લિઙ્ગપુરાણમ્

વાપીકૂપતડાગૈશ્ ચ દીર્ઘિકાભિસ્તુ સર્વતઃ મત્તમાતઙ્ગયૂથૈશ્ ચ તુરઙ્ગૈશ્ ચ સુશોભનૈઃ

ચારે બાજુ કૂવો, તળાવો, સરોવર અને લાંબા જળાશયો, તેમજ ઉન્મત્ત હાથીઓના ઝુંડ અને સુંદર ઘોડાઓથી તે શોભાયમાન હતું.

રથૈશ્ ચ વિવિધાકારૈર્ વિચિત્રૈર્વિશ્વતોમુખૈઃ સભાપ્રપાદિભિશ્ ચૈવ ક્રીડાસ્થાનૈઃ પૃથક્ પૃથક્

વિવિધ આકારના, અદ્ભુત અને ચારે બાજુ મુખાવાળા રથો, સભા, પ્રવેશદ્વારો અને અલગ અલગ રમવાનો સ્થળો વડે તે સજ્જ હતું.

વેદાધ્યયનશાલાભિર્ વિવિધાભિઃ સમન્તતઃ અધૃષ્યં મનસાપ્યન્યૈર્ મયસ્યૈવ ચ માયયા

ચારે બાજુ વિવિધ પ્રકારની વેદપાઠશાળાઓથી ઘેરાયેલું, બીજાઓના મનમાં પણ અપ્રાપ્ય, માત્ર માયાના બળે તે અપરાજેય હતું.

પતિવ્રતાભિઃ સર્વત્ર સેવિતં મુનિપુઙ્ગવાઃ કૃત્વાપિ સુમહત્ પાપમ્ અપાપૈઃ શઙ્કરાર્ચનાત્

મુનિશ્રેષ્ઠો, સર્વત્ર પતિવ્રતા સ્ત્રીઓએ સેવા કરેલી, અને મોટું પાપ કર્યા પછી પણ શંકરપૂજનથી પાપરહિત બની જતી હતી.

દૈત્યેશ્વરૈર્મહાભાગૈઃ સદારૈઃ સસુતૈર્દ્વિજાઃ શ્રૌતસ્માર્તાર્થધર્મજ્ઞૈસ્ તદ્ધર્મનિરતૈઃ સદા

મહાન અને ભાગ્યશાળી દૈત્યરાજાઓ, પત્ની અને પુત્રો સાથે, વેદ અને સ્મૃતિના ધર્મોમાં સતત નિષ્ઠાવાન અને કૃતનિશ્ઠ હતા.

મહાદેવેતરં ત્યક્ત્વા દેવં તસ્યાર્ચને સ્થિતૈઃ વ્યૂઢોરસ્કૈર્ વૃષસ્કન્ધૈઃ સર્વાયુધધરૈઃ સદા

મહાદેવ સિવાય બીજાં દેવોને ત્યજીને, તેઓ વિશાળ છાતી, વાછરડા જેવી ભુજાઓ અને સર્વ શસ્ત્રોથી સજ્જ રહી શિવપૂજામાં સ્થિર હતા.

સર્વદા ક્ષુધિતૈશ્ચૈવ દાવાગ્નિસદૃશેક્ષણૈઃ પ્રશાન્તૈઃ કુપિતૈશ્ચૈવ કુબ્જૈર્ વામનકૈસ્ તથા

સदैવ ભૂખ્યા, અગ્નિ જેવી આંખો ધરાવતા, શાંત કે ક્રોધિત, તેમજ કૂબડ અને નાનકડા લોકો સાથે તેઓ રહેતા.

નીલોત્પલદલપ્રખ્યૈર્ નીલકુઞ્ચિતમૂર્ધજૈઃ નીલાદ્રિમેરુસંકાશૈર્ નીરદોપમનિઃસ્વનૈઃ મયેન રક્ષિતૈઃ સર્વૈઃ શિક્ષિતૈર્યુદ્ધલાલસૈઃ

નિલોત્પલની પાંદડી જેવી વાળ ધરાવતા, ઘેરા નિલા વાળવાળા, નીલ પર્વત અને મેરુ જેવી કાયાથી, મેઘ જેવા ગર્જનાવાળા, માયાના શૂરવીરો દ્વારા રક્ષિત, યુદ્ધ માટે તત્પર અને પ્રશિક્ષિત હતા.

અથ સમરરતૈઃ સદા સમન્તાચ્ છિવપદપૂજનયા સુલબ્ધવીર્યૈઃ રવિમરુદમરેન્દ્રસંનિકાશૈઃ સુરમથનૈઃ સુદૃઢૈઃ સુસેવિતં તત્

પછી, યુદ્ધપ્રેમી, શિવપાદપૂજનથી સહેલાઈથી શક્તિ પ્રાપ્ત કરનાર, સૂર્ય, પવન અને ઇન્દ્ર જેવી તાકાતવાળા, દૃઢ અને શૂરવીરો દ્વારા તે શહેર સારી રીતે રક્ષાયેલું હતું.

સેન્દ્રા દેવા દ્વિજશ્રેષ્ઠા દ્રુમા દાવાગ્નિના યથા પુરત્રયાગ્નિના દગ્ધા હ્ય્ અભવન્ દૈત્યવૈભવાત્

પછી, દ્વિજશ્રેષ્ઠ, ઇન્દ્ર સહિતના દેવતાઓ અને વૃક્ષો ત્રિપુરાના અગ્નિથી, જાણે જંગલના અગ્નિથી, દૈત્યોના બળે ભસ્મ થઈ ગયા.

અથૈવં તે તદા દગ્ધા દેવા દેવેશ્વરં હરિમ્ અભિવન્દ્ય તદા પ્રાહુસ્ તમપ્રતિમવર્ચસમ્

પછી, જ્યારે તેઓ આ રીતે વિનાશ પામ્યા, ત્યારે દેવતાઓ હરિને, દેવોના સ્વામી, વંદન કરવા ગયા અને તેની અસમાન તેજસ્વિતા માટે સ્તુતિ કરી.

સો ઽપિ નારાયણઃ શ્રીમાન્ ચિન્તયામાસ ચેતસા કિં કાર્યં દેવકાર્યેષુ ભગવાનિતિ સ પ્રભુઃ

પછી તે શ્રીમંત નારાયણએ મનમાં વિચારીયું: 'દેવતાઓના હિત માટે હવે શું કરવું?' એમ ભગવાને વિચાર્યું.

તદા સસ્માર વૈ યજ્ઞં યજ્ઞમૂર્તિર્જનાર્દનઃ યજ્વા યજ્ઞભુગીશાનો યજ્વનાં ફલદઃ પ્રભુઃ

પછી જનાર્દને, યજ્ઞરૂપ ભગવાને, યજ્ઞને સ્મરણ કર્યું; યજ્ઞકર્તા, યજ્ઞભોક્તા, યજ્ઞનો ફળ આપનાર અને સર્વ યજ્ઞોના સ્વામી એ પ્રભુ છે.

તતો યજ્ઞઃ સ્મૃતસ્તેન દેવકાર્યાર્થસિદ્ધયે દેવં તે પુરુષં ચૈવ પ્રણેમુસ્તુષ્ટુવુસ્તદા

પછી દેવકાર્યની સિદ્ધિ માટે યજ્ઞનું સ્મરણ કરીને, તેઓએ તે દૈવી પુરુષને વંદન કર્યું અને સ્તુતિ કરી.

ભગવાનપિ તં દૃષ્ટ્વા યજ્ઞં પ્રાહ સનાતનમ્ સનાતનસ્તદા સેન્દ્રાન્ દેવાન્ આલોક્ય ચાચ્યુતઃ

અને ભગવાને, તે શાશ્વત યજ્ઞને જોઈને બોલ્યા; પછી શાશ્વત અચ્યુતએ ઇન્દ્ર સહિતના દેવતાઓને જોઈને સંબોધન કર્યું.

અનેનોપસદા દેવા યજધ્વં પરમેશ્વરમ્ પુરત્રયવિનાશાય જગત્ત્રયવિભૂતયે

આ રીતથી, હે દેવો, પરમેશ્વરનું પૂજન કરો, જેથી ત્રણ પુરોનો વિનાશ થાય અને ત્રણ લોકોમાં તેની મહિમા પ્રગટ થાય.

અથ તસ્ય વચઃ શ્રુત્વા દેવદેવસ્ય ધીમતઃ સિંહનાદં મહત્કૃત્વા યજ્ઞેશં તુષ્ટુવુઃ સુરાઃ

પછી, દેવદેવના વિવેકભર્યા વચન સાંભળી, દેવોએ મોટો જયઘોષ કર્યો અને યજ્ઞના સ્વામીની સ્તુતિ કરી.

તતઃ સંચિન્ત્ય ભગવાન્ સ્વયમેવ જનાર્દનઃ પુનઃ પ્રાહ સ સર્વાંસ્તાંસ્ ત્રિદશાંસ્ત્રિદશેશ્વરઃ

પછી ભગવાન જનાર્દનએ મનમાં વિચારીને, ફરીથી બધા દેવતાઓને, જે ત્રિદશોના સ્વામી છે, એમને સંબોધ્યા.

હત્વા દગ્ધ્વા ચ ભૂતાનિ ભુક્ત્વા ચાન્યાયતો ઽપિ વા યજેદ્યદિ મહાદેવમ્ અપાપો નાત્ર સંશયઃ

જો કોઈ અયોગ્ય રીતે જીવોને મારી નાખે, બળી નાખે કે ભોગવે, તો પણ મહાદેવની ભક્તિ કરે તો તે પાપમુક્ત થાય છે—આમાં કોઈ શંકા નથી.

અપાપા નૈવ હન્તવ્યાઃ પાપા એવ ન સંશયઃ હન્તવ્યાઃ સર્વયત્નેન કથં વધ્યાઃ સુરોત્તમાઃ

નિર્દોષ જીવોને કદી પણ ન મારવા જોઈએ; માત્ર પાપીઓને જ પુરુષાર્થપૂર્વક મારવા યોગ્ય છે—શ્રેષ્ઠ દેવતાઓને કેવી રીતે મારવું?

અસુરા દુર્મદાઃ પાપા અપિ દેવૈર્મહાબલૈઃ તસ્માન્ન વધ્યા રુદ્રસ્ય પ્રભાવાત્ પરમેષ્ઠિનઃ

અસુરો ગર્વીલા અને પાપી હોવા છતાં, શક્તિશાળી દેવતાઓએ Rudraના પરમેશ્વર સ્વરૂપના પ્રભાવથી એમને મારવા યોગ્ય નથી.

કો ઽહં બ્રહ્માથવા દેવા દૈત્યા દેવારિસૂદનાઃ મુનયશ્ ચ મહાત્માનઃ પ્રસાદેન વિના પ્રભોઃ

પ્રભુની કૃપા વિના હું, બ્રહ્મા, દેવો, દૈત્ય, દેવશત્રુઓના વિધ્વંસક કે મહાન ઋષિઓ—કોઈ શું શક્તિશાળી છે?

યઃ સપ્તવિંશકો નિત્યઃ પરાત્પરતરઃ પ્રભુઃ વિશ્વામરેશ્વરો વન્દ્યો વિશ્વાધારો મહેશ્વરઃ

જે સદા અવિનાશી છે, સર્વોપરી છે, વિશ્વ અને અમરદેવોના સ્વામી છે, પૂજનીય છે, સમગ્ર જગતને ધારણ કરનારા મહેશ્વર છે—

સ એવ સર્વદેવેશઃ સર્વેષામપિ શઙ્કરઃ લીલયા દેવદૈત્યેન્દ્રવિભાગમકરોદ્ધરઃ

એજ સર્વદેવોના સ્વામી, સર્વના કલ્યાણકર્તા, પોતાની લીલાથી દેવો અને દૈત્યોના નેતાઓને અલગ કર્યા.

તસ્યાંશમ્ એકં સમ્પૂજ્ય દેવા દેવત્વમ્ આગતાઃ બ્રહ્મા બ્રહ્મત્વમ્ આપન્નો હ્ય્ અહં વિષ્ણુત્વમેવ ચ

એના એક અંશનું પણ પૂજન કરીને દેવોને દેવત્વ મળ્યું, બ્રહ્માને બ્રહ્માપદ મળ્યું અને મને પણ વિષ્ણુત્વ પ્રાપ્ત થયું.

તમ્ અપૂજ્ય જગત્યસ્મિન્ કઃ પુમાન્ સિદ્ધિમિચ્છતિ તસ્માત્તેનૈવ હન્તવ્યા લિઙ્ગાર્ચનવિધેર્ બલાત્

આ જગતમાં એનું પૂજન કર્યા વિના કોણ સિદ્ધિ ઈચ્છી શકે? તેથી, લિંગપૂજનની વિધિથી માત્ર એજ એમને સંહારવા યોગ્ય છે.

ધર્મનિષ્ઠાશ્ ચ તે સર્વે શ્રૌતસ્માર્તવિધૌ સ્થિતાઃ તથાપિ યજમાનેન રૌદ્રેણોપસદા પ્રભુમ્ રુદ્રમિષ્ટ્વા યથાન્યાયં જેષ્યામો દૈત્યસત્તમાન્

બધા ધર્મમાં સ્થિર છે, શાસ્ત્રોક્ત અને સ્મૃતિ વિધિમાં પણ; છતાં યજમાનની રૌદ્ર ઉપાસનાથી, યોગ્ય રીતે રુદ્રનું પૂજન કરીને, આપણે શ્રેષ્ઠ દૈત્યોને જીતશું.

સતારકાક્ષેણ મયેન ગુપ્તં સ્વસ્થં ચ ગુપ્તં સ્ફટિકાભમેકમ્ કો નામ હન્તું ત્રિપુરં સમર્થો મુક્ત્વા ત્રિનેત્રં ભગવન્તમેકમ્

માયાના સારા નેત્રોવાળા રક્ષા હેઠળનું, સુરક્ષિત અને સ્ફટિક જેવું તેજસ્વી ત્રિપુર—ત્રણે નેત્રવાળા એક ભગવાન સિવાય બીજું કોણ એને નાશી શકે?

એવમુક્ત્વા હરિશ્ચેષ્ટ્વા યજ્ઞેનોપસદા પ્રભુમ્ ઉપવિષ્ટો દદર્શાથ ભૂતસંઘાન્સહસ્રશઃ

આ રીતે કહી, હરિએ યજ્ઞપૂર્વક પ્રભુનું ઉપાસન કર્યું અને બેઠા પછી હજારો ભૂતગણોને જોયા.