લિઙ્ગપુરાણમ્

પુરત્રયવિનાશં ચ કરિષ્યે ઽહં સુરોત્તમાઃ અથ સબ્રહ્મકા દેવાઃ સેન્દ્રોપેન્દ્રાઃ સમાગતાઃ

હે ઉત્તમ દેવો, હવે હું ત્રણ પુરોનું વિનાશ કરીશ; પછી બ્રહ્મા, ઇન્દ્ર, ઉપેન્દ્ર સહિત બધા દેવતાઓ એકઠા થયા.

શ્રુત્વા પ્રભોસ્તદા વાક્યં પ્રણેમુસ્તુષ્ટુવુશ્ ચ તે અપ્યેતદન્તરે દેવી દેવમાલોક્ય વિસ્મિતા

પ્રભુના વચન સાંભળી, તેઓએ નમન કર્યું અને સ્તુતિ કરી; એ વચ્ચે દેવી ભગવાનને જોઈને આશ્ચર્યચકિત થઈ.

લીલાંબુજેન ચાહત્ય કલમાહ વૃષધ્વજમ્ ક્રીડમાનં વિભો પશ્ય ષણ્મુખં રવિસન્નિભમ્

દેવીએ રમતાં કમળથી વૃષધ્વજને હળવે ઠપકો આપ્યો અને કહ્યું: 'પ્રભુ, જુઓ, તમારો છમુખો પુત્ર, સૂર્ય જેવો તેજસ્વી, રમે છે.'

પુત્રં પુત્રવતાં શ્રેષ્ઠં ભૂષિતં ભૂષણૈઃ શુભૈઃ મુકુટૈઃ કટકૈશ્ચૈવ કુણ્ડલૈર્વલયૈઃ શુભૈઃ

જુઓ, તમારો પુત્ર, પુત્રોમાં શ્રેષ્ઠ, શુભ આભૂષણોથી શોભાયમાન છે—મુકુટ, કડાં, કુંડળ અને સુંદર વળયો પહેરેલા છે.

નૂપુરૈશ્છન્નવારૈશ્ ચ તથા હ્ય્ ઉદરબન્ધનૈઃ કિઙ્કિણીભિર્ અનેકાભિર્ હૈમૈરશ્વત્થપત્રકૈઃ

પગમાં નૂપુર, શરીરે ઢાંકી દેતી વસ્ત્રો અને કમરે પટ્ટો છે; અનેક સુવર્ણ કિંકિણી અને અશ્વત્થના પાંદડા શોભે છે.

કલ્પકદ્રુમજૈઃ પુષ્પૈઃ શોભિતૈરલકૈઃ શુભૈઃ હારૈર્ વારિજરાગાદિમણિચિત્રૈસ્ તથાઙ્ગદૈઃ

કલ્પવૃક્ષના ફૂલો, સુંદર વાળ, કમળ જેવા રંગીન મણીઓના હાર અને તેજસ્વી અંગદોથી શોભાયમાન છે.

મુક્તાફલમયૈર્હારૈઃ પૂર્ણચન્દ્રસમપ્રભૈઃ તિલકૈશ્ ચ મહાદેવ પશ્ય પુત્રં સુશોભનમ્

મોતીના હાર પૂર્ણચંદ્ર જેવો પ્રકાશ આપે છે, અને તિલકથી શોભે છે—હે મહાદેવ, તમારો સુંદર પુત્ર જુઓ.

અઙ્કિતં કુઙ્કુમાદ્યૈશ્ ચ વૃત્તં ભસિતનિર્મિતમ્ વક્ત્રવૃન્દં ચ પશ્યેશ વૃન્દં કામલકં યથા

કુંકુમ વગેરે રંગોથી અંકિત, ભસ્મથી બનેલું રૂપ; ભગવાન, તેના ચહેરાનું સમૂહ કમળના ગુચ્છ જેવું છે, તે જુઓ.

નેત્રાણિ ચ વિભો પશ્ય શુભાનિ ત્વં શુભાનિ ચ અઞ્જનાનિ વિચિત્રાણિ મઙ્ગલાર્થં ચ માતૃભિઃ

હે પ્રભુ, તેના સુંદર નેત્રો જુઓ, માતાઓએ કલ્યાણ માટે વિવિધ અંજનો લગાડ્યા છે.

ગઙ્ગાદિભિઃ કૃત્તિકાદ્યૈઃ સ્વાહયા ચ વિશેષતઃ ઇત્યેવં લોકમાતુશ્ ચ વાગ્ભિઃ સંબોધિતઃ શિવઃ

ગંગા, કૃત્તિકા અને ખાસ કરીને સ્વાહાએ તેને સંબોધ્યો; એ રીતે જગતજનનીએ શિવને વચન આપ્યાં.

ન યયૌ તૃપ્તિમીશાનઃ પિબન્સ્કન્દાનનામૃતમ્ ન સસ્માર ચ તાન્દેવાન્ દૈત્યશસ્ત્રનિપીડિતાન્

ઈશાન, સ્કંદના મુખામૃતનો આસ્વાદ લેતાં તૃપ્ત થયા નહીં, અને દૈત્યોના શસ્ત્રોથી પીડાતા દેવતાઓને યાદ પણ કર્યા નહીં.

સ્કન્દમાલિઙ્ગ્ય ચાઘ્રાય નૃત્ય પુત્રેત્યુવાચ હ સો ઽપિ લીલાલસો બાલો નનર્તાર્તિહરઃ પ્રભુઃ

સ્કંદને ચાંપીને સુઘાંધી લીધા, અને 'મારો પુત્ર!' કહી નૃત્ય કર્યું; એ રમણીયો બાળક, દુઃખહરણ કરનાર પ્રભુ પણ રમતાં નૃત્ય કરવા લાગ્યા.

સહૈવ નનૃતુશ્ચાન્યે સહ તેન ગણેશ્વરાઃ ત્રૈલોક્યમખિલં તત્ર નનર્તેશાજ્ઞયા ક્ષણમ્

તે સાથે બીજા બધા ગણપતિઓ પણ નૃત્ય કરવા લાગ્યા; ભગવાનની આજ્ઞાથી ત્રણે લોક પણ એક ક્ષણ માટે નૃત્યમાં મગ્ન થયા.

નાગાશ્ ચ નનૃતુઃ સર્વે દેવાઃ સેન્દ્રપુરોગમાઃ તુષ્ટુવુર્ગણપાઃ સ્કન્દં મુમોદાંબા ચ માતરઃ

બધા નાગો અને ઇન્દ્રસહિત દેવતાઓએ નૃત્ય કર્યું; ગણોએ સ્કંદની સ્તુતિ કરી અને માતાઓ આનંદિત થઈ.

સસૃજુઃ પુષ્પવર્ષાણિ જગુર્ગન્ધર્વકિન્નરાઃ નૃત્યામૃતં તદા પીત્વા પાર્વતીપરમેશ્વરૌ અવાપતુસ્ તદા તૃપ્તિં નન્દિના ચ ગણેશ્વરાઃ

તેઓએ પુષ્પવર્ષા કરી, ગંધર્વો અને કિન્નરો ગાન કરવા લાગ્યા; એ સમયે પાર્વતી અને પરમેશ્વર, નંદિ અને ગણપતિઓએ નૃત્યરસનો આનંદ માણી તૃપ્તિ પામી.

તતઃ સ નન્દી સહ ષણ્મુખેન તથા ચ સાર્ધં ગિરિરાજપુત્ર્યા વિવેશ દિવ્યં ભવનં ભવો ઽપિ યથામ્બુદો ઽન્યામ્બુદમ્ અમ્બુદાભઃ

પછી નંદી, ષણ્મુખ અને પર્વતરાજની પુત્રી સાથે, દિવ્ય મહેલમાં પ્રવેશ્યા; અને ભવો, જે મેઘ જેવી કાયાવાળો હતો, એક મેઘ બીજા મેઘમાં ભળી જાય તેમ અંદર ગયો.

દ્વારસ્ય પાર્શ્વે તે તસ્થુર્ દેવા દેવસ્ય ધીમતઃ તુષ્ટુવુશ્ ચ મહાદેવં કિંચિદ્ ઉદ્વિગ્નચેતસઃ

દ્વાર પાસે દેવતાઓ એ વિદ્વાન ભગવાનની બાજુએ ઊભા રહ્યા; તેઓ મહાદેવની સ્તુતિ કરતા હતા, પણ તેમના મનમાં થોડું ઉદ્વેગ હતું.

કિંતુ કિંત્વિતિ ચાન્યોન્યં પ્રેક્ષ્ય ચૈતત્સમાકુલાઃ પાપા વયમ્ ઇતિ હ્યન્યે અભાગ્યાશ્ચેતિ ચાપરે

પણ, એકબીજાને અચાનક જોઈને, કેટલાકે કહ્યું: 'અમે પાપી છીએ,' તો બીજા દુઃખી થઈ બોલ્યા: 'અમે અભાગી છીએ.'

ભાગ્યવન્તશ્ ચ દૈત્યેન્દ્રા ઇતિ ચાન્યે સુરેશ્વરાઃ પૂજાફલમિમં તેષામ્ ઇત્યન્યે નેતિ ચાપરે

કેટલાક દેવતાઓએ કહ્યું: 'દૈત્યના રાજાઓ તો ભાગ્યશાળી છે,' તો બીજાઓએ કહ્યું: 'આ તો તેમના પૂજાનો ફળ છે,' અને કેટલાકે એ વાતને નકારી.

એતસ્મિન્નન્તરે તેષાં શ્રુત્વા શબ્દાનનેકશઃ કુમ્ભોદરો મહાતેજા દણ્ડેનાતાડયત્સુરાન્

એ વચ્ચે, તેમના અનેક અવાજો સાંભળી, મહાતેજસ્વી કુંભોદરે પોતાના દંડથી દેવતાઓને માર માર્યો.

દુદ્રુવુસ્તે ભયાવિષ્ટા દેવા હાહેતિવાદિનઃ અપતન્મુનયશ્ચાન્યે દેવાશ્ ચ ધરણીતલે

ડરથી ભરાયેલા દેવતાઓ 'હાય! હાય!' કહીને ભાગી ગયા; કેટલાક ઋષિઓ અને બીજા દેવતાઓ જમીન પર પડી ગયા.

અહો વિધેર્બલં ચેતિ મુનયઃ કશ્યપાદયઃ દૃષ્ટ્વાપિ દેવદેવેશં દેવાનાં ચાસુરદ્વિષામ્

કશ્યપ વગેરે ઋષિઓએ, દેવોના દેવ અને અસુરદ્વેષી દેવોને જોઈને કહ્યું: 'અરે, વિધિના બળને જુઓ!'

અભાગ્યાન્ન સમાપ્તં તુ કાર્યમિત્યપરે દ્વિજાઃ પ્રોચુર્નમઃ શિવાયેતિ પૂજ્ય ચાલ્પતરં હૃદિ

બીજા કેટલાક દ્વિજોએ કહ્યું: 'અપશુકનથી અમારું કામ અધૂરૂ રહ્યું,' અને હૃદયમાં થોડું પૂજાભાવ રાખીને બોલ્યા: 'શિવને નમસ્કાર.'

તતઃ કપર્દી નન્દીશો મહાદેવપ્રિયો મુનિઃ શૂલી માલી તથા હાલી કુણ્ડલી વલયી ગદી

પછી કપર્દી, મહાદેવના પ્રિય નંદી, શૂળ, માળા, ગદા, કુંડળ, વલય અને ગદા ધારણ કરીને ઊભા રહ્યા.

વૃષમારુહ્ય સુશ્વેતં યયૌ તસ્યાજ્ઞયા તદા તતો વૈ નન્દિનં દૃષ્ટ્વા ગણઃ કુમ્ભોદરો ઽપિ સઃ

સુંદર સફેદ વાછરડાં પર ચડીને, તેના આદેશથી તેઓ ચાલ્યા; અને નંદીને જોઈને, કુંભોદર પણ પોતાના ગણા સાથે આગળ વધ્યો.

પ્રણમ્ય નન્દિનં મૂર્ધ્ના સહ તેન ત્વરન્ યયૌ નન્દી ભાતિ મહાતેજા વૃષપૃષ્ઠે વૃષધ્વજઃ

કુંભોદરે નંદીને માથું નમાવી વંદન કર્યું અને ઝડપથી તેની સાથે ગયો; મહાતેજસ્વી નંદી વાછરડાના પીઠ પર, વૃષધ્વજ જેવો, તેજથી ઝગમગતો હતો.

સગણો ગણસેનાનીર્ મેઘપૃષ્ઠે યથા ભવઃ દશયોજનવિસ્તીર્ણં મુક્તાજાલૈર્ અલંકૃતમ્

પોતાના ગણા સાથે, ગણા સેનાપતિ ભવો મેઘની પીઠ પર ચાલતો હોય તેમ, દસ યોજન જેટલી પહોળાઈમાં, મુક્તાની માળાથી શોભિત થઈ આગળ વધ્યો.

સિતાતપત્રં શૈલાદેર્ આકાશમિવ ભાતિ તત્ તત્રાન્તર્બદ્ધમાલા સા મુક્તાફલમયી શુભા

પર્વત પરથી આવેલું સફેદ છત્ર આકાશ જેવું ઝગમગતું હતું; તેમાં અંદર સુંદર મુક્તાની માળા ગૂંથાયેલ હતી.

ગઙ્ગાકાશાન્નિપતિતા ભાતિ મૂર્ધ્નિ વિભોર્યથા અથ દૃષ્ટ્વા ગણાધ્યક્ષં દેવદુન્દુભયઃ શુભાઃ

તે ભગવાનના માથે એવી રીતે ઝગમગતું હતું જેમ ગંગા આકાશમાંથી પડતી હોય; પછી ગણા અધ્યક્ષને જોઈને શુભ દેવદુંદુભિઓ વાગી ઉઠી.