લિઙ્ગપુરાણમ્

લજ્જાયાં વિનયઃ પુત્રો વ્યવસાયો વસોઃ સુતઃ ક્ષેમઃ શાન્તિસુતશ્ચાપિ સુખં સિદ્ધેર્વ્યજાયત

લાજમાંથી વિનય પુત્ર થયો, રૂપમાંથી પ્રયત્ન, શાંતિમાંથી ક્ષેમ અને સિદ્ધિમાંથી સુખ જન્મ્યું.

યશઃ કીર્તિસુતશ્ચાપિ ઇત્યેતે ધર્મસૂનવઃ કામસ્ય હર્ષઃ પુત્રો વૈ દેવ્યાં પ્રીત્યાં વ્યજાયત

કીર્તિમાંથી યશ પુત્ર થયો—આ બધા ધર્મના પુત્રો છે. પ્રિતિદેવીમાંથી કામને હર્ષ પુત્ર થયો.

ઇત્યેષ વૈ સુતોદર્કઃ સર્ગો ધર્મસ્ય કીર્તિતઃ જજ્ઞે હિંસા ત્વધર્માદ્વૈ નિકૃતિં ચાનૃતં સુતમ્

આ રીતે ધર્મના પુત્રોના સર્જનનું વર્ણન થયું. અધર્મથી હિંસા જન્મી અને હિંસાથી નિકૃતિ અને અનૃત પુત્ર થયા.

નિકૃત્યાં તુ દ્વયં જજ્ઞે ભયં નરક એવ ચ માયા ચ વેદના ચાપિ મિથુનદ્વયમેતયોઃ

નિકૃતિમાંથી બે પુત્ર થયા—ભય અને નરક; અને એમમાંથી માયા અને વેદના—આ બે જોડીઓ.

ભૂયો જજ્ઞે ઽથ વૈ માયા મૃત્યું ભૂતાપહારિણમ્ વેદનાયાઃ સુતશ્ચાપિ દુઃખં જજ્ઞે ચ રૌરવઃ

પછી માયામાંથી મૃત્યુ, જે જીવોને અપહરણ કરે છે, જન્મ્યો; વેદનામાંથી દુઃખ અને રૌરવ જન્મ્યા.

મૃત્યોર્ વ્યાધિજરાશોકક્રોધાસૂયાશ્ ચ જજ્ઞિરે દુઃખોત્તરાઃ સુતા હ્યેતે સર્વે ચાધર્મલક્ષણાઃ

મૃત્યુમાંથી રોગ, વૃદ્ધાવસ્થા, દુઃખ, ક્રોધ અને ઈર્ષ્યા જન્મ્યા; આ બધાં સંતાનો દુઃખથી ભરેલા છે અને અધર્મથી ઓળખાય છે.

નૈષાં ભાર્યાસ્તુ પુત્રાશ્ ચ સર્વે હ્યેતે પરિગ્રહાઃ ઇત્યેષ તામસઃ સર્ગો જજ્ઞે ધર્મનિયામકઃ

આ બધાંના પત્ની અને પુત્રો પણ એમના જ માલિકીના ભાગરૂપ છે; આ રીતે તામસિક સર્જન ધર્મના નિયમથી ઉત્પન્ન થયું.

પ્રજાઃ સૃજેતિ વ્યાદિષ્ટો બ્રહ્મણા નીલલોહિતઃ સો ઽભિધ્યાય સતીં ભાર્યાં નિર્મમે હ્યાત્મસંભવાન્

બ્રહ્માએ નિલલોહિતને પ્રજાઓ સર્જવા કહ્યું ત્યારે તેણે પોતાની પત્ની સતીનું સ્મરણ કરીને પોતાના જ અંગમાંથી સંતાનો ઉત્પન્ન કર્યા.

નાધિકાન્ન ચ હીનાંસ્તાન્ માનસાનાત્મનઃ સમાન્ સહસ્રં હિ સહસ્રાણાં સો ઽસૃજત્ કૃત્તિવાસસઃ

કૃત્તિવાસે પોતાના મન જેવી ક્ષમતા ધરાવતા, ન વધારે કે ઓછા, એવા હજારો અને હજારો સંતાનો સર્જ્યા.

તુલ્યાનેવાત્મનઃ સર્વાન્ રૂપતેજોબલશ્રુતૈઃ પિઙ્ગલાન્સનિષઙ્ગાંશ્ ચ સકપર્દાન્સલોહિતાન્

તેણે સૌને પોતાના જેવું જ રૂપ, તેજ, બળ અને જ્ઞાન આપ્યું—તપેલા રંગના, શસ્ત્રધારી, જટાવાળા અને લાલવર્ણના.

વિશિષ્ટાન્ હરિકેશાંશ્ ચ દૃષ્ટિઘ્નાંશ્ ચ કપાલિનઃ મહારૂપાન્વિરૂપાંશ્ ચ વિશ્વરૂપાન્ સ્વરૂપિણઃ

તેઓમાં કેટલાક સુવર્ણવાળાવાળા, તીવ્ર નજરવાળા, ખોપરી ધારણ કરનારા, વિશાળ અને અનોખા રૂપવાળા, સર્વરૂપ ધારણ કરનારા અને સ્વરૂપે સ્થિર હતા.

રથિનશ્ચર્મિણશ્ચૈવ વર્મિણશ્ ચ વરૂથિનઃ સહસ્રશતબાહૂંશ્ ચ દિવ્યાન્ ભૌમાન્તરિક્ષગાન્

કેટલાક રથ પર સવાર, ચામડાં પહેરનાર, કવચધારી, ઢાલવાળા, સૈનિકો, અને હજારો હાથવાળા, દૈવી શક્તિઓ ધરાવનાર, જમીન અને આકાશમાં વસતા હતા.

સ્થૂલશીર્ષાન્ અષ્ટદંષ્ટ્રાન્ દ્વિજિહ્વાંસ્ તાંસ્ ત્રિલોચનાન્ અન્નાદાન્ પિશિતાશાંશ્ ચ આજ્યપાન્સોમપાનપિ

કેટલાક મોટાં માથાવાળા, આઠ દાંતવાળા, બે જીભવાળા, ત્રણ આંખવાળા, અન્ન અને માંસ ખાવાવાળા, ઘી અને સોમ પીવાવાળા હતા.

મીઢુષો ઽતિકપાલાંશ્ ચ શિતિકણ્ઠોર્ધ્વરેતસઃ હવ્યાદાઞ્છ્રુતધર્માંશ્ ચ ધર્મિણો હ્યથ બર્હિણઃ

કેટલાક ભયાનક રક્ષક, શ્યામ કંટવાળા, ઉપર દિશામાં શક્તિ ધરાવનાર, હવનના ભોજન કરનારા, શાસ્ત્રજ્ઞ, ધર્મનિષ્ઠ અને દર્ભથી શોભતા હતા.

આસીનાન્ધાવતશ્ચૈવ પઞ્ચભૂતાન્સહસ્રશઃ અધ્યાપિનો ઽધ્યાયિનશ્ ચ જપતો યુઞ્જતસ્ તથા

કેટલાક બેઠેલા, કેટલાક દોડતા, પાંચ તત્વોથી બનેલા હજારો, શિક્ષક, પાઠક, જપ કરનારા અને યોગમાં તલીન હતા.

ધૂમવન્તો જ્વલન્તશ્ ચ નદીમન્તો ઽતિદીપ્તિનઃ વૃદ્ધાન્બુદ્ધિમતશ્ચૈવ બ્રહ્મિષ્ઠાઞ્શુભદર્શનાન્

કેટલાક ધૂમ્રવર્ણના, કેટલાક પ્રજ્વલિત, ગર્જન કરનારા, અત્યંત તેજસ્વી, વૃદ્ધ અને બુદ્ધિશાળી, બ્રહ્મનિષ્ઠ અને શુભદર્શનવાળા હતા.

નીલગ્રીવાન્ સહસ્રાક્ષાન્ સર્વાંશ્ચાથ ક્ષમાકરાન્ અદૃશ્યાન્સર્વભૂતાનાં મહાયોગાન્મહૌજસઃ

કેટલાક નીલકંઠ, હજારો આંખવાળા, સહનશીલ, સર્વ જીવોને અદૃશ્ય, મહાયોગી અને મહાશક્તિશાળી હતા.

ભ્રમન્તો ઽભિદ્રવન્તશ્ ચ પ્લવન્તશ્ ચ સહસ્રશઃ અયાતયામાન્ અસૃજદ્ રુદ્રાનેતાન્ સુરોત્તમાન્

કેટલાક ભટકતા, કેટલાક દોડતા, કેટલાક ઉછળતા, હજારોની સંખ્યામાં, તે રુદ્રો ઉત્પન્ન થયા, જે શ્રેષ્ઠ દેવતાઓ છે અને કદી થાકતા નથી.

બ્રહ્મા દૃષ્ટ્વાબ્રવીદેનં માસ્રાક્ષીરીદૃશીઃ પ્રજાઃ સ્રષ્ટવ્યા નાત્મનસ્તુલ્યાઃ પ્રજા દેવ નમો ઽસ્તુ તે

બ્રહ્માએ તેમને જોઈને કહ્યું: 'હે દેવ, આવી ભયાનક આંખવાળી પ્રજાઓ ન સર્જો; તમારા જેવાં સમાન પ્રજાઓ ન બનાવો. તમને વંદન છે.'

અન્યાઃ સૃજ ત્વં ભદ્રં તે પ્રજા વૈ મૃત્યુસંયુતાઃ નારપ્સ્યન્તે હિ કર્માણિ પ્રજાવગતમૃત્યવઃ

'તમે બીજી પ્રજાઓ સર્જો, શુભ રહે; આ પ્રજાઓ મૃત્યુથી બંધાયેલ છે અને પોતાના કર્તવ્ય પાળવા સમર્થ નથી, કારણ કે એમના અંદર મૃત્યુ રહેલું છે.'

એવમુક્તો ઽબ્રવીદેનં નાહં મૃત્યુજરાન્વિતાઃ પ્રજાઃ સ્રક્ષ્યામિ ભદ્રં તે સ્થિતો ઽહં ત્વં સૃજ પ્રજાઃ

એવું સાંભળી તેણે કહ્યું: 'હું મૃત્યુ અને વૃદ્ધાવસ્થાથી પીડિત પ્રજાઓ સર્જીશ નહીં. શુભ રહે; હું સ્થિર છું, હવે તમે પ્રજાઓ સર્જો.'

એતે યે વૈ મયા સૃષ્ટા વિરૂપા નીલલોહિતાઃ સહસ્રાણાં સહસ્રં તુ આત્મનો નિઃસૃતાઃ પ્રજાઃ

જે અજગજ, નીલ અને લાલ રંગવાળી પ્રજાઓ મેં સર્જી છે, તે હજારોમાં હજારો છે અને મારા જ અંગમાંથી ઉત્પન્ન થયેલી છે.

એતે દેવા ભવિષ્યન્તિ રુદ્રા નામ મહાબલાઃ પૃથિવ્યામન્તરિક્ષે ચ દિક્ષુ ચૈવ પરિશ્રિતાઃ

આ દેવતાઓ રુદ્ર તરીકે ઓળખાશે, મહાબળવાન, અને પૃથ્વી, આકાશ અને દિશાઓમાં વ્યાપેલા રહેશે.

શતરુદ્રાઃ સમાત્માનો ભવિષ્યન્તીતિ યાજ્ઞિકાઃ યજ્ઞભાજો ભવિષ્યન્તિ સર્વદેવગણૈઃ સહ

યજ્ઞ કરનારાઓ, જે શતરુદ્રના તત્ત્વમાં એકરૂપ થયા છે, તેઓ સર્વ દેવતાઓ સાથે મળીને યજ્ઞમાં ભાગ લેશે.

મન્વન્તરેષુ યે દેવા ભવિષ્યન્તીહ ભેદતઃ સાર્ધં તૈર્ ઈજ્યમાનાસ્ તે સ્થાસ્યન્તીહ આ યુગક્ષયાત્

પ્રત્યેક મનુના સમયમાં જે દેવતાઓ જન્મશે, તેઓ પણ એમના સાથે પૂજાયમાન થઈ અહીં યૂગના અંત સુધી રહેશે.

એવમુક્તસ્તદા બ્રહ્મા મહાદેવેન ધીમતા પ્રત્યુવાચ નમસ્કૃત્ય હૃષ્યમાણઃ પ્રજાપતિઃ

એ સમયે મહાદેવજીની વાત સાંભળીને, પ્રજાપતિ બ્રહ્માજીએ વંદન કરીને આનંદપૂર્વક જવાબ આપ્યો.

એવં ભવતુ ભદ્રં તે યથા તે વ્યાહૃતં વિભો બ્રહ્મણા સમનુજ્ઞાતે તથા સર્વમભૂત્કિલ

જેમ તમે કહ્યું તેમ જ થાઓ, તને શુભ થાય. બ્રહ્માજીની મંજૂરીથી બધું એ રીતે જ થયું.

તતઃ પ્રભૃતિ દેવેશો ન ચાસૂયત વૈ પ્રજાઃ ઊર્ધ્વરેતાઃ સ્થિતઃ સ્થાણુર્ યાવદાભૂતસંપ્લવમ્

ત્યાંથી પછી દેવોના સ્વામીયે પ્રજાઓનું સર્જન કર્યું નહીં; તેઓ ઉર્ધ્વરેતાસ બની સ્થિર રહ્યા, જ્યાં સુધી સર્વ જીવોની પ્રલય ન થાય.

યસ્માદુક્તઃ સ્થિતો ઽસ્મીતિ તસ્માત્સ્થાણુરિતિ સ્મૃતઃ એષ દેવો મહાદેવઃ પુરુષો ઽર્કસમદ્યુતિઃ

જેમણે કહ્યું, 'હું સ્થિર છું', તેથી તેમને 'સ્થાણુ' કહેવામાં આવે છે. આ દેવ મહાદેવ, સૂર્ય જેવો તેજસ્વી પુરુષ છે.