લિઙ્ગપુરાણમ્

કાલાગ્નિરુદ્રસંકાશાન્ કાલરુદ્રોપમાંસ્તદા પ્રાહ દેવો હરિઃ સાક્ષાત્ પ્રણિપત્ય સ્થિતાન્ પ્રભુઃ

કાળાગ્નિ અને કાળરૂદ્ર જેવાં દેખાતા, ભગવાન હરિએ નમન કરીને, સામે ઊભેલા એ ભૂતગણોને સંબોધ્યા.

દગ્ધ્વા ભિત્ત્વા ચ ભુક્ત્વા ચ ગત્વા દૈત્યપુરત્રયમ્ પુનર્યથાગતં વીરા ગન્તુમર્હથ ભૂતયે

દૈત્યોના ત્રણ પુરોને બળી, છિદી અને ભોગવીને, હે વીરો, જેમ આવ્યા તેમ પાછા જાઓ, જેથી સર્વનું કલ્યાણ થાય.

તતઃ પ્રણમ્ય દેવેશં ભૂતસંઘાઃ પુરત્રયમ્ પ્રવિશ્ય નષ્ટાસ્તે સર્વે શલભા ઇવ પાવકમ્

પછી, દેવોના સ્વામીને નમન કરીને, ભૂતગણોએ ત્રણ પુરોમાં પ્રવેશ કર્યો અને બધા જ જ્યોતમાં પડેલા પતંગિયાં જેવી રીતે નાશ પામ્યા.

તતસ્તુ નષ્ટાસ્તે સર્વે ભૂતા દેવેશ્વરાજ્ઞયા નનૃતુર્ મુમુદુશ્ ચૈવ જગુર્ દૈત્યાઃ સહસ્રશઃ

પછી દેવોના સ્વામીની આજ્ઞાથી બધા જ જીવો નાશ પામ્યા; હજારો દૈત્યોએ આનંદથી નૃત્ય કર્યું, ખુશીથી ગીતો ગાયા અને ઉત્સવ મનાવ્યો.

તુષ્ટુવુર્દેવદેવેશં પરમાત્માનમીશ્વરમ્ તતઃ પરાજિતા દેવા ધ્વસ્તવીર્યાઃ ક્ષણેન તુ

તેઓએ દેવદેવ મહાત્મા ઈશ્વરની સ્તુતિ કરી; ત્યારબાદ દેવતાઓ ક્ષણમાં જ હારી ગયા અને તેમની શક્તિ નષ્ટ થઈ ગઈ.

સેન્દ્રાઃ સંગમ્ય દેવેશમ્ ઉપેન્દ્રં ધિષ્ઠિતા ભયાત્ તાન્દૃષ્ટ્વા ચિન્તયામાસ ભગવાન્પુરુષોત્તમઃ

ઇન્દ્ર સહિતના દેવતાઓ ભયથી ઉપેન્દ્ર દેવેશ પાસે ગયા; તેમને જોઈને ભગવાન પુરુષોત્તમ મનમાં વિચારો કરવા લાગ્યા.

કિં કૃત્યમિતિ સંતપ્તઃ સંતપ્તાન્સેન્દ્રકાન્ક્ષણમ્ કથં તુ તેષાં દૈત્યાનાં બલં હત્વા પ્રયત્નતઃ

તેઓ દુઃખી થઈને વિચારતા હતા: 'હવે શું કરવું?' અને ઇન્દ્ર સહિત દુઃખી દેવતાઓને જોઈને, એક ક્ષણ વિચાર્યું કે, 'કેવી રીતે પ્રયત્નપૂર્વક દૈત્યોની શક્તિ નાશ કરી શકાય?'

દેવકાર્યં કરિષ્યામિ પ્રસાદાત્પરમેષ્ઠિનઃ પાપં વિચારતો નાસ્તિ ધર્મિષ્ઠાનાં ન સંશયઃ

'પરમેશ્વરની કૃપાથી હું દેવકાર્ય પૂર્ણ કરીશ; ધર્મપૂર્વક કરેલા કાર્યમાં કોઈ પાપ નથી—ધર્મીજન માટે આમાં કોઈ શંકા નથી.'

તસ્માદ્દૈત્યા ન વધ્યાસ્તે ભૂતૈશ્ચોપસદોદ્ભવૈઃ પાપં નુદતિ ધર્મેણ ધર્મે સર્વં પ્રતિષ્ઠિતમ્

'અત્યારે, એ દૈત્યોને યજ્ઞથી ઉત્પન્ન જીવોથી કે ભૂતો દ્વારા મારવા યોગ્ય નથી; પાપ ધર્મથી દૂર થાય છે અને બધું ધર્મમાં જ સ્થિર છે.'

ધર્માદૈશ્વર્યમિત્યેષા શ્રુતિરેષા સનાતની દૈત્યાશ્ચૈતે હિ ધર્મિષ્ઠાઃ સર્વે ત્રિપુરવાસિનઃ

'આ તો સનાતન શીખ છે કે, ધર્મથી જ ઐશ્વર્ય મળે છે; અને ત્રિપુરામાં વસતા બધા દૈત્યો પણ ધર્મનિષ્ઠ છે.'

તસ્માદવધ્યતાં પ્રાપ્તા નાન્યથા દ્વિજપુઙ્ગવાઃ કૃત્વાપિ સુમહત્પાપં રુદ્રમભ્યર્ચયન્તિ યે

'માટે, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજગણ, તેઓ અવધ્ય બની ગયા છે; મોટા પાપ પણ કરે તો, જે રુદ્રની પૂજા કરે છે, તેઓને બીજું કંઈ થતું નથી.'

મુચ્યન્તે પાતકૈઃ સર્વૈઃ પદ્મપત્રમિવાંભસા પૂજયા ભોગસંપત્તિર્ અવશ્યં જાયતે દ્વિજાઃ

'પૂજાથી તેઓ બધા પાપોથી મુક્ત થાય છે, જેમ કમળના પાનને પાણી સ્પર્શતું નથી; અને, હે દ્વિજગણ, ભોગ અને સંપત્તિ તેમને નિશ્ચિત મળે છે.'

તસ્માત્તે ભોગિનો દૈત્યા લિઙ્ગાર્ચનપરાયણાઃ તસ્માત્કૃત્વા ધર્મવિઘ્નમ્ અહં દેવાઃ સ્વમાયયા

'માટે એ દૈત્યો, જે લિંગપૂજામાં તત્પર છે, ભોગભોગી છે; તેથી, હે દેવતાઓ, હું મારા યોગથી તેમના ધર્મમાં વિઘ્ન ઊભું કરીશ.'

દૈત્યાનાં દેવકાર્યાર્થં જેષ્યે ઽહં ત્રિપુરં ક્ષણાત્ વિચાર્યૈવં તતસ્તેષાં ભગવાન્પુરુષોત્તમઃ કર્તું વ્યવસિતશ્ચાભૂદ્ ધર્મવિઘ્નં સુરારિણામ્

'દેવકાર્ય માટે, હું ક્ષણમાં ત્રિપુરા અને દૈત્યોને જીત લઈશ; આવું વિચારીને, ભગવાન પુરુષોત્તમે દેવશત્રુઓના ધર્મમાં વિઘ્ન લાવવાનો નિશ્ચય કર્યો.'

અસૃજચ્ચ મહાતેજાઃ પુરુષં ચાત્મસંભવમ્ માયી માયામયં તેષાં ધર્મવિઘ્નાર્થમચ્યુતઃ

પછી અચ્યુત મહાપ્રભુએ પોતાના અંગમાંથી તેજસ્વી પુરુષનું સર્જન કર્યું, જે માયિક અને માયાથી ભરેલો હતો—દૈત્યોના ધર્મમાં વિઘ્ન લાવવા માટે.

શાસ્ત્રં ચ શાસ્તા સર્વેષામ્ અકરોત્કામરૂપધૃક્ સર્વસંમોહનં માયી દૃષ્ટપ્રત્યયસંયુતમ્

એ માયાવીએ મનગમતો રૂપ ધારણ કરીને, બધા માટે એક એવું ગ્રંથ રચ્યું, જે મોહથી ભરેલું અને બધાને આકર્ષિત કરતું હતું, અને દેખાવમાં સાચા પુરાવા ધરાવતું હતું.

એતત્સ્વાઙ્ગભવાયૈવ પુરુષાયોપદિશ્ય તુ માયી માયામયં શાસ્ત્રં ગ્રન્થષોડશલક્ષકમ્

એ પોતાના અંગમાંથી ઉત્પન્ન થયેલા પુરુષને એ માયિક શાસ્ત્ર, જે સોળ હજાર શ્લોકોથી બનેલું હતું, સંપૂર્ણ રીતે શીખવાડ્યું.

શ્રૌતસ્માર્તવિરુદ્ધં ચ વર્ણાશ્રમવિવર્જિતમ્ ઇહૈવ સ્વર્ગનરકં પ્રત્યયં નાન્યથા પુનઃ

એ શાસ્ત્ર વેદ અને સ્મૃતિની વિરુદ્ધ હતું, varnashram વિહિન હતું; એમાં કહેવામાં આવ્યું કે સ્વર્ગ અને નરક આ જ જગતમાં છે, બીજે ક્યાંય નથી.

તચ્છાસ્ત્રમુપદિશ્યૈવ પુરુષાયાચ્યુતઃ સ્વયમ્ પુરત્રયવિનાશાય પ્રાહૈનં પુરુષં હરિઃ

એ શાસ્ત્ર શીખવાડી, અચ્યુતે પોતે ત્રિપુરાના વિનાશ માટે એ પુરુષને આદેશ આપ્યો; હરિએ કહ્યું:

ગન્તુમર્હસિ નાશાય ભો તૂર્ણં પુરવાસિનામ્ ધર્માસ્ તથા પ્રણશ્યન્તુ શ્રૌતસ્માર્તા ન સંશયઃ

'હે, તું ઝડપથી ત્રિપુરાવાસીઓના વિનાશ માટે જા; વેદ અને સ્મૃતિ આધારિત ધર્મ નષ્ટ થાય—આમાં કોઈ શંકા નથી.'

તતઃ પ્રણમ્ય તં માયી માયાશાસ્ત્રવિશારદઃ પ્રવિશ્ય તત્પુરં તૂર્ણં મુનિર્માયાં તદાકરોત્

પછી એ માયિક પુરુષે, જે માયાશાસ્ત્રમાં નિપુણ હતો, ભગવાનને વંદન કરીને, ઝડપથી એ શહેરમાં પ્રવેશ કર્યો અને ત્યાં પોતાની માયા ફેલાવી.

માયયા તસ્ય તે દૈત્યાઃ પુરત્રયનિવાસિનઃ શ્રૌતં સ્માર્તં ચ સંત્યજ્ય તસ્ય શિષ્યાસ્તદાભવન્

તેણી માયાથી, તે ત્રિપુરમાં વસતા દૈત્યોએ વેદ અને પરંપરાગત કૃત્યો છોડી દીધાં અને એ સમયે એના શિષ્ય બની ગયા.

તત્યજુશ્ ચ મહાદેવં શઙ્કરં પરમેશ્વરમ્ નારદો ઽપિ તદા માયી નિયોગાન્માયિનઃ પ્રભોઃ

તેમણે મહાદેવ, શંકર, પરમેશ્વરનું પણ ત્યાગ કર્યું; એ સમયે નારદ પણ એ માયાવાનના આદેશથી ભ્રમમાં આવી ગયા.

પ્રવિશ્ય તત્પુરં તેન માયિના સહ દીક્ષિતઃ મુનિઃ શિષ્યૈઃ પ્રશિષ્યૈશ્ ચ સંવૃતઃ સર્વતઃ સ્વયમ્

મુનિ એ માયાવાન સાથે એ શહેરમાં પ્રવેશ્યા, અને પોતાના શિષ્યો તથા શિષ્યોના શિષ્યો દ્વારા ચારે બાજુથી ઘેરાયેલા, દીક્ષા લીધા.

સ્ત્રીધર્મં ચાકરોત્સ્ત્રીણાં દુશ્ચારફલસિદ્ધિદમ્ ચક્રુસ્તાઃ સર્વદા લબ્ધ્વા સદ્ય એવ ફલં સ્ત્રિયઃ

મુનિએ સ્ત્રીઓ માટેના કર્મો કર્યા, જે દુષ્કર કર્મોના ફળ આપે છે; એ સ્ત્રીઓએ તરત જ ફળ મળતાં, હંમેશા એ કર્મો કર્યાં.

જનાસક્તા બભૂવુસ્તા વિનિન્દ્ય પતિદેવતાઃ અદ્યાપિ ગૌરવાત્તસ્ય નારદસ્ય કલૌ મુનેઃ

એ સ્ત્રીઓ સંસારમાં આસક્ત થઈ, પતિને દેવતા માનવાની પ્રથા નિંદવા લાગી; આજે પણ કળીયુગમાં નારદ મુનિ પ્રત્યે માન રાખી, આ ચાલ ચાલુ છે.

નાર્યશ્ચરન્તિ સંત્યજ્ય ભર્તૄન્ સ્વૈરં વૃથાધમાઃ સ્ત્રીણાં માતા પિતા બન્ધુઃ સખા મિત્રં ચ બાન્ધવઃ

સ્ત્રીઓ પતિને છોડી, સ્વેચ્છાએ અને નીચ રીતે વર્તે છે; સ્ત્રીઓ માટે માતા, પિતા, બંધુ, સખી, મિત્ર અને સગા—

ભર્તા એવ ન સંદેહસ્ તથાપ્ય્ આસહમાયયા કૃત્વાપિ સુમહત્પાપં યા ભર્તુઃ પ્રેમસંયુતા

પતિ જ એ બધું છે, એમાં શંકા નથી; છતાં પણ, માયાના પ્રભાવે, મોટી ભૂલ કર્યા પછી પણ, જો સ્ત્રી પતિને પ્રેમથી જોડાય—

પ્રાપ્નુયાત્ પરમં સ્વર્ગં નરકં ચ વિપર્યયાત્ પુરૈકા મુનિશાર્દૂલાઃ સર્વધર્માન્ સદા પતિમ્

તો એ પરમ સ્વર્ગ પામે છે, અને વિપરીત વર્તે તો નરક જાય છે; એક શહેરમાં, હે શ્રેષ્ઠ મુનિઓ, સ્ત્રીઓ હંમેશા પતિને સર્વ ધર્મ માને છે.