લિઙ્ગપુરાણમ્

સ એવૈકાદશાર્ધેન સ્થિતો ઽસૌ પરમેશ્વરઃ તત્ર યા સા મહાભાગા શઙ્કરસ્યાર્ધકાયિની

એ પરમેશ્વર એક ભાગથી અગિયાર બનીને સ્થિર રહ્યા; અને ત્યાં જે મહાભાગ્યવતી, શંકરજીની અર્ધદેહવાળી છે—

પ્રાગુક્તા તુ મહાદેવી સ્ત્રી સૈવેહ સતી હ્યભૂત્ હિતાય જગતાં દેવી દક્ષેણારાધિતા પુરા

જે મહાદેવી અગાઉ ઉલ્લેખિત હતી, એ જ સ્ત્રી અહીં સતી બની; જગતના કલ્યાણ માટે એ દેવીને દક્ષએ પૂર્વે પૂજેલી હતી.

કાર્યાર્થં દક્ષિણં તસ્યાઃ શુક્લં વામં તથાસિતમ્ આત્માનં વિભજસ્વેતિ પ્રોક્તા દેવેન શંભુના

કોઈ વિશેષ કાર્ય માટે શંભુએ તેને કહ્યું: 'તું તારો દહેલો ભાગ સફેદ અને ડાબો ભાગ કાળો કરી વિભાજિત થા.'

સા તથોક્તા દ્વિધાભૂતા શુક્લા કૃષ્ણા ચ વૈ દ્વિજાઃ તસ્યા નામાનિ વક્ષ્યામિ શૃણ્વન્તુ ચ સમાહિતાઃ

એ રીતે કહ્યા પછી, એ દેવી બે ભાગે વિભાજિત થઈ — એક સફેદ અને એક કાળી. હવે હું એના નામો કહું છું, તમે ધ્યાનથી સાંભળો.

સ્વાહા સ્વધા મહાવિદ્યા મેધા લક્ષ્મીઃ સરસ્વતી સતી દાક્ષાયણી વિદ્યા ઇચ્છાશક્તિઃ ક્રિયાત્મિકા

સ્વાહા, સ્વધા, મહાવિદ્યા, મેધા, લક્ષ્મી, સરસ્વતી, સતી, દાક્ષાયણી, વિદ્યા, ઇચ્છાશક્તિ, ક્રિયાત્મિકા—

અપર્ણા ચૈકપર્ણા ચ તથા ચૈવૈકપાટલા ઉમા હૈમવતી ચૈવ કલ્યાણી ચૈકમાતૃકા

અપર્ણા, એકપર્ણા, એકપાટલા, ઉમા, હૈમવતી, કલ્યાણી અને એકમાતૃકા—

ખ્યાતિઃ પ્રજ્ઞા મહાભાગા લોકે ગૌરીતિ વિશ્રુતા ગણાંબિકા મહાદેવી નન્દિની જાતવેદસી

ખ્યાતિ, પ્રજ્ઞા, મહાભાગ્યવતી, જગતમાં ગૌરી તરીકે પ્રસિદ્ધ, ગણાંબિકા, મહાદેવી, નંદિની, જાતવેદસી—

એકરૂપમથૈતસ્યાઃ પૃથગ્દેહવિભાવનાત્ સાવિત્રી વરદા પુણ્યા પાવની લોકવિશ્રુતા

એના સ્વરૂપના વિભાજનથી, સાવિત્રી, વરદાયિની, પવિત્ર અને લોકપ્રસિદ્ધ પાવન નામ પણ છે.

આજ્ઞા આવેશની કૃષ્ણા તામસી સાત્ત્વિકી શિવા પ્રકૃતિર્વિકૃતા રૌદ્રી દુર્ગા ભદ્રા પ્રમાથિની

આજ્ઞા, આવેશનિ, કૃષ્ણા, તામસી, સાત્ત્વિકી, શિવા, પ્રકૃતિ, વિકૃતિ, રૌદ્રી, દુર્ગા, ભદ્રા, પ્રમાથિની—

કાલરાત્રિર્મહામાયા રેવતી ભૂતનાયિકા દ્વાપરાન્તવિભાગે ચ નામાનીમાનિ સુવ્રતાઃ

કાલરાત્રી, મહામાયા, રેવતી, ભૂતનાયિકા—દ્વાપરયુગના અંતે એના નામો એવા છે, હે સદ્ગુણીઓ.

ગૌતમી કૌશિકી ચાર્યા ચણ્ડી કાત્યાયની સતી કુમારી યાદવી દેવી વરદા કૃષ્ણપિઙ્ગલા

ગૌતમિ, કૌશિકી, આર્યા, ચંડિ, કાત્યાયની, સતી, કુમારી, યાદવી, દેવી, વરદા, કૃષ્ણપિંગલા.

બર્હિધ્વજા શૂલધરા પરમા બ્રહ્મચારિણી મહેન્દ્રોપેન્દ્રભગિની દૃષદ્વત્ય્ એકશૂલધૃક્

જે દેવીએ યજ્ઞકુશથી પોતાને શોભિત કરી છે, હાથમાં ત્રિશૂલ ધારણ કર્યો છે, બ્રહ્મચર્યમાં અતિશય નિષ્ઠાવાન છે, મહેન્દ્ર અને ઉપેન્દ્રની બહેન છે, અને દૃષદ્વતી નદીના કિનારે એકમાત્ર ત્રિશૂલ પકડીને ઉભી છે.

અપરાજિતા બહુભુજા પ્રગલ્ભા સિંહવાહિની શુમ્ભાદિદૈત્યહન્ત્રી ચ મહામહિષમર્દિની

જે અપરાજિત છે, અનેક હાથ ધરાવે છે, નિર્ભય અને પરાક્રમી છે, સિંહ પર સવાર છે, શુમ્ભ અને બીજા દૈત્યોને સંહારનાર છે, અને મહામહિષાસુરને પણ પરાજય આપનાર છે.

અમોઘા વિન્ધ્યનિલયા વિક્રાન્તા ગણનાયિકા દેવ્યા નામવિકારાણિ ઇત્યેતાનિ યથાક્રમમ્

જે અચૂક છે, વિંધ્ય પર્વત પર નિવાસ કરે છે, પરાક્રમી છે, અને ગણોની નેતા છે—આવી દેવીના વિવિધ નામો ક્રમશઃ કહેવાયા છે.

ભદ્રકાલ્યા મયોક્તાનિ સમ્યક્ફલપ્રદાનિ ચ યે પઠન્તિ નરાસ્તેષાં વિદ્યતે ન ચ પાતકમ્

ભદ્રકાળી ના આ નામો, જેમ મેં કહ્યા, સંપૂર્ણ ફળ આપનારા છે; જે પુરુષો આ નામોનું પઠન કરે છે, તેમને કોઈ પાપ લાગતું નથી.

અરણ્યે પર્વતે વાપિ પુરે વાપ્યથવા ગૃહે રક્ષામેતાં પ્રયુઞ્જીત જલે વાથ સ્થલે ઽપિ વા

જંગલમાં, પર્વત પર, શહેરમાં કે ઘરે—જ્યાં પણ હોય, પાણીમાં કે જમીન પર, આ રક્ષા ઉપાયનો ઉપયોગ કરવો જોઈએ.

વ્યાઘ્રકુમ્ભીનચોરેભ્યો ભયસ્થાને વિશેષતઃ આપત્સ્વપિ ચ સર્વાસુ દેવ્યા નામાનિ કીર્તયેત્

ખાસ કરીને વાઘ, મગર કે ચોરથી ભય હોય એવા સ્થળે, અને દરેક પ્રકારની આપત્તિમાં, દેવીના નામોનું સ્મરણ કરવું જોઈએ.

આર્યકગ્રહભૂતૈશ્ ચ પૂતનામાતૃભિસ્ તથા અભ્યર્દિતાનાં બાલાનાં રક્ષામેતાં પ્રયોજયેત્

જ્યારે બાળકો પર આર્યક, ગ્રહ, ભૂત કે પૂતના ઉપદ્રવ થાય, ત્યારે આ રક્ષા ઉપાય તેમના માટે કરવો જોઈએ.

મહાદેવીકલે દ્વે તુ પ્રજ્ઞા શ્રીશ્ ચ પ્રકીર્તિતે આભ્યાં દેવીસહસ્રાણિ યૈર્વ્યાપ્તમખિલં જગત્

મહાદેવીના બે ભાગ જણાવવામાં આવ્યા છે—પ્રજ્ઞા અને શ્રી; એ બંનેથી હજારો દેવીઓ સમગ્ર જગતમાં વ્યાપેલી છે.

અનયા દેવદેવો ઽસૌ સત્યા રુદ્રો મહેશ્વરઃ આતિષ્ઠત્સર્વલોકાનાં હિતાય પરમેશ્વરઃ

આ દેવી દ્વારા દેવોમાં શ્રેષ્ઠ, સત્યરૂપ રુદ્ર, મહેશ્વર, સર્વ લોકના કલ્યાણ માટે સ્થાપિત થયા છે.

રુદ્રઃ પશુપતિશ્ચાસીત્ પુરા દગ્ધં પુરત્રયમ્ દેવાશ્ ચ પશવઃ સર્વે બભૂવુસ્તસ્ય તેજસા

રુદ્ર, જે પશુપતિ પણ છે, તેણે એક સમયે ત્રિપુરા દહન કરી હતી; તેના તેજથી બધા દેવતાઓ અને જીવજંતુઓ પશુ સમાન થયા હતા.

યઃ પઠેચ્છૃણુયાદ્વાપિ આદિસર્ગક્રમં શુભમ્ સ યાતિ બ્રહ્મણો લોકં શ્રાવયેદ્વા દ્વિજોત્તમાન્

જે કોઈ આ પ્રાચીન સર્જનનું શુભ વર્ણન વાંચે, સાંભળે અથવા શ્રેષ્ઠ દ્વિજોને સંભળાવે, તે બ્રહ્માના લોકને પ્રાપ્ત કરે છે.

સમાસાદ્ વિસ્તરાચ્ચૈવ સર્ગઃ પ્રોક્તસ્ત્વયા શુભઃ કથં પશુપતિશ્ચાસીત્ પુરં દગ્ધું મહેશ્વરઃ

તમે સંક્ષિપ્ત અને વિસ્તૃત રીતે શુભ સર્જનનું વર્ણન કર્યું; પણ મહેશ્વરે, પશુપતિએ, ત્રિપુરા કેવી રીતે દહન કરી?

કથં ચ પશવશ્ચાસન્ દેવાઃ સબ્રહ્મકાઃ પ્રભોઃ મયસ્ય તપસા પૂર્વં સુદુર્ગં નિર્મિતં પુરમ્

અને દેવતાઓ સહિત બ્રહ્મા, ભગવાનના પશુ કેવી રીતે બન્યા? માયાના તપથી એ અતિ દુર્ગમ પુર પહેલા બનાવાયું હતું.

હૈમં ચ રાજતં દિવ્યમ્ અયસ્મયમ્ અનુત્તમમ્ સુદુર્ગં દેવદેવેન દગ્ધમિત્યેવ નઃ શ્રુતમ્

સુવર્ણ, ચાંદી અને દિવ્ય લોહથી બનેલું એ અતિશય દુર્ગમ અને શ્રેષ્ઠ ત્રિપુરા દેવોના દેવ દ્વારા દહન થયું—આવું અમે સાંભળ્યું છે.

કથં દદાહ ભગવાન્ ભગનેત્રનિપાતનઃ એકેનેષુનિપાતેન દિવ્યેનાપિ તદા કથમ્

ભગવાન, ભગાનાં નેત્રના વિનાશક, એ એક જ દિવ્ય બાણથી એ બધું કેવી રીતે ભસ્મ કરી દીધું?

વિષ્ણુનોત્પાદિતૈર્ભૂતૈર્ ન દગ્ધં તત્પુરત્રયમ્ પુરસ્ય સંભવઃ સર્વો વરલાભઃ પુરા શ્રુતઃ

એ ત્રિપુરા, વિષ્ણુ દ્વારા ઉત્પન્ન થયેલા ભૂતોથી દહન થયેલી નહોતી; એ પુરનો સમગ્ર ઉદ્ભવ અને વરદાનની વાત પહેલાં સાંભળવામાં આવી છે.

ઇદાનીં દહનં સર્વં વક્તુમર્હસિ સુવ્રત તેષાં તદ્વચનં શ્રુત્વા સૂતઃ પૌરાણિકોત્તમઃ

હવે, સુવ્રત, એ ત્રિપુરા દહનની આખી કથા તું કહે; તેમનું વચન સાંભળી, શ્રેષ્ઠ સૂતાએ—

યથા શ્રુતં તથા પ્રાહ વ્યાસાદ્ વિશ્વાર્થસૂચકાત્ ત્રૈલોક્યસ્યાસ્ય શાપાદ્ધિ મનોવાક્કાયસંભવાત્

જેમ વ્યાસજી પાસેથી સાંભળ્યું, એમ જ કહ્યું; કારણ કે, આ ત્રિલોકી પર શાપથી મન, વાણી અને શરીરથી એ સર્જન થયું હતું.