લિઙ્ગપુરાણમ્

વિદ્યુન્માલી તારકાક્ષઃ કમલાક્ષશ્ ચ વીર્યવાન્ તપસ્તેપુર્મહાત્માનો મહાબલપરાક્રમાઃ

વિદ્યુન્માલી, તારકાક્ષ અને પરાક્રમી કમલાક્ષ—આ મહાન આત્માઓએ, જેઓ અત્યંત બળવાન અને શૂરવીર હતા, કઠોર તપસ્યા શરૂ કરી.

તપ ઉગ્રં સમાસ્થાય નિયમે પરમે સ્થિતાઃ તપસા કર્શયામાસુર્ દેહાન્ સ્વાન્દાનવોત્તમાઃ

તેઓ દાનવોમાં શ્રેષ્ઠ હતા, તેમણે ઉગ્ર તપસ્યા કરી અને કડક નિયમોનું પાલન કરતાં પોતાના શરીરને તપથી પીડાવ્યું.

તેષાં પિતામહઃ પ્રીતો વરદઃ પ્રદદૌ વરમ્ અવધ્યત્વં ચ સર્વેષાં સર્વભૂતેષુ સર્વદા

તેઓની તપસ્યાથી પ્રસન્ન થઈ, પિતામહે તેમને આશીર્વાદ આપ્યો કે, સર્વે જીવોમાંથી કોઈ પણ કદી તેમને મારી શકશે નહીં.

સહિતા વરયામાસુઃ સર્વલોકપિતામહમ્ તાન્ અબ્રવીત્ તદા દેવો લોકાનાં પ્રભુર્ અવ્યયઃ

બધા મળીને તેમણે સર્વલોકના પિતામહ પાસે વર માંગ્યું; ત્યારે સર્વજગતના અવિનાશી ભગવાને તેમને કહ્યું.

નાસ્તિ સર્વામરત્વં વૈ નિવર્તધ્વમ્ અતો ઽસુરાઃ અન્યં વરં વૃણીધ્વં વૈ યાદૃશં સમ્પ્રરોચતે

"બધાને અમરત્વ મળવું શક્ય નથી—હવે પાછા ફરો, દૈત્યો. જેવું તમારે મનગમતું હોય એવું બીજું વર માંગો."

તતસ્તે સહિતા દૈત્યાઃ સમ્પ્રધાર્ય પરસ્પરમ્ બ્રહ્માણમબ્રુવન્દૈત્યાઃ પ્રણિપત્ય જગદ્ગુરુમ્

પછી એ દૈત્યો સૌએ મળીને પરસ્પર વિચાર કર્યો અને જગતગુરુ બ્રહ્માને વંદન કરીને તેમની સામે પોતાની વાત રજૂ કરી.

વયં પુરાણિ ત્રીણ્યેવ સમાસ્થાય મહીમિમામ્ વિચરિષ્યામ લોકેશ ત્વત્પ્રસાદાજ્જગદ્ગુરો

"હે લોકનાથ, તમારી કૃપાથી, અમે ત્રણ જુદી જુદી પ્રાચીન નગરીઓમાં રહીને પૃથ્વી પર વસશું."

તથા વર્ષસહસ્રેષુ સમેષ્યામઃ પરસ્પરમ્ એકીભાવં ગમિષ્યન્તિ પુરાણ્યેતાનિ ચાનઘ

"એ રીતે, હજાર વર્ષ પછી અમે સૌ એકઠા થઈશું અને એ ત્રણેય નગરીઓ, હે નિર્દોષ, એકમાં મળી જશે."

સમાગતાનિ ચૈતાનિ યો હન્યાદ્ભગવંસ્તદા એકેનૈવેષુણા દેવઃ સ નો મૃત્યુર્ભવિષ્યતિ

"હે ભગવાન, જે કોઈ એ ત્રણેય જોડાયેલી નગરીઓને એક જ તીરમાં નાશ કરશે—એ જ અમારો અંત થાય."

એવમસ્ત્વિતિ તાન્દેવઃ પ્રત્યુક્ત્વા પ્રાવિશદ્દિવમ્ તતો મયઃ સ્વતપસા ચક્રે વીરઃ પુરાણ્યથ

ભગવાને કહ્યું, "તેમ જ થાઓ," અને એમ કહી સ્વર્ગમાં ચાલ્યા ગયા. પછી માયાએ પોતાની તપસ્યાથી એ પ્રાચીન નગરીઓ બનાવવી શરૂ કરી.

કાઞ્ચનં દિવિ તત્રાસીદ્ અન્તરિક્ષે ચ રાજતમ્ આયસં ચાભવદ્ ભૂમૌ પુરં તેષાં મહાત્મનામ્

એ મહાન આત્માઓ માટે, એક નગરી સોનાની આકાશમાં, એક ચાંદીની આકાશમંડળમાં અને એક લોખંડની પૃથ્વી પર હતી.

એકૈકં યોજનશતં વિસ્તારાયામતઃ સમમ્ કાઞ્ચનં તારકાક્ષસ્ય કમલાક્ષસ્ય રાજતમ્

દરેક નગરીની લંબાઈ અને પહોળાઈ સો યોજન જેટલી હતી; સોનાની નગરી તારકાક્ષની અને ચાંદીની કમલાક્ષની હતી.

વિદ્યુન્માલેશ્ચાયસં વૈ ત્રિવિધં દુર્ગમુત્તમમ્ મયશ્ ચ બલવાંસ્તત્ર દૈત્યદાનવપૂજિતઃ

લોખંડની નગરી વિદ્યુન્માલીની હતી; આમ ત્રણેય શ્રેષ્ઠ દુર્ગો તૈયાર થયા. ત્યાં માયા, જે બળવાન હતો અને દૈત્ય-દાનવો દ્વારા પૂજિત હતો, રહેતો હતો.

હૈરણ્યે રાજતે ચૈવ કૃષ્ણાયસમયે તથા આલયં ચાત્મનઃ કૃત્વા તત્રાસ્તે બલવાંસ્તદા

સોનાની, ચાંદીની અને કાળી લોખંડની એ નગરીઓમાં માયાએ પોતાના માટે મહેલ બનાવીને, પોતાની શક્તિથી ત્યાં વસતો હતો.

એવં બભૂવુર્દૈત્યાનામ્ અતિદુર્ગાણિ સુવ્રતાઃ પુરાણિ ત્રીણિ વિપ્રેન્દ્રાસ્ ત્રૈલોક્યમિવ ચાપરમ્

આ રીતે દૈત્યોની ત્રણ પ્રાચીન અને અતિ દુર્ગમ નગરીઓ બની, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, જે ત્રિલોક જેવી જ બીજી દુનિયા જેવી લાગતી હતી.

પુરત્રયે તદા જાતે સર્વે દૈત્યા જગત્ત્રયે પુરત્રયં પ્રવિશ્યૈવ બભૂવુસ્તે બલાધિકાઃ

જ્યારે એ ત્રણેય નગરીઓ બની, ત્યારે બધા દૈત્યો તેમાં પ્રવેશી ગયા અને ત્રણે લોકમાં અત્યંત બળવાન બની ગયા.

કલ્પદ્રુમસમાકીર્ણં ગજવાજિસમાકુલમ્ નાનાપ્રસાદસંકીર્ણં મણિજાલૈઃ સમાવૃતમ્

એ નગરીઓ ઇચ્છિત ફળ આપતા વૃક્ષોથી ભરપૂર, હાથી-ઘોડાથી ભરેલી, અનેક સુંદર મહેલો અને મણિ-માણકાના જાળથી શોભાયમાન હતી.

સૂર્યમણ્ડલસંકાશૈર્ વિમાનૈર્વિશ્વતોમુખૈઃ પદ્મરાગમયૈઃ શુભ્રૈઃ શોભિતં ચન્દ્રસંનિભૈઃ

સૂર્યમંડળ જેવી તેજસ્વી અને ચારે બાજુ મુખાવાળા, શુદ્ધ પદ્મરાગના અને ચાંદની જેવી ઝગમગતી દિવ્ય મહેલો વડે તે જગમગતું હતું.

પ્રાસાદૈર્ગોપુરૈર્દિવ્યૈઃ કૈલાસશિખરોપમૈઃ શોભિતં ત્રિપુરં તેષાં પૃથક્પૃથગનુત્તમૈઃ

દિવ્ય મહેલો અને ગોપુરો, કૈલાસ પર્વતની ચોટી જેવી ઊંચી, અને દરેક વિશિષ્ટ અને શ્રેષ્ઠ મહત્તમ ઇમારતો વડે ત્રિપુરા સુંદર બની હતી.

દિવ્યસ્ત્રીભિઃ સુસમ્પૂર્ણં ગન્ધર્વૈઃ સિદ્ધચારણૈઃ રુદ્રાલયૈઃ પ્રતિગૃહં સાગ્નિહોત્રૈર્ દ્વિજોત્તમાઃ

દિવ્ય સ્ત્રીઓ, ગંધર્વો, સિદ્ધો અને ચારણોથી ભરપૂર, અને દરેક ઘરમાં શ્રેષ્ઠ દ્વિજોએ રુદ્રમંદિરોમાં અગ્નિહોત્ર કર્યું હતું.

વાપીકૂપતડાગૈશ્ ચ દીર્ઘિકાભિસ્તુ સર્વતઃ મત્તમાતઙ્ગયૂથૈશ્ ચ તુરઙ્ગૈશ્ ચ સુશોભનૈઃ

ચારે બાજુ કૂવો, તળાવો, સરોવર અને લાંબા જળાશયો, તેમજ ઉન્મત્ત હાથીઓના ઝુંડ અને સુંદર ઘોડાઓથી તે શોભાયમાન હતું.

રથૈશ્ ચ વિવિધાકારૈર્ વિચિત્રૈર્વિશ્વતોમુખૈઃ સભાપ્રપાદિભિશ્ ચૈવ ક્રીડાસ્થાનૈઃ પૃથક્ પૃથક્

વિવિધ આકારના, અદ્ભુત અને ચારે બાજુ મુખાવાળા રથો, સભા, પ્રવેશદ્વારો અને અલગ અલગ રમવાનો સ્થળો વડે તે સજ્જ હતું.

વેદાધ્યયનશાલાભિર્ વિવિધાભિઃ સમન્તતઃ અધૃષ્યં મનસાપ્યન્યૈર્ મયસ્યૈવ ચ માયયા

ચારે બાજુ વિવિધ પ્રકારની વેદપાઠશાળાઓથી ઘેરાયેલું, બીજાઓના મનમાં પણ અપ્રાપ્ય, માત્ર માયાના બળે તે અપરાજેય હતું.

પતિવ્રતાભિઃ સર્વત્ર સેવિતં મુનિપુઙ્ગવાઃ કૃત્વાપિ સુમહત્ પાપમ્ અપાપૈઃ શઙ્કરાર્ચનાત્

મુનિશ્રેષ્ઠો, સર્વત્ર પતિવ્રતા સ્ત્રીઓએ સેવા કરેલી, અને મોટું પાપ કર્યા પછી પણ શંકરપૂજનથી પાપરહિત બની જતી હતી.

દૈત્યેશ્વરૈર્મહાભાગૈઃ સદારૈઃ સસુતૈર્દ્વિજાઃ શ્રૌતસ્માર્તાર્થધર્મજ્ઞૈસ્ તદ્ધર્મનિરતૈઃ સદા

મહાન અને ભાગ્યશાળી દૈત્યરાજાઓ, પત્ની અને પુત્રો સાથે, વેદ અને સ્મૃતિના ધર્મોમાં સતત નિષ્ઠાવાન અને કૃતનિશ્ઠ હતા.

મહાદેવેતરં ત્યક્ત્વા દેવં તસ્યાર્ચને સ્થિતૈઃ વ્યૂઢોરસ્કૈર્ વૃષસ્કન્ધૈઃ સર્વાયુધધરૈઃ સદા

મહાદેવ સિવાય બીજાં દેવોને ત્યજીને, તેઓ વિશાળ છાતી, વાછરડા જેવી ભુજાઓ અને સર્વ શસ્ત્રોથી સજ્જ રહી શિવપૂજામાં સ્થિર હતા.

સર્વદા ક્ષુધિતૈશ્ચૈવ દાવાગ્નિસદૃશેક્ષણૈઃ પ્રશાન્તૈઃ કુપિતૈશ્ચૈવ કુબ્જૈર્ વામનકૈસ્ તથા

સदैવ ભૂખ્યા, અગ્નિ જેવી આંખો ધરાવતા, શાંત કે ક્રોધિત, તેમજ કૂબડ અને નાનકડા લોકો સાથે તેઓ રહેતા.

નીલોત્પલદલપ્રખ્યૈર્ નીલકુઞ્ચિતમૂર્ધજૈઃ નીલાદ્રિમેરુસંકાશૈર્ નીરદોપમનિઃસ્વનૈઃ મયેન રક્ષિતૈઃ સર્વૈઃ શિક્ષિતૈર્યુદ્ધલાલસૈઃ

નિલોત્પલની પાંદડી જેવી વાળ ધરાવતા, ઘેરા નિલા વાળવાળા, નીલ પર્વત અને મેરુ જેવી કાયાથી, મેઘ જેવા ગર્જનાવાળા, માયાના શૂરવીરો દ્વારા રક્ષિત, યુદ્ધ માટે તત્પર અને પ્રશિક્ષિત હતા.

અથ સમરરતૈઃ સદા સમન્તાચ્ છિવપદપૂજનયા સુલબ્ધવીર્યૈઃ રવિમરુદમરેન્દ્રસંનિકાશૈઃ સુરમથનૈઃ સુદૃઢૈઃ સુસેવિતં તત્

પછી, યુદ્ધપ્રેમી, શિવપાદપૂજનથી સહેલાઈથી શક્તિ પ્રાપ્ત કરનાર, સૂર્ય, પવન અને ઇન્દ્ર જેવી તાકાતવાળા, દૃઢ અને શૂરવીરો દ્વારા તે શહેર સારી રીતે રક્ષાયેલું હતું.