂતાનાં માતરશ્ચૈવ જગ્મુર્દેવસ્ય પૃષ્ઠતઃ

બધા લોકોની માતાઓ, ગણા દેવતાઓની માતાઓ અને ભૂતોની પણ માતાઓ, ભગવાનના પછડેથી ચાલ્યા—

ભાતિ મધ્યે ગણાનાં ચ રથમધ્યે ગણેશ્વરઃ નભસ્યમલનક્ષત્રે તારામધ્ય ઇવોડુરાટ્

ટોળાઓના મધ્યમાં, રથના મધ્યમાં, ગણેશ્વર તેજથી ઝગમગે છે, જેમ નિર્મળ આકાશમાં તારાઓ વચ્ચે ચંદ્ર ઝળહળે છે—

રરાજ દેવી દેવસ્ય ગિરિજા પાર્શ્વસંસ્થિતા તદા પ્રભાવતો ગૌરી ભવસ્યેવ જગન્મયી

તે સમયે દેવીની, ભગવાનની પત્ની ગિરિજાની, બાજુએ ઊભેલી ગૌરીની કાંતિ ફાટતી હતી, જેમ ભવાની શક્તિ સર્વ જગતમાં વ્યાપી હોય—

શુભાવતી તદા દેવી પાર્શ્વસંસ્થા વિભાતિ સા ચામરાસક્તહસ્તાગ્રા સા હેમાંબુજવર્ણિકા

તે સમયે શુભદાયિ દેવી, બાજુએ ઊભેલી, હાથમાં ચામરું પકડીને, સુવર્ણ કમળ જેવી કાંતિથી ઉજળી રહી—

અથ વિભાતિ વિભોર્વિશદં વપુર્ ભસિતભાસિતમંબિકયા તયા સિતમિવાભ્રમહો સહ વિદ્યુતા નભસિ દેવપતેઃ પરમેષ્ઠિનઃ

પછી મહાન ભગવાનનું સ્વચ્છ રૂપ, ભસ્મથી ઉજળેલું, અંબિકા સાથે, આકાશમાં વીજળીવાળા સફેદ વાદળ જેવું તેજસ્વી દેખાતું—

ભાતીન્દ્રધનુષાકાશં મેરુણા ચ યથા જગત્ હિરણ્યધનુષા સૌમ્યં વપુઃ શંભોઃ શશિદ્યુતિ

ઇન્દ્રધનુષ્યથી શોભતા આકાશ જેવું, કે જેમ મેરુ પર્વતથી જગત ઝગમગે છે, તેમ શંભુનું શાંત રૂપ, ચાંદની જેવું તેજ, અને સુવર્ણ ધનુષ્યથી શોભતું—

સિતાતપત્રં રત્નાંશુમિશ્રિતં પરમેષ્ઠિનઃ યથોદયે શશાઙ્કસ્ય ભાત્યખણ્ડં હિ મણ્ડલમ્

પરમેશ્વરના શ્વેત છત્ર પર રત્નોની કિરણો મિશ્રિત છે, જે ઉગતા ચંદ્રના અખંડિત મંડળ જેવું તેજ આપે છે—

સદુકૂલા શિવે રક્તા લમ્બિતા ભાતિ માલિકા છત્રાન્તા રત્નજાકાશાત્ પતન્તીવ સરિદ્વરા

શિવજીના પર લાલ વસ્ત્રવાળી હાર લટકતી, ઝગમગતી, છત્ર સુધી પહોંચતી, જાણે રત્નમય શિખર પરથી પવિત્ર નદી વહે છે—

અથ મહેન્દ્રવિરિઞ્ચિવિભાવસુપ્રભૃતિભિર્ નતપાદસરોરુહઃ સહ તદા ચ જગામ તયાંબયા સકલલોકહિતાય પુરત્રયમ્

પછી ઇન્દ્ર, બ્રહ્મા, અગ્નિ વગેરે ભગવાનના કમળ જેવા પગે વંદન કરી, અંબિકા સાથે, સર્વ લોકના કલ્યાણ માટે, ત્રિપુરા તરફ ગયા—