લિઙ્ગપુરાણમ્

રરાજ મધ્યે ભગવાન્સુરાણાં વિવાહનો વારિજપત્રવર્ણઃ યથા સુમેરોઃ શિખરાધિરૂઢઃ સહસ્રરશ્મિર્ ભગવાન્ સુતીક્ષ્ણઃ

કમળની પાંખ જેવો રંગ ધરાવતા, પોતાના વાહન પર આરૂઢ એવા ભગવાન દેવમધ્યે તેજથી ઝળહળતા હતા, જેમ સહસ્રકિરણવાળા ભગવાન સુમેરુ શિખરે આરૂઢ થાય છે.

સહસ્રનેત્રઃ પ્રથમઃ સુરાણાં ગજેન્દ્રમારુહ્ય ચ દક્ષિણે ઽસ્ય જગામ રુદ્રસ્ય પુરં નિહન્તું યથોરગાંસ્તત્ર તુ વૈનતેયઃ

હજારો આંખો ધરાવનારા, દેવોમાં અગ્રગણ્ય, ગજેન્દ્ર પર ચડીને, રૂદ્રના જમણે બાજુએ ત્રિપુરી દહન કરવા ગયા; ત્યાં ગરુડ પણ સાપોની જેમ ગયા.

તં સિદ્ધગન્ધર્વસુરેન્દ્રવીરાઃ સુરેન્દ્રવૃન્દાધિપમ્ ઇન્દ્રમ્ ઈશમ્ સમન્તતસ્તુષ્ટુવુરિષ્ટદં તે જયેતિ શક્રં વરપુષ્પવૃષ્ટ્યા

સિદ્ધો, ગંધર્વો, વિર દેવો અને દેવોના નેતાઓએ ચારે બાજુથી ઇન્દ્રની, ઈચ્છિત ફળ આપનાર ભગવાનની, 'જય' કહીને પ્રશંસા કરી અને શ્રેષ્ઠ પુષ્પવૃષ્ટિ કરી.

પ્રણેમુરાલોક્ય સહસ્રનેત્રં સલીલમંબા તનયં યથેન્દ્રમ્

હજારો આંખો ધરાવનારા ઇન્દ્રને જોઈ, તેઓએ માતા પુત્રને જેમ, એવાં ભક્તિપૂર્વક નમન કર્યું.

યમપાવકવિત્તેશા વાયુર્નિરૃતિરેવ ચ અપામ્પતિસ્ તથેશાનો ભવં ચાનુ સમાગતાઃ

યમ, અગ્નિ, કુબેર, વાયુ, નિૃતિ, જળના સ્વામી, ઈશાન અને ભવ પણ ત્યાં એકત્ર થયા.

વીરભદ્રો રણે ભદ્રો નૈરૃત્યાં વૈ રથસ્ય તુ વૃષભેન્દ્રં સમારુહ્ય રોમજૈશ્ ચ સમાવૃતઃ

વીરભદ્રે રણમાં દક્ષિણપશ્ચિમ તરફ રથ પર વૃષભરાજા પર આરૂઢ થયો અને રોમવાળાં ભયાનક યોદ્ધાઓથી ઘેરાયો હતો.

સેવાં ચક્રે પુરં હન્તું દેવદેવં ત્રિયંબકમ્ મહાકાલો મહાતેજા મહાદેવ ઇવાપરઃ

તે મહાકાળ, મહાપ્રભા ધરાવનારા ત્ર્યંબક દેવને, મહાદેવ સમાન, શહેરનો નાશ કરવા માટે સેવા આપી.

વાયવ્યાં સગણૈઃ સાર્ધં સેવાં ચક્રે રથસ્ય તુ

પશ્ચિમઉત્તર તરફ પોતાના સાથેના ગણો સાથે રથની સેવા કરી.

ષણ્મુખો ઽપિ સહ સિદ્ધચારણૈઃ સેનયા ચ ગિરિરાજસંનિભઃ દેવનાથગણવૃન્દસંવૃતો વારણેન ચ તથાગ્નિસંભવઃ

છમુખી દેવ પણ સિદ્ધો, ચારણો અને પોતાની સેના સાથે, પર્વતરાજ જેવો, દેવગણોના મુખ્યોથી ઘેરાયેલા, હાથી સાથે અને અગ્નિમાંથી જન્મેલા હતા.

વિઘ્નં ગણેશો ઽપ્યસુરેશ્વરાણાં કૃત્વા સુરાણાં ભગવાનવિઘ્નમ્ વિઘ્નેશ્વરો વિઘ્નગણૈશ્ ચ સાર્ધં તં દેશમીશાનપદં જગામ

વિઘ્નેશ્વર ગણેશજી એ અસુરપતિઓ માટે વિઘ્ન ઊભું કર્યું અને દેવો માટે પણ પોતાના વિઘ્નહર્તા ગણો સાથે ઈશાન દિશામાં ગયા.

કાલી તદા કાલનિશાપ્રકાશં શૂલં કપાલાભરણા કરેણ પ્રકમ્પયન્તી ચ તદા સુરેન્દ્રાન્ મહાસુરાસૃઙ્મધુપાનમત્તા

કાળી એ સમયે કાળરાત્રિ જેવી તેજસ્વી શૂળ, હાથમાં કપાલો ધારણ કરીને, મહાસુરો અને દેવોના લોહી પીવાથી મસ્ત થઈ, એ શૂળ હલાવતી હતી.

મત્તેભગામી મદલોલનેત્રા મત્તૈઃ પિશાચૈશ્ ચ ગણૈશ્ ચ મત્તૈઃ મત્તેભચર્માંબરવેષ્ટિતાઙ્ગી યયૌ પુરસ્તાચ્ચ ગણેશ્વરસ્ય

તે પાગલ હાથી જેવી ચાલે, મદમસ્ત આંખો, મદમસ્ત ભૂતો અને ગણો સાથે, હાથીની ચામડી ઓઢી, ગણપતિના આગળ ચાલતી હતી.

તાં સિદ્ધગન્ધર્વપિશાચયક્ષવિદ્યાધરાહીન્દ્રસુરેન્દ્રમુખ્યાઃ પ્રણેમુરુચ્ચૈરભિતુષ્ટુવુશ્ ચ જયેતિ દેવીં હિમશૈલપુત્રીમ્

સિદ્ધો, ગંધર્વો, પિશાચો, યક્ષો, વિદ્યાધરો, નાગરાજા અને મુખ્ય દેવોએ હિમાલયપુત્રી દેવીને ઊંચા અવાજે જયકાર સાથે વંદન કર્યું.

માતરઃ સુરવરારિસૂદનાઃ સાદરં સુરગણૈઃ સુપૂજિતાઃ માતરં યયુરથ સ્વવાહનૈઃ સ્વૈર્ગણૈર્ધ્વજધરૈઃ સમન્તતઃ

માતાઓ, દેવશત્રુઓના વિનાશક, દેવગણોથી આદરપૂર્વક પૂજાયેલી, પોતાના વાહનો, ધ્વજાવાળા ગણો સાથે રથ તરફ ગઈ.

દુર્ગારૂઢમૃગાધિપા દુરતિગા દોર્દણ્ડવૃન્દૈઃ શિવા બિભ્રાણાઙ્કુશશૂલપાશપરશું ચક્રાસિશઙ્ખાયુધમ્ પ્રૌઢાદિત્યસહસ્રસદૃશૈર્નેત્રૈર્દહન્તી પથં બાલાબાલપરાક્રમા ભગવતી દૈત્યાન્પ્રહર્તું યયૌ

દુર્ગા, મૃગાધિપતિ પર આરૂઢ, દુર્ગમ, અનેક બળવાન હાથવાળી, અંકુશ, શૂળ, પાસ, કુહાડો, ચક્ર, તલવાર અને શંખધારી, હજાર સૂર્ય જેવી આંખોથી માર્ગ દહન કરતી, યુવાન અને પરાક્રમી, દૈત્યોને મારવા નીકળી.

તં દેવમીશં ત્રિપુરં નિહન્તું તદા તુ દેવેન્દ્રરવિપ્રકાશાઃ ગજૈર્હયૈઃ સિંહવરૈ રથૈશ્ ચ વૃષૈર્યયુસ્તે ગણરાજમુખ્યાઃ

પછી ત્રિપુર દેવને મારવા માટે, ઇન્દ્ર અને સૂર્ય સમાન તેજવાળા મુખ્ય ગણપતિઓ હાથી, ઘોડા, સિંહ, રથ અને વાછરડાં સાથે ગયા.

હલૈશ્ ચ ફાલૈર્ મુસલૈર્ ભુશુણ્ડૈર્ ગિરીન્દ્રકૂટૈર્ ગિરિસન્નિભાસ્તે યયુઃ પુરસ્તાદ્ધિ મહેશ્વરસ્ય સુરેશ્વરા ભૂતગણેશ્વરાશ્ ચ

હળ, ફાળ, મુસળ, ભુશુંડીઓ અને પર્વતશિખરો જેવા, પર્વત સમાન દેવપતિઓ અને ભૂતગણપતિઓ મહેશ્વરથી આગળ વધ્યા.

તથેન્દ્રપદ્મોદ્ભવવિષ્ણુમુખ્યાઃ સુરા ગણેશાશ્ ચ ગણેશમીશમ્ જયેતિ વાગ્ભિર્ ભગવન્તમૂચુઃ કિરીટદત્તાઞ્જલયઃ સમન્તાત્

પછી ઇન્દ્ર, કમળમાંથી જન્મેલા, વિષ્ણુ વગેરે દેવો અને ગણેતાઓએ સર્વત્ર મસ્તક નમાવી, જયના શબ્દોથી ભગવાનને વંદન કર્યું.

નનૃતુર્મુનયઃ સર્વે દણ્ડહસ્તા જટાધરાઃ વવૃષુઃ પુષ્પવર્ષાણિ ખેચરાઃ સિદ્ધચારણાઃ પુરત્રયં ચ વિપ્રેન્દ્રાઃ પ્રાણદત્સર્વતસ્ તથા

બધા ઋષિઓ દંડધારી અને જટાધારી થઈને નૃત્ય કરવા લાગ્યા; આકાશમાં સિદ્ધો અને ચારણોએ પુષ્પવર્ષા કરી; શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણોએ ત્રિપુરને સર્વત્ર પ્રાણ આપ્યા.

ગણેશ્વરૈર્ દેવગણૈશ્ ચ ભૃઙ્ગી સહાવૃતઃ સર્વગણેન્દ્રવર્યઃ જગામ યોગી ત્રિપુરં નિહન્તું વિમાનમારુહ્ય યથા મહેન્દ્રઃ

ગણપતિઓ અને દેવગણો સાથે, ભૃંગી સાથે, સર્વગણોના શ્રેષ્ઠ યોગીએ મહેન્દ્ર જેવો વિમાન પર ચડી ત્રિપુર વિનાશ માટે ગયા.

કેશો વિગતવાસાશ્ ચ મહાકેશો મહાજ્વરઃ સોમવલ્લી સવર્ણશ્ ચ સોમપઃ સેનકસ્ તથા

કેશો, દિગંબર, મહાકેશ, મહાજ્વર, સોમવલ્લી, સવર્ણ, સોમપ અને સેનક પણ હતા.

સોમધૃક્ સૂર્યવાચશ્ ચ સૂર્યપેષણકસ્ તથા સૂર્યાક્ષઃ સૂરિનામા ચ સુરઃ સુન્દર એવ ચ

સોમધૃત, સૂર્યવાચ, સૂર્યપેષણક, સૂર્યાક્ષ, સૂરિનામા અને સુંદર દેવ પણ હતા.

પ્રકુદઃ કકુદન્તશ્ ચ કમ્પનશ્ ચ પ્રકમ્પનઃ ઇન્દ્રશ્ ચેન્દ્રજયશ્ચૈવ મહાભીર્ ભીમકસ્ તથા

પ્રકુડ, કકુદંત, કંપન, પ્રકંપન, ઇન્દ્ર, ઇન્દ્રજય, મહાભીર અને ભીમક પણ હતા.

શતાક્ષશ્ચૈવ પઞ્ચાક્ષઃ સહસ્રાક્ષો મહોદરઃ યમજિહ્વઃ શતાશ્વશ્ ચ કણ્ઠનઃ કણ્ઠપૂજનઃ

જેને સો આંખો છે, પાંચ આંખો છે, હજાર આંખો છે, મોટું પેટ છે, યમની જેમ જીભ છે, સો ઘોડા છે, ગળાવાળો છે અને ગળા પાસે પૂજાય છે—

દ્વિશિખસ્ ત્રિશિખશ્ચૈવ તથા પઞ્ચશિખો દ્વિજાઃ મુણ્ડો ઽર્ધમુણ્ડો દીર્ઘશ્ ચ પિશાચાસ્યઃ પિનાકધૃક્

જેને બે જટાઓ છે, ત્રણ જટાઓ છે, અને એ જ રીતે પાંચ જટાઓ છે, હે દ્વિજો; મુંડાવેલો છે, અર્ધમુંડાવેલો છે, ઊંચો છે, ભૂતના મોઢાવાળો છે, અને પિનાક ધારી છે—

પિપ્પલાયતનશ્ચૈવ તથા હ્યઙ્ગારકાશનઃ શિથિલઃ શિથિલાસ્યશ્ ચ અક્ષપાદો હ્યજઃ કુજઃ

જેનું નિવાસ પિપળાના વૃક્ષ નીચે છે, અંગાર ખાય છે, ઢીલો છે, ઢીલા મોઢાવાળો છે, પગે આંખો ધરાવે છે, જન્મે નહિ એવો છે, અને મંગળ જેવા છે—

અજવક્ત્રો હયવક્ત્રો ગજવક્ત્રો ઽર્ધ્વવક્ત્રકઃ ઇત્યાદ્યાઃ પરિવાર્યેશં લક્ષ્યલક્ષણવર્જિતાઃ

ક્યારેક બકરાનું મોઢું, ક્યારેક ઘોડાનું, ક્યારેક હાથીનું, ક્યારેક ઉપર ચડેલું મોઢું—આવા અનેક સ્વરૂપે ભગવાનને ઘેરીને, જે કોઈ નિશાની કે લક્ષણથી રહિત છે—

વૃન્દશસ્તં સમાવૃત્ય જગ્મુઃ સોમં ગણૈર્વૃતાઃ સહસ્રાણાં સહસ્રાણિ રુદ્રાણામૂર્ધ્વરેતસામ્

એમને ઘેરીને અનેક ટોળાઓએ, ચંદ્ર સાથે, હજારો હજારો ઊર્ધ્વરેતાસી રુદ્રો સાથે આગળ વધ્યા—

સમાવૃત્ય મહાદેવં દેવદેવં મહેશ્વરમ્ દગ્ધું પુરત્રયં જગ્મુઃ કોટિકોટિગણૈર્વૃતાઃ

મહાદેવ, દેવોમાંના દેવ, મહેશ્વરને ઘેરીને, અનંત ટોળાઓ સાથે, ત્રિપુરા દહન કરવા ગયા—