લિઙ્ગપુરાણમ્

એવં કૃત્વા રથં દિવ્યં કાર્મુકં ચ શરં તથા સારથિં જગતાં ચૈવ બ્રહ્માણં પ્રભુમીશ્વરમ્

આ રીતે દૈવી રથ, ધનુષ્ય, બાણ, સારથિ અને જગતના સ્વામી બ્રહ્માને તૈયાર કર્યા પછી,

આરુરોહ રથં દિવ્યં રણમણ્ડનધૃગ્ ભવઃ સર્વદેવગણૈર્યુક્તં કમ્પયન્નિવ રોદસી

ભવ એ યુદ્ધ માટે શોભાયમાન એવા દૈવી રથ પર ચઢ્યા, જેમાં સર્વ દેવતાઓ જોડાયેલા હતા, જાણે આકાશ અને ધરતી હલાવી નાખે છે.

ઋષિભિઃ સ્તૂયમાનશ્ ચ વન્દ્યમાનશ્ ચ બન્દિભિઃ ઉપનૃત્તશ્ચાપ્સરસાં ગણૈર્નૃત્યવિશારદૈઃ

ઋષિઓ દ્વારા સ્તુતિ પામતા, ભટ્ટો દ્વારા વંદિત થતા અને નૃત્યકલા જાણનારી અપ્સરાઓના સમૂહોથી ઘેરાયેલા,

સુશોભમાનો વરદઃ સમ્પ્રેક્ષ્યૈવ ચ સારથિમ્ તસ્મિન્નારોહતિ રથં કલ્પિતં લોકસંભૃતમ્

વરદાન આપનાર ભગવાન તેજથી ઝગમગાવતા, રથમાં ચડતા સમયે સારથિને જોઈ રહ્યા હતા; એ રથ જગતના જીવોથી ભરેલો અને તૈયાર કરેલો હતો.

શિરોભિઃ પતિતા ભૂમીં તુરગા વેદસંભવાઃ અથાધસ્તાદ્રથસ્યાસ્ય ભગવાન્ ધરણીધરઃ

વેદમાંથી જન્મેલા ઘોડાઓ તેમના માથાથી જમીન પર પડી ગયા; ત્યારે ભગવાન, ધરતીના આધાર, તેમના રથની નીચે દેખાયા.

વૃષેન્દ્રરૂપી ચોત્થાપ્ય સ્થાપયામાસ વૈ ક્ષણમ્ ક્ષણાન્તરે વૃષેન્દ્રો ઽપિ જાનુભ્યામગમદ્ધરામ્

ત્યારે વૃષભરાજા રૂપ ધારણ કરીને ભગવાને ઘોડાઓને ઊભા કર્યા, પણ થોડી જ વારમાં વૃષભરાજા ફરી ઘૂંટણીએ જમીન પર પડ્યા.

અભીષુહસ્તો ભગવાન્ ઉદ્યમ્ય ચ હયાન્ વિભુઃ સ્થાપયામાસ દેવસ્ય વચનાદ્વૈ રથં શુભમ્

ભગવાને હાથમાં બાણ લઈને, ઘોડાઓને ઊભા કર્યા અને દેવના આજ્ઞાથી શુભ રથને સ્થિર કર્યો.

તતો ઽશ્વાંશ્ચોદયામાસ મનોમારુતરંહસઃ પુરાણ્યુદ્દિશ્ય ખસ્થાનિ દાનવાનાં તરસ્વિનામ્

પછી તેમણે મન અને પવન જેટલા ઝડપી એવા ઘોડાઓને, આકાશમાં રહેલા પ્રાચીન અને શક્તિશાળી દાનવો તરફ દોડાવ્યા.

અથાહ ભગવાન્ રુદ્રો દેવાનાલોક્ય શઙ્કરઃ પશૂનામાધિપત્યં મે દત્તં હન્મિ તતો ઽસુરાન્

ત્યારે ભગવાન રુદ્રે, દેવતાઓને જોઈને કહ્યું: 'મને સર્વ પ્રાણીઓ પર અધિપત્ય મળ્યું છે; તેથી હવે હું અસુરોને સંહારું છું.'

પૃથક્પશુત્વં દેવાનાં તથાન્યેષાં સુરોત્તમાઃ કલ્પયિત્વૈવ વધ્યાસ્તે નાન્યથા નૈવ સત્તમાઃ

હવે, હે શ્રેષ્ઠ દેવો, દેવતાઓ અને અન્ય સૌને અલગ-અલગ પ્રાણીઓ તરીકે નિર્ધારિત કર્યા છે; હવે એ બધાને મારવું જ પડશે, બીજો કોઈ માર્ગ નથી.

ઇતિ શ્રુત્વા વચઃ સર્વં દેવદેવસ્ય ધીમતઃ વિષાદમગમન્ સર્વે પશુત્વં પ્રતિ શઙ્કિતાઃ

દેવદેવના વિવેકપૂર્ણ વચન સાંભળીને, બધા દેવતાઓ પ્રાણીઓ બનવાની આશંકાથી દુઃખી થયા.

તેષાં ભાવં તતો જ્ઞાત્વા દેવસ્તાનિદમબ્રવીત્ મા વો ઽસ્તુ પશુભાવે ઽસ્મિન્ ભયં વિબુધસત્તમાઃ

પછી ભગવાને તેમનો ભાવ જાણી, કહ્યું: 'હે વિદ્વાન દેવો, પ્રાણીઓની સ્થિતિમાં તમારે કોઈ ભય રાખવું નહીં.'

શ્રૂયતાં પશુભાવસ્ય વિમોક્ષઃ ક્રિયતાં ચ સઃ યો વૈ પાશુપતં દિવ્યં ચરિષ્યતિ સ મોક્ષ્યતિ

'હવે પ્રાણીઓની સ્થિતિમાંથી મુક્તિ કેવી રીતે મળે તે સાંભળો અને તેનો આચરણ કરો: જે કોઈ દૈવી પાશુપત વ્રતનું પાલન કરશે, તે મુક્તિ પામશે.'

પશુત્વાદિતિ સત્યં ચ પ્રતિજ્ઞાતં સમાહિતાઃ યે ચાપ્યન્યે ચરિષ્યન્તિ વ્રતં પાશુપતં મમ

'પ્રાણીઓની સ્થિતિ ખરેખર સાચી છે અને એ જાહેર કરવામાં આવી છે; અને જે કોઈ મારા પાશુપત વ્રતનું પાલન કરશે,'

મોક્ષ્યન્તિ તે ન સંદેહઃ પશુત્વાત્ સુરસત્તમાઃ નૈષ્ઠિકં દ્વાદશાબ્દં વા તદર્ધં વર્ષકત્રયમ્

'તે બધા પ્રાણીઓની સ્થિતિમાંથી નિશ્ચિતપણે મુક્ત થશે, હે શ્રેષ્ઠ દેવો, ભલે તે બાર વર્ષ, એનું અડધું કે ત્રણ વર્ષ નિષ્ઠાપૂર્વક આચરે.'

શુશ્રૂષાં કારયેદ્યસ્તુ સ પશુત્વાદ્વિમુચ્યતે તસ્માત્પરમિદં દિવ્યં ચરિષ્યથ સુરોત્તમાઃ

'જે કોઈ સેવા કરાવશે, તે પ્રાણીઓની સ્થિતિમાંથી મુક્ત થશે; તેથી, હે શ્રેષ્ઠ દેવો, તમે આ ઉત્તમ અને દૈવી વ્રતનું પાલન કરો.'

તથેતિ ચાબ્રુવન્દેવાઃ શિવે લોકનમસ્કૃતે તસ્માદ્વૈ પશવઃ સર્વે દેવાસુરનરાઃ પ્રભોઃ

દેવોએ વિશ્વનમિત શિવને 'તેમ જ થાઓ' કહ્યું; તેથી બધા દેવ, અસુર અને મનુષ્યો ભગવાનના પ્રાણી ગણાય છે.

રુદ્રઃ પશુપતિશ્ચૈવ પશુપાશવિમોચકઃ યઃ પશુસ્તત્પશુત્વં ચ વ્રતેનાનેન સંત્યજેત્

રૂદ્ર, જે પ્રાણીઓના સ્વામી છે અને પ્રાણીઓના બંધનમાંથી મુક્તિ આપનાર છે, એવાં રૂદ્રની આરાધના કરીને, જે કોઈ પણ જીવ છે તે આ વ્રત દ્વારા પોતાનું પાશુપણ છોડે છે.

તત્કૃત્વા ન ચ પાપીયાન્ ઇતિ શાસ્ત્રસ્ય નિશ્ચયઃ તતો વિનાયકઃ સાક્ષાદ્ બાલો ઽબાલપરાક્રમઃ

આ વિધિ કરીને મનુષ્ય વધુ પાપી થતો નથી—આ શાસ્ત્રનો નિશ્ચય છે. ત્યારબાદ વિઘ્નહર્તા, એ અવિનાશી બાલક, જે અવિસ્મય શક્તિ ધરાવે છે,

અપૂજિતસ્તદા દેવૈઃ પ્રાહ દેવાન્નિવારયન્ મામપૂજ્ય જગત્યસ્મિન્ ભક્ષ્યભોજ્યાદિભિઃ શુભૈઃ

તે સમયે દેવતાઓએ તેની પૂજા ન કરી, ત્યારે તેણે દેવતાઓને અટકાવતાં કહ્યું: 'મારી પૂજા વિના, શુદ્ધ ભોજન અને પીણાંથી મને આ જગતમાં પૂજ્યા વિના,'

કઃ પુમાન્સિદ્ધિમાપ્નોતિ દેવો વા દાનવો ઽપિ વા તતસ્તસ્મિન્ ક્ષણાદેવ દેવકાર્યે સુરેશ્વરાઃ

કયો પુરુષ, દેવ કે દાનવ પણ સફળતા મેળવે છે? તેથી, એ ક્ષણે જ દેવતાઓના સ્વામીએ, દેવકાર્ય માટે,

વિઘ્નં કરિષ્યે દેવેશ કથં કર્તું સમુદ્યતાઃ તતઃ સેન્દ્રાઃ સુરાઃ સર્વે ભીતાઃ સમ્પૂજ્ય તં પ્રભુમ્

'હું વિઘ્ન ઊભું કરીશ, હે દેવોના સ્વામી, જે કાર્ય કરવા ઉત્સુક છે.' ત્યારે ઇન્દ્ર સહિત બધા દેવતાઓ ભયભીત થઈને એ પ્રભુની પૂજા કરવા લાગ્યા.

ભક્ષ્યભોજ્યાદિભિશ્ચૈવ ઉણ્ડરૈશ્ચૈવ મોદકૈઃ અબ્રુવંસ્તે ગણેશાનં નિર્વિઘ્નં ચાસ્તુ નઃ સદા

ભોજન, પીણાં, ઉંડરાં અને લાડુઓથી પૂજા કરીને, તેમણે ગણેશજીને કહ્યું: 'અમને હંમેશા વિઘ્નમુક્ત રાખો.'

આલિઙ્ગ્ય ચાઘ્રાય સુતં તદાનીમપૂજયત્સર્વસુરેન્દ્રમુખ્યઃ

પછી સર્વ દેવોના મુખ્યે પોતાના પુત્રને અંકમાં લઈ, પ્રેમથી સુઘાંધીને, એ ક્ષણે તેની પૂજા કરી.

સમ્પૂજ્ય પૂજ્યં સહ દેવસંઘૈર્ વિનાયકં નાયકમીશ્વરાણામ્ ગણેશ્વરૈરેવ નગેન્દ્રધન્વા પુરત્રયં દગ્ધુમસૌ જગામ

પછી દેવસંઘ સાથે, દેવોના નેતા અને ગણપતિની પૂજા કરીને, નગરાજના ધનુષ્ય સાથે, એ ત્રિપુરીઓ દહન કરવા ગયા.

તં દેવદેવં સુરસિદ્ધસંઘા મહેશ્વરં ભૂતગણાશ્ ચ સર્વે ગણેશ્વરા નન્દિમુખાસ્તદાનીં સ્વવાહનૈરન્વયુરીશમીશાઃ

તે સમયે મહાદેવ, દેવો અને સિદ્ધો સાથે, સર્વ ભૂતગણો અને નંદીપ્રમુખ ગણપતિઓ પોતાના વાહનો સાથે ભગવાનનું અનુસરણ કરવા લાગ્યા.

અગ્રે સુરાણાં ચ ગણેશ્વરાણાં તદાથ નન્દી ગિરિરાજકલ્પમ્ વિમાનમારુહ્ય પુરં પ્રહર્તું જગામ મૃત્યું ભગવાનિવેશઃ

પછી દેવો અને ગણપતિઓના અગ્રેસર તરીકે નંદી, પર્વતરાજ જેવું વિમાન ચડીને, મરણના નિવાસસ્થાન એવા પુર પર આક્રમણ કરવા ગયા.

યાન્તં તદાનીં તુ શિલાદપુત્રમ્ આરુહ્ય નાગેન્દ્રવૃષાશ્વવર્યાન્ દેવાસ્તદાનીં ગણપાશ્ ચ સર્વે ગણા યયુઃ સ્વાયુધચિહ્નહસ્તાઃ

તે સમયે દેવો, ગણપતિઓ અને સર્વે ગણો શ્રેષ્ઠ હાથી, વૃષભ અને ઘોડા પર ચડીને, પોતાના શસ્ત્રો અને ચિહ્નો સાથે ત્યાં ગયા.

જગામ જગતાં હિતાય પુરત્રયં દગ્ધુમલુપ્તશક્તિઃ

એ મહાશક્તિશાળી ભગવાન, સર્વ લોકના કલ્યાણ માટે, ત્રિપુરીઓ દહન કરવા ગયા.