લિઙ્ગપુરાણમ્

કાઞ્ચનં દિવિ તત્રાસીદ્ અન્તરિક્ષે ચ રાજતમ્ આયસં ચાભવદ્ ભૂમૌ પુરં તેષાં મહાત્મનામ્

એ મહાન આત્માઓ માટે, એક નગરી સોનાની આકાશમાં, એક ચાંદીની આકાશમંડળમાં અને એક લોખંડની પૃથ્વી પર હતી.

એકૈકં યોજનશતં વિસ્તારાયામતઃ સમમ્ કાઞ્ચનં તારકાક્ષસ્ય કમલાક્ષસ્ય રાજતમ્

દરેક નગરીની લંબાઈ અને પહોળાઈ સો યોજન જેટલી હતી; સોનાની નગરી તારકાક્ષની અને ચાંદીની કમલાક્ષની હતી.

વિદ્યુન્માલેશ્ચાયસં વૈ ત્રિવિધં દુર્ગમુત્તમમ્ મયશ્ ચ બલવાંસ્તત્ર દૈત્યદાનવપૂજિતઃ

લોખંડની નગરી વિદ્યુન્માલીની હતી; આમ ત્રણેય શ્રેષ્ઠ દુર્ગો તૈયાર થયા. ત્યાં માયા, જે બળવાન હતો અને દૈત્ય-દાનવો દ્વારા પૂજિત હતો, રહેતો હતો.

હૈરણ્યે રાજતે ચૈવ કૃષ્ણાયસમયે તથા આલયં ચાત્મનઃ કૃત્વા તત્રાસ્તે બલવાંસ્તદા

સોનાની, ચાંદીની અને કાળી લોખંડની એ નગરીઓમાં માયાએ પોતાના માટે મહેલ બનાવીને, પોતાની શક્તિથી ત્યાં વસતો હતો.

એવં બભૂવુર્દૈત્યાનામ્ અતિદુર્ગાણિ સુવ્રતાઃ પુરાણિ ત્રીણિ વિપ્રેન્દ્રાસ્ ત્રૈલોક્યમિવ ચાપરમ્

આ રીતે દૈત્યોની ત્રણ પ્રાચીન અને અતિ દુર્ગમ નગરીઓ બની, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, જે ત્રિલોક જેવી જ બીજી દુનિયા જેવી લાગતી હતી.

પુરત્રયે તદા જાતે સર્વે દૈત્યા જગત્ત્રયે પુરત્રયં પ્રવિશ્યૈવ બભૂવુસ્તે બલાધિકાઃ

જ્યારે એ ત્રણેય નગરીઓ બની, ત્યારે બધા દૈત્યો તેમાં પ્રવેશી ગયા અને ત્રણે લોકમાં અત્યંત બળવાન બની ગયા.

કલ્પદ્રુમસમાકીર્ણં ગજવાજિસમાકુલમ્ નાનાપ્રસાદસંકીર્ણં મણિજાલૈઃ સમાવૃતમ્

એ નગરીઓ ઇચ્છિત ફળ આપતા વૃક્ષોથી ભરપૂર, હાથી-ઘોડાથી ભરેલી, અનેક સુંદર મહેલો અને મણિ-માણકાના જાળથી શોભાયમાન હતી.

સૂર્યમણ્ડલસંકાશૈર્ વિમાનૈર્વિશ્વતોમુખૈઃ પદ્મરાગમયૈઃ શુભ્રૈઃ શોભિતં ચન્દ્રસંનિભૈઃ

સૂર્યમંડળ જેવી તેજસ્વી અને ચારે બાજુ મુખાવાળા, શુદ્ધ પદ્મરાગના અને ચાંદની જેવી ઝગમગતી દિવ્ય મહેલો વડે તે જગમગતું હતું.

પ્રાસાદૈર્ગોપુરૈર્દિવ્યૈઃ કૈલાસશિખરોપમૈઃ શોભિતં ત્રિપુરં તેષાં પૃથક્પૃથગનુત્તમૈઃ

દિવ્ય મહેલો અને ગોપુરો, કૈલાસ પર્વતની ચોટી જેવી ઊંચી, અને દરેક વિશિષ્ટ અને શ્રેષ્ઠ મહત્તમ ઇમારતો વડે ત્રિપુરા સુંદર બની હતી.

દિવ્યસ્ત્રીભિઃ સુસમ્પૂર્ણં ગન્ધર્વૈઃ સિદ્ધચારણૈઃ રુદ્રાલયૈઃ પ્રતિગૃહં સાગ્નિહોત્રૈર્ દ્વિજોત્તમાઃ

દિવ્ય સ્ત્રીઓ, ગંધર્વો, સિદ્ધો અને ચારણોથી ભરપૂર, અને દરેક ઘરમાં શ્રેષ્ઠ દ્વિજોએ રુદ્રમંદિરોમાં અગ્નિહોત્ર કર્યું હતું.

વાપીકૂપતડાગૈશ્ ચ દીર્ઘિકાભિસ્તુ સર્વતઃ મત્તમાતઙ્ગયૂથૈશ્ ચ તુરઙ્ગૈશ્ ચ સુશોભનૈઃ

ચારે બાજુ કૂવો, તળાવો, સરોવર અને લાંબા જળાશયો, તેમજ ઉન્મત્ત હાથીઓના ઝુંડ અને સુંદર ઘોડાઓથી તે શોભાયમાન હતું.

રથૈશ્ ચ વિવિધાકારૈર્ વિચિત્રૈર્વિશ્વતોમુખૈઃ સભાપ્રપાદિભિશ્ ચૈવ ક્રીડાસ્થાનૈઃ પૃથક્ પૃથક્

વિવિધ આકારના, અદ્ભુત અને ચારે બાજુ મુખાવાળા રથો, સભા, પ્રવેશદ્વારો અને અલગ અલગ રમવાનો સ્થળો વડે તે સજ્જ હતું.

વેદાધ્યયનશાલાભિર્ વિવિધાભિઃ સમન્તતઃ અધૃષ્યં મનસાપ્યન્યૈર્ મયસ્યૈવ ચ માયયા

ચારે બાજુ વિવિધ પ્રકારની વેદપાઠશાળાઓથી ઘેરાયેલું, બીજાઓના મનમાં પણ અપ્રાપ્ય, માત્ર માયાના બળે તે અપરાજેય હતું.

પતિવ્રતાભિઃ સર્વત્ર સેવિતં મુનિપુઙ્ગવાઃ કૃત્વાપિ સુમહત્ પાપમ્ અપાપૈઃ શઙ્કરાર્ચનાત્

મુનિશ્રેષ્ઠો, સર્વત્ર પતિવ્રતા સ્ત્રીઓએ સેવા કરેલી, અને મોટું પાપ કર્યા પછી પણ શંકરપૂજનથી પાપરહિત બની જતી હતી.

દૈત્યેશ્વરૈર્મહાભાગૈઃ સદારૈઃ સસુતૈર્દ્વિજાઃ શ્રૌતસ્માર્તાર્થધર્મજ્ઞૈસ્ તદ્ધર્મનિરતૈઃ સદા

મહાન અને ભાગ્યશાળી દૈત્યરાજાઓ, પત્ની અને પુત્રો સાથે, વેદ અને સ્મૃતિના ધર્મોમાં સતત નિષ્ઠાવાન અને કૃતનિશ્ઠ હતા.

મહાદેવેતરં ત્યક્ત્વા દેવં તસ્યાર્ચને સ્થિતૈઃ વ્યૂઢોરસ્કૈર્ વૃષસ્કન્ધૈઃ સર્વાયુધધરૈઃ સદા

મહાદેવ સિવાય બીજાં દેવોને ત્યજીને, તેઓ વિશાળ છાતી, વાછરડા જેવી ભુજાઓ અને સર્વ શસ્ત્રોથી સજ્જ રહી શિવપૂજામાં સ્થિર હતા.

સર્વદા ક્ષુધિતૈશ્ચૈવ દાવાગ્નિસદૃશેક્ષણૈઃ પ્રશાન્તૈઃ કુપિતૈશ્ચૈવ કુબ્જૈર્ વામનકૈસ્ તથા

સदैવ ભૂખ્યા, અગ્નિ જેવી આંખો ધરાવતા, શાંત કે ક્રોધિત, તેમજ કૂબડ અને નાનકડા લોકો સાથે તેઓ રહેતા.

નીલોત્પલદલપ્રખ્યૈર્ નીલકુઞ્ચિતમૂર્ધજૈઃ નીલાદ્રિમેરુસંકાશૈર્ નીરદોપમનિઃસ્વનૈઃ મયેન રક્ષિતૈઃ સર્વૈઃ શિક્ષિતૈર્યુદ્ધલાલસૈઃ

નિલોત્પલની પાંદડી જેવી વાળ ધરાવતા, ઘેરા નિલા વાળવાળા, નીલ પર્વત અને મેરુ જેવી કાયાથી, મેઘ જેવા ગર્જનાવાળા, માયાના શૂરવીરો દ્વારા રક્ષિત, યુદ્ધ માટે તત્પર અને પ્રશિક્ષિત હતા.

અથ સમરરતૈઃ સદા સમન્તાચ્ છિવપદપૂજનયા સુલબ્ધવીર્યૈઃ રવિમરુદમરેન્દ્રસંનિકાશૈઃ સુરમથનૈઃ સુદૃઢૈઃ સુસેવિતં તત્

પછી, યુદ્ધપ્રેમી, શિવપાદપૂજનથી સહેલાઈથી શક્તિ પ્રાપ્ત કરનાર, સૂર્ય, પવન અને ઇન્દ્ર જેવી તાકાતવાળા, દૃઢ અને શૂરવીરો દ્વારા તે શહેર સારી રીતે રક્ષાયેલું હતું.

સેન્દ્રા દેવા દ્વિજશ્રેષ્ઠા દ્રુમા દાવાગ્નિના યથા પુરત્રયાગ્નિના દગ્ધા હ્ય્ અભવન્ દૈત્યવૈભવાત્

પછી, દ્વિજશ્રેષ્ઠ, ઇન્દ્ર સહિતના દેવતાઓ અને વૃક્ષો ત્રિપુરાના અગ્નિથી, જાણે જંગલના અગ્નિથી, દૈત્યોના બળે ભસ્મ થઈ ગયા.

અથૈવં તે તદા દગ્ધા દેવા દેવેશ્વરં હરિમ્ અભિવન્દ્ય તદા પ્રાહુસ્ તમપ્રતિમવર્ચસમ્

પછી, જ્યારે તેઓ આ રીતે વિનાશ પામ્યા, ત્યારે દેવતાઓ હરિને, દેવોના સ્વામી, વંદન કરવા ગયા અને તેની અસમાન તેજસ્વિતા માટે સ્તુતિ કરી.

સો ઽપિ નારાયણઃ શ્રીમાન્ ચિન્તયામાસ ચેતસા કિં કાર્યં દેવકાર્યેષુ ભગવાનિતિ સ પ્રભુઃ

પછી તે શ્રીમંત નારાયણએ મનમાં વિચારીયું: 'દેવતાઓના હિત માટે હવે શું કરવું?' એમ ભગવાને વિચાર્યું.

તદા સસ્માર વૈ યજ્ઞં યજ્ઞમૂર્તિર્જનાર્દનઃ યજ્વા યજ્ઞભુગીશાનો યજ્વનાં ફલદઃ પ્રભુઃ

પછી જનાર્દને, યજ્ઞરૂપ ભગવાને, યજ્ઞને સ્મરણ કર્યું; યજ્ઞકર્તા, યજ્ઞભોક્તા, યજ્ઞનો ફળ આપનાર અને સર્વ યજ્ઞોના સ્વામી એ પ્રભુ છે.

તતો યજ્ઞઃ સ્મૃતસ્તેન દેવકાર્યાર્થસિદ્ધયે દેવં તે પુરુષં ચૈવ પ્રણેમુસ્તુષ્ટુવુસ્તદા

પછી દેવકાર્યની સિદ્ધિ માટે યજ્ઞનું સ્મરણ કરીને, તેઓએ તે દૈવી પુરુષને વંદન કર્યું અને સ્તુતિ કરી.

ભગવાનપિ તં દૃષ્ટ્વા યજ્ઞં પ્રાહ સનાતનમ્ સનાતનસ્તદા સેન્દ્રાન્ દેવાન્ આલોક્ય ચાચ્યુતઃ

અને ભગવાને, તે શાશ્વત યજ્ઞને જોઈને બોલ્યા; પછી શાશ્વત અચ્યુતએ ઇન્દ્ર સહિતના દેવતાઓને જોઈને સંબોધન કર્યું.

અનેનોપસદા દેવા યજધ્વં પરમેશ્વરમ્ પુરત્રયવિનાશાય જગત્ત્રયવિભૂતયે

આ રીતથી, હે દેવો, પરમેશ્વરનું પૂજન કરો, જેથી ત્રણ પુરોનો વિનાશ થાય અને ત્રણ લોકોમાં તેની મહિમા પ્રગટ થાય.

અથ તસ્ય વચઃ શ્રુત્વા દેવદેવસ્ય ધીમતઃ સિંહનાદં મહત્કૃત્વા યજ્ઞેશં તુષ્ટુવુઃ સુરાઃ

પછી, દેવદેવના વિવેકભર્યા વચન સાંભળી, દેવોએ મોટો જયઘોષ કર્યો અને યજ્ઞના સ્વામીની સ્તુતિ કરી.

તતઃ સંચિન્ત્ય ભગવાન્ સ્વયમેવ જનાર્દનઃ પુનઃ પ્રાહ સ સર્વાંસ્તાંસ્ ત્રિદશાંસ્ત્રિદશેશ્વરઃ

પછી ભગવાન જનાર્દનએ મનમાં વિચારીને, ફરીથી બધા દેવતાઓને, જે ત્રિદશોના સ્વામી છે, એમને સંબોધ્યા.

હત્વા દગ્ધ્વા ચ ભૂતાનિ ભુક્ત્વા ચાન્યાયતો ઽપિ વા યજેદ્યદિ મહાદેવમ્ અપાપો નાત્ર સંશયઃ

જો કોઈ અયોગ્ય રીતે જીવોને મારી નાખે, બળી નાખે કે ભોગવે, તો પણ મહાદેવની ભક્તિ કરે તો તે પાપમુક્ત થાય છે—આમાં કોઈ શંકા નથી.