લિઙ્ગપુરાણમ્

ભુવિ રુદ્રાલયાનાં તુ સંખ્યા વિષ્ણોર્ગૃહસ્ય ચ અન્તરિક્ષે તથાણ્ડે ઽસ્મિન્ દેવાયતનવર્ણનમ્

પૃથ્વી પર રુદ્રના મંદિરોની સંખ્યા, વિષ્ણુના ગૃહનું વર્ણન, અને આ બ્રહ્માંડમાં તથા આકાશમાં દેવાલયોની વાત અહીં છે.

દક્ષસ્ય પતનં ભૂમૌ પુનઃ સ્વારોચિષે ઽન્તરે દક્ષશાપશ્ ચ દક્ષસ્ય શાપમોક્ષસ્તથૈવ ચ

દક્ષનો પૃથ્વી પર પતન, ફરીથી સ્વારોચિષ મન્વંતરમાં દક્ષનો શાપ, અને દક્ષના શાપમાંથી મુક્તિનું વર્ણન છે.

કૈલાસવર્ણનં ચૈવ યોગઃ પાશુપતસ્ તથા ચતુર્યુગપ્રમાણં ચ યુગધર્મઃ સુવિસ્તરઃ

કૈલાસનું વર્ણન, પાશુપત યોગ, ચાર યુગોની ગણતરી, અને યુગધર્મનો વિગતવાર ઉલ્લેખ અહીં છે.

સંધ્યાંશકપ્રમાણં ચ સંધ્યાવૃત્તં ભવસ્ય ચ શ્મશાનનિલયશ્ચૈવ ચન્દ્રરેખાસમુદ્ભવઃ

સંધ્યાના ભાગોની ગણતરી, ભવ સાથે સંકળાયેલી સંધ્યાની ઘટનાઓ, શ્મશાનમાં નિવાસ, અને ચાંદની રેખાની ઉત્પત્તિનું વર્ણન છે.

ઉદ્વાહઃ શંકરસ્યાથ પુત્રોત્પાદનમેવ ચ મૈથુનાતિપ્રસઙ્ગેન વિનાશો જગતાં ભયમ્

શંકરનું લગ્ન, પુત્રનો જન્મ, અને અતિમૈથુનથી જગતનો વિનાશ તથા ભયનું વર્ણન અહીં છે.

શાપઃ સત્યા કૃતો દેવાન્પુરા વિષ્ણું ચ પાલિતમ્ શુક્રોત્સર્ગસ્તુ રુદ્રસ્ય ગાઙ્ગેયોદ્ભવ એવ ચ

સતી દ્વારા દેવો અને વિષ્ણુને આપેલો શાપ, રુદ્ર દ્વારા શુકનો ઉત્સર્ગ, અને ગંગાની ઉત્પત્તિની વાર્તા અહીં છે.

ગ્રહણાદિષુ કાલેષુ સ્નાપ્ય લિઙ્ગં ફલં તથા ક્ષુબ્ધધી ચ વિવાદશ્ ચ દધીચોપેન્દ્રયોસ્ તથા

ગ્રહણ અને અન્ય સમયોએ લિંગને સ્નાન કરાવવાનો ફળ, મનની ઉથલપાથલ, દધીચિ અને ઉપેન્દ્ર વચ્ચે વિવાદનું વર્ણન છે.

ઉત્પત્તિર્નન્દિનામ્ના તુ દેવદેવસ્ય શૂલિનઃ પતિવ્રતાયાશ્ચાખ્યાનં પશુપાશવિચારણા

દેવદેવતા શૂલીના ભક્ત નંદીની ઉત્પત્તિ, પતિવ્રતા સ્ત્રીની કથા, અને જીવોના બંધનો અંગે વિચારણા અહીં છે.

પ્રવૃત્તિલક્ષણં જ્ઞાનં નિવૃત્ત્યધિકૃતા તથા વસિષ્ઠતનયોત્પત્તિર્ વાસિષ્ઠાનાં મહાત્મનામ્

પ્રવૃત્તિના લક્ષણો, જ્ઞાન, નિવૃત્તિ માટે યોગ્ય વ્યક્તિઓ, અને મહાત્મા વસિષ્ઠના પુત્રોની ઉત્પત્તિનું વર્ણન છે.

મુનીનાં વંશવિસ્તારો રાજ્ઞાં શક્તેર્વિનાશનમ્ દૌરાત્મ્યં કૌશિકસ્યાથ સુરભેર્બન્ધનં તથા

મુનિઓના વંશનો વિસ્તારો, રાજાઓની શક્તિનો વિનાશ, કૌશિકનું દુશ્ચરિત્ર, અને સુરભીની બંધનનું વર્ણન છે.

સુતશોકો વસિષ્ઠસ્ય અરુન્ધત્યાઃ પ્રલાપનમ્ સ્નુષાયાઃ પ્રેષણં ચૈવ ગર્ભસ્થસ્ય વચસ્ તથા

વસિષ્ઠનો પુત્ર માટેનો શોક, અરુંધતીની રડતી, વહુને મોકલવાની વાત, અને ગર્ભમાં રહેલા બાળકના શબ્દોનું વર્ણન છે.

પરાશરસ્યાવતારો વ્યાસસ્ય ચ શુકસ્ય ચ વિનાશો રાક્ષસાનાં ચ કૃતો વૈ શક્તિસૂનુના

પરાશર, વ્યાસ અને શુકના અવતાર, અને શક્તિના પુત્ર દ્વારા રાક્ષસોના વિનાશની વાર્તા અહીં છે.

દેવતાપરમાર્થં તુ વિજ્ઞાનં ચ પ્રસાદતઃ પુરાણકરણં ચૈવ પુલસ્ત્યસ્યાજ્ઞયા ગુરોઃ

દેવતાઓનો પરમાર્થ, કૃપાથી પ્રાપ્ત જ્ઞાન, અને ગુરુ પુલસ્ત્યના આજ્ઞાથી પુરાણ રચનાનું વર્ણન છે.

ભુવનાનાં પ્રમાણં ચ ગ્રહાણાં જ્યોતિષાં ગતિઃ જીવચ્છ્રાદ્ધવિધાનં ચ શ્રાદ્ધાર્હાઃ શ્રાદ્ધમેવ ચ

વિશ્વોના માપ, ગ્રહો અને તારાઓની ચાલ, પ્રકાશ પદાર્થોની ગતિ, જીવિત વ્યક્તિઓ માટે શ્રાદ્ધ વિધિ, શ્રાદ્ધ માટે યોગ્ય લોકો અને શ્રાદ્ધની રીત—

નાન્દીશ્રાદ્ધવિધાનં ચ તથાધ્યયનલક્ષણમ્ પઞ્ચયજ્ઞપ્રભાવશ્ ચ પઞ્ચયજ્ઞવિધિસ્ તથા

નાન્દી શ્રાદ્ધની રીત, અધ્યયનના લક્ષણો, પાંચ યજ્ઞોની શક્તિ અને પાંચ યજ્ઞોની વિધિ—

રજસ્વલાનાં વૃત્તિશ્ ચ વૃત્ત્યા પુત્રવિશિષ્ટતા મૈથુનસ્ય વિધિશ્ચૈવ પ્રતિવર્ણમનુક્રમાત્

માસિક સ્ત્રીઓની આચરણ, વર્તનથી પુત્રની વિશેષતા, અને દરેક વર્ણ પ્રમાણે મિલનના નિયમો—

ભોજ્યાભોજ્યવિધાનં ચ સર્વેષામેવ વર્ણિનામ્ પ્રાયશ્ચિત્તમ્ અશેષસ્ય પ્રત્યેકં ચૈવ વિસ્તરાત્

સૌ વર્ણના લોકો માટે શું ખાવું અને શું ન ખાવું તેની રીત, દરેક પ્રકારના પાપ માટે પ્રાયશ્ચિત, અને દરેક માટે વિગતવાર વર્ણન—

નરકાણાં સ્વરૂપં ચ દણ્ડઃ કર્માનુરૂપતઃ સ્વર્ગિનારકિણાં પુંસાં ચિહ્નં જન્માન્તરેષુ ચ

નરકનું સ્વરૂપ, કર્મ પ્રમાણે દંડ, અને સ્વર્ગ કે નરકમાં જનાર લોકોના જન્મમાં આવતા ચિહ્નો—

નાનાવિધાનિ દાનાનિ પ્રેતરાજપુરં તથા કલ્પં પઞ્ચાક્ષરસ્યાથ રુદ્રમાહાત્મ્યમેવ ચ

વિભિન્ન પ્રકારના દાન, પ્રેતરાજના શહેરનું વર્ણન, પાંચ અક્ષર મંત્રની વિધિ, અને રુદ્રની મહિમા—

વૃત્રેન્દ્રયોર્મહાયુદ્ધં વિશ્વરૂપવિમર્દનમ્ શ્વેતસ્ય મૃત્યોઃ સંવાદઃ શ્વેતાર્થે કાલનાશનમ્

વૃત્ર અને ઇન્દ્ર વચ્ચેનું મહાયુદ્ધ, વિશ્વરૂપનો વિનાશ, શ્વેત અને મૃત્યુ વચ્ચે સંવાદ, અને શ્વેત માટે કાળનો નાશ—

દેવદારુવને શમ્ભોઃ પ્રવેશઃ શંકરસ્ય તુ સુદર્શનસ્ય ચાખ્યાનં ક્રમસંન્યાસલક્ષણમ્

દેવદારુ વનમાં શંભુનો પ્રવેશ, શંકરનું કથન, સુદર્શનનું વર્ણન, અને ક્રમ પ્રમાણે સંન્યાસના લક્ષણો—

શ્રદ્ધાસાધ્યો ઽથ રુદ્રસ્તુ કથિતં બ્રહ્મણા તદા મધુના કૈટભેનૈવ પુરા હૃતગતેર્વિભોઃ

પછી શ્રદ્ધાથી સિદ્ધ થયેલા રુદ્રનું બ્રહ્માએ વર્ણન કર્યું, જ્યારે મહાન ભગવાનની ગતિ મધુ અને કૈટભે લઈ લીધી હતી—

બ્રહ્મણઃ પરમં જ્ઞાનમ્ આદાતું મીનતા હરેઃ સર્વાવસ્થાસુ વિષ્ણોશ્ ચ જનનં લીલયૈવ તુ

બ્રહ્માનું પરમ જ્ઞાન મેળવવું, હરીનું મીન અવતાર, અને સર્વ સ્થિતિમાં વિષ્ણુનો જન્મ, જે લિલા રૂપે છે—

રુદ્રપ્રસાદાદ્વિષ્ણોશ્ ચ જિષ્ણોશ્ચૈવ તુ સમ્ભવઃ મન્થાનધારણાર્થાય હરેઃ કૂર્મત્વમેવચ

રુદ્રની કૃપાથી વિષ્ણુ અને જીષ્ણુનો ઉત્પત્તિ, અને હરીએ મથન દંડને સહારો આપવા માટે કૂર્મ રૂપ ધારણ કર્યું—

સંકર્ષણસ્ય ચોત્પત્તિઃ કૌશિક્યાશ્ ચ પુનર્ભવઃ યદૂનાં ચૈવ સમ્ભૂતિર્ યાદવત્વં હરેઃ સ્વયમ્

સંકર્ષણનો જન્મ, કૌશિકીની પુનર્જન્મ, યદુઓની ઉત્પત્તિ, અને હરીએ પોતે યાદવ રૂપ ધારણ કર્યું—

ભોજરાજસ્ય દૌરાત્મ્યં માતુલસ્ય હરેર્વિભોઃ બાલભાવે હરેઃ ક્રીડા પુત્રાર્થં શંકરાર્ચનમ્

ભોજ રાજાનું દુશ્ચરિત્ર, મહાન હરીના મામા, હરીના બાળપણની ક્રીડા, અને પુત્ર માટે શંકરની પૂજા—

નારસ્ય ચ તથોત્પત્તિઃ કપાલે વૈષ્ણવાદ્ધરાત્ ભૂભારનિગ્રહાર્થે તુ રુદ્રસ્યારાધનં હરેઃ

વૈષ્ણવ કપાળમાંથી નરનો જન્મ, અને ભૂભારના નિવારણ માટે હરીએ રુદ્રની આરાધના કરી—

વૈન્યેન પૃથુના ભૂમેઃ પુરા દોહપ્રવર્તનમ્ દેવાસુરે પુરા લબ્ધો ભૃગુશાપશ્ ચ વિષ્ણુના

વૈન્ય પૃથુએ ભૂમિનું દોહન કર્યું, અને દેવ-અસુર સંઘર્ષમાં ભૃગુના શાપથી વિષ્ણુને શાપ મળ્યો—

કૃષ્ણત્વે દ્વારકાયાં તુ નિલયો માધવસ્ય તુ લબ્ધો હિતાય શાપસ્તુ દુર્વાસસ્યાનનાદ્ધરેઃ

કૃષ્ણ અવતારમાં દ્વારકામાં માધવનું નિવાસ, અને હરીને દુર્વાસાના શાપથી કલ્યાણ મળ્યું—