લિઙ્ગપુરાણમ્

નરકં ચ જગામાન્યા તસ્માદ્ભર્તા પરા ગતિઃ તથાપિ ભર્તૄન્ સ્વાંસ્ ત્યક્ત્વા બભૂવુઃ સ્વૈરવૃત્તયઃ

બીજી સ્ત્રી નરકમાં ગઈ; તેથી પતિ સર્વોત્તમ ગતિ છે; છતાં પણ, પોતાના પતિને છોડી, સ્વેચ્છાથી વર્તન કરનારી બની ગઈ.

માયયા દેવદેવસ્ય વિષ્ણોસ્તસ્યાજ્ઞયા પ્રભોઃ અલક્ષ્મીશ્ ચ સ્વયં તસ્ય નિયોગાત્ત્રિપુરં ગતા

દેવોના દેવ વિષ્ણુની માયાથી અને એ પ્રભુના આદેશથી અલક્ષ્મી પોતે જ એના આદેશે ત્રિપુરા ગઈ.

યા લક્ષ્મીસ્તપસા તેષાં લબ્ધા દેવેશ્વરાદજાત્ બહિર્ગતા પરિત્યજ્ય નિયોગાદ્બ્રહ્મણઃ પ્રભોઃ

જે લક્ષ્મી દેવેશ્વર પાસેથી તપથી પ્રાપ્ત થઈ હતી, એ બ્રહ્માના આદેશથી તેમને છોડી, બહાર ચાલી ગઈ.

બુદ્ધિમોહં તથાભૂતં વિષ્ણુમાયાવિનિર્મિતમ્ તેષાં દત્ત્વા ક્ષણં દેવસ્ તાસાં માયી ચ નારદઃ

એવી બુદ્ધિભ્રમ વિષ્ણુની માયાથી ઉત્પન્ન થઈ, એ દેવ અને માયાવાન નારદે થોડી ક્ષણ માટે તેમને આપી.

સુખાસીનૌ હ્યસંભ્રાન્તૌ ધર્મવિઘ્નાર્થમવ્યયૌ એવં નષ્ટે તદા ધર્મે શ્રૌતસ્માર્તે સુશોભને

દેવો સુખથી, નિર્વિકાર અને શાંત બેઠા રહ્યા, ધર્મના વિઘ્ન માટે; એ રીતે, એ સમયે સુંદર શ્રૌત અને સ્માર્ત ધર્મ નષ્ટ થયો.

પાષણ્ડે ખ્યાપિતે તેન વિષ્ણુના વિશ્વયોનિના ત્યક્તે મહેશ્વરે દૈત્યૈસ્ ત્યક્તે લિઙ્ગાર્ચને તથા

જ્યારે વિશ્વના મૂળ વિષ્ણુએ પાશંડ ફેલાવ્યો, દૈત્યોએ મહેશ્વર અને લિંગની પૂજા છોડી દીધી—

સ્ત્રીધર્મે નિખિલે નષ્ટે દુરાચારે વ્યવસ્થિતે કૃતાર્થ ઇવ દેવેશો દેવૈઃ સાર્ધમુમાપતિમ્

જ્યારે સ્ત્રીઓના સર્વ ધર્મ નષ્ટ થયા અને દુશ્ચરિત્રતા વ્યાપી, ત્યારે દેવેશ્વર દેવો સાથે ઉમા પતિ પાસે ગયા, જાણે સંતોષ પામ્યા હોય.

તપસા પ્રાપ્ય સર્વજ્ઞં તુષ્ટાવ પુરુષોત્તમઃ મહેશ્વરાય દેવાય નમસ્તે પરમાત્મને

તપથી સર્વજ્ઞને પામી, પુરુષોત્તમએ તેની સ્તુતિ કરી: 'મહેશ્વર, દેવ, પરમાત્મા, તમને વંદન છે.'

નારાયણાય શર્વાય બ્રહ્મણે બ્રહ્મરૂપિણે શાશ્વતાય હ્યનન્તાય અવ્યક્તાય ચ તે નમઃ

'નારાયણ, શર્વ, બ્રહ્મા, બ્રહ્મરૂપ, શાશ્વત, અનંત, અવ્યક્ત—તમને વંદન છે.'

એવં સ્તુત્વા મહાદેવં દણ્ડવત્પ્રણિપત્ય ચ જજાપ રુદ્રં ભગવાન્ કોટિવારં જલે સ્થિતઃ

આ રીતે મહાદેવની સ્તુતિ કરીને, દંડવત્ નમસ્કાર કરીને, ભગવાને જળમાં ઊભા રહીને કરોડો વાર રુદ્રમંત્રનો જાપ કર્યો.

દેવાશ્ ચ સર્વે તે દેવં તુષ્ટુવુઃ પરમેશ્વરમ્ સેન્દ્રાઃ સસાધ્યાઃ સયમાઃ સરુદ્રાઃ સમરુદ્ગણાઃ

બધા દેવતાઓએ, ઇન્દ્ર, સાધ્ય, યમ, રુદ્ર અને મરુદગણો સાથે, પરમેશ્વરનું સ્તુતિગાન કર્યું.

નમઃ સર્વાત્મને તુભ્યં શઙ્કરાયાર્તિહારિણે રુદ્રાય નીલરુદ્રાય કદ્રુદ્રાય પ્રચેતસે

હે સર્વના આત્મા, શંકર, દુઃખહરણાર, રુદ્ર, નીલરુદ્ર, કદરુદ્ર અને પ્રચેતસ, તમને વંદન છે.

ગતિર્નઃ સર્વદાસ્માભિર્ વન્દ્યો દેવારિમર્દનઃ ત્વમાદિસ્ત્વમનન્તશ્ ચ અનન્તશ્ચાક્ષયઃ પ્રભુઃ

તમે હંમેશા અમારા આશ્રય છો, દેવશત્રુઓના વિનાશક, તમે પૂજનીય છો. તમે આરંભ છો, અનંત છો, અક્ષય પ્રભુ છો.

પ્રકૃતિઃ પુરુષઃ સાક્ષાત્ સ્રષ્ટા હર્તા જગદ્ગુરો ત્રાતા નેતા જગત્યસ્મિન્ દ્વિજાનાં દ્વિજવત્સલ

તમે જ પ્રકૃતિ અને પુરુષ છો, જગતના સર્જનહાર અને સંહારક, વિશ્વના ગુરુ, રક્ષક અને નેતા, તથા દ્વિજોને પિતાની જેમ પ્રેમ કરનાર છો.

વરદો વાઙ્મયો વાચ્યો વાચ્યવાચકવર્જિતઃ યાજ્યો મુક્ત્યર્થમીશાનો યોગિભિર્ યોગવિભ્રમૈઃ

તમે વરદાન આપનાર, વાણીના સ્વરૂપ, બોલવામાં આવનાર અને શબ્દ-અર્થથી પર છો. યોગીઓ યોગશક્તિથી મુક્તિ માટે તમારી પૂજા કરે છે.

હૃત્પુણ્ડરીકસુષિરે યોગિનાં સંસ્થિતઃ સદા વદન્તિ સૂરયઃ સન્તં પરં બ્રહ્મસ્વરૂપિણમ્

તમે હંમેશા યોગીઓના હૃદયકમળની અંદર સ્થિત રહો છો. વિદ્વાનો તમને સત્ય, પરમ અને બ્રહ્મના સ્વરૂપ તરીકે ઓળખે છે.

ભવન્તં તત્ત્વમ્ ઇત્યાર્યાસ્ તેજોરાશિં પરાત્પરમ્ પરમાત્માનમિત્યાહુર્ અસ્મિઞ્જગતિ તદ્વિભો

આ સંસારમાં આર્યજન તમને તત્ત્વ, તેજનો સમૂહ, સર્વોપરી અને પરમાત્મા તરીકે ઓળખે છે, હે વિભુ.

દૃષ્ટં શ્રુતં સ્થિતં સર્વં જાયમાનં જગદ્ગુરો અણોરલ્પતરં પ્રાહુર્ મહતો ઽપિ મહત્તરમ્

હે જગતના ગુરુ, જે કશું જોવામાં, સાંભળવામાં અને સ્થિત છે, જે જન્મે છે, તે બધું સૂક્ષ્મથી પણ વધુ સૂક્ષ્મ અને મહાનથી પણ વધુ મહાન કહેવાય છે.

સર્વતઃ પાણિપાદં ત્વાં સર્વતો ઽક્ષિશિરોમુખમ્ સર્વતઃ શ્રુતિમલ્લોકે સર્વમાવૃત્ય તિષ્ઠસિ

તમારા હાથ-પગ બધે છે, તમારું મુખ, માથું અને આંખો બધે છે; તમે સમગ્ર જગતમાં કાનથી વ્યાપી રહો છો અને સર્વત્ર રહો છો.

મહાદેવમનિર્દેશ્યં સર્વજ્ઞં ત્વામનામયમ્ વિશ્વરૂપં વિરૂપાક્ષં સદાશિવમ્ અનામયમ્

તમે મહાદેવ, વર્ણનથી પર, સર્વજ્ઞ, નિર્દોષ, વિશ્વરૂપ, વિવિધ આંખોવાળા, સદા કલ્યાણકારી અને દુઃખરહિત છો.

કોટિભાસ્કરસંકાશં કોટિશીતાંશુસન્નિભમ્ કોટિકાલાગ્નિસંકાશં ષડ્વિંશકમનીશ્વરમ્

તમે કરોડો સૂર્ય જેટલા તેજસ્વી, કરોડો ચંદ્ર જેટલા શીતળ, કરોડો સમયાગ્નિ જેટલા પ્રખર અને છવ્વીસમા તત્ત્વના ઈશ્વર છો.

પ્રવર્તકં જગત્યસ્મિન્ પ્રકૃતેઃ પ્રપિતામહમ્ વદન્તિ વરદં દેવં સર્વાવાસં સ્વયંભુવમ્

આ જગતમાં તમને સર્જનહાર, પ્રકૃતિના પ્રપિતા, વરદાન આપનાર, સર્વના નિવાસસ્થાન અને સ્વયંભૂ દેવ કહેવાય છે.

શ્રુતયઃ શ્રુતિસારં ત્વાં શ્રુતિસારવિદો જનાઃ

વેદો તમને પોતાનું સાર કહે છે અને વેદના સારને જાણનારા પણ તમને જ ઓળખે છે.

અદૃષ્ટમસ્માભિર્ અનેકમૂર્તે વિના કૃતં યદ્ભવતાથ લોકે ત્વમેવ દૈત્યાસુરભૂતસંઘાન્ દેવાન્ નરાન્ સ્થાવરજઙ્ગમાંશ્ ચ

હે અનેકરૂપધારી, તમે જે કંઈ આ જગતમાં કરો છો તે અમને દેખાતું નથી; તમે જ દૈત્ય, અસુર, દેવ, માનવ અને સ્થાવર-જંગમ બધાના મૂળ છો.

પાહિ નાન્યા ગતિઃ શંભો વિનિહત્યાસુરોત્તમાન્ માયયા મોહિતાઃ સર્વે ભવતઃ પરમેશ્વર

હે શંભુ, અમને રક્ષા કરો, બીજું કોઈ આશ્રય નથી. તમે અસુરોમાં શ્રેષ્ઠને વિનાશ્યા પછી, સર્વે તમારી માયાથી મોહિત થાય છે, હે પરમેશ્વર.

યથા તરઙ્ગા લહરીસમૂહા યુધ્યન્તિ ચાન્યોન્યમપાંનિધૌ ચ જલાશ્રયાદેવ જડીકૃતાશ્ ચ સુરાસુરાસ્તદ્વદજસ્ય સર્વમ્

જેમ દરિયામાં તરંગો અને લહેરો એકબીજાથી અથડાય છે પણ પાણીથી શાંત થાય છે, તેમ દેવ અને અસુરો પણ, હે પ્રભુ, તમારા દ્વારા શમિત થાય છે.

ય ઇદં પ્રાતરુત્થાય શુચિર્ભૂત્વા જપેન્નરઃ શૃણુયાદ્વા સ્તવં પુણ્યં સર્વકામમ્ અવાપ્નુયાત્

જે મનુષ્ય સવારે ઉઠીને શુદ્ધ થઈ આ પવિત્ર સ્તોત્રનું જાપ કરે કે સાંભળે, તે સર્વ ઇચ્છિત ફળ પામે છે.

સ્તુતસ્ત્વેવં સુરૈર્વિષ્ણોર્ જપેન ચ મહેશ્વરઃ સોમઃ સોમામ્ અથાલિઙ્ગ્ય નન્દિદત્તકરઃ સ્મયન્

દેવતાઓ અને વિષ્ણુએ સ્તુતિ કરતાં, મહાદેવ સોમને હળવે હસતાં, નંદીએ આપેલું હાથ પકડીને સોમાને ભેટ્યા.

પ્રાહ ગંભીરયા વાચા દેવાનાલોક્ય શઙ્કરઃ જ્ઞાતં મયેદમધુના દેવકાર્યં સુરેશ્વરાઃ

શંકરે દેવતાઓને જોઈને, ઊંડા સ્વરે કહ્યું: 'હે દેવોના રાજાઓ, હવે મને આ દેવકાર્ય સમજાઈ ગયું છે.'