લિઙ્ગપુરાણમ્

કન્યે દ્વે ચ મહાભાગે યાભ્યાં જાતા ઇમાઃ પ્રજાઃ દેવી નામ તથાકૂતિઃ પ્રસૂતિશ્ચૈવ તે ઉભે

અને બે મહાન કન્યાઓ જન્મી, જેઓમાંથી આ પ્રજાઓ ઉત્પન્ન થઈ; એકનું નામ દેવહૂતિ અને બીજું આકૂતિ—આ બંને છે.

સ્વાયંભુવઃ પ્રસૂતિં તુ દક્ષાય પ્રદદૌ પ્રભુઃ પ્રાણો દક્ષ ઇતિ જ્ઞેયઃ સંકલ્પો મનુરુચ્યતે

સ્વાયંભુવ મનુએ પ્રસૂતિને દક્ષને આપી. દક્ષને પ્રાણ અને મનુને સંકલ્પ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

રુચેઃ પ્રજાપતેઃ સો ઽથ આકૂતિં પ્રત્યપાદયત્ આકૂત્યાં મિથુનં જજ્ઞે માનસસ્ય રુચેઃ શુભમ્

પછી પ્રજાપતિ રૂચિએ આકૂતિને સ્વીકારી. આકૂતિમાંથી મનથી રૂચિને એક શુભ દંપતીનો જન્મ થયો.

યજ્ઞશ્ ચ દક્ષિણા ચૈવ યમલૌ સંબભૂવતુઃ યજ્ઞસ્ય દક્ષિણાયાં તુ પુત્રા દ્વાદશ જજ્ઞિરે

યજ્ઞ અને દક્ષિણા નામના જોડી સંતાન જન્મ્યા. યજ્ઞ અને દક્ષિણાથી બાર પુત્રો જન્મ્યા.

યામા ઇતિ સમાખ્યાતા દેવાઃ સ્વાયંભુવે ઽન્તરે એતસ્ય પુત્રા યજ્ઞસ્ય તસ્માદ્યામાશ્ ચ તે સ્મૃતાઃ

તેમને યામા કહેવામાં આવે છે, જે સ્વાયંભુવ મન્વંતરનાં દેવતાઓ છે. એ યજ્ઞના પુત્રો છે, તેથી તેમને યામા કહેવાય છે.

અજિતશ્ચૈવ શુક્રશ્ ચ ગણૌ દ્વૌ બ્રહ્મણા કૃતૌ યામાઃ પૂર્વં પ્રજાતા યે તે ઽભવંસ્તુ દિવૌકસઃ

અજિત અને શુક્ર નામના બે ગણા બ્રહ્માએ સર્જ્યા. યામા, જે પહેલાં જન્મ્યા, સ્વર્ગલોકમાં વસે છે.

સ્વાયંભુવસુતાયાં તુ પ્રસૂત્યાં લોકમાતરઃ તસ્યાં કન્યાશ્ચતુર્વિંશદ્ દક્ષસ્ ત્વજનયત્ પ્રભુઃ

સ્વાયંભુવની પુત્રી પ્રસૂતિમાંથી લોકમાતાઓ જન્મી. તેમાં દક્ષ પ્રભુએ ચોવીસ કન્યાઓ ઉત્પન્ન કરી.

સર્વાસ્તાશ્ ચ મહાભાગાઃ સર્વાઃ કમલલોચનાઃ ભોગવત્યશ્ ચ તાઃ સર્વાઃ સર્વાસ્તા યોગમાતરઃ

બધી મહાભાગ્યવંતી, કમળ જેવી આંખો ધરાવતી, સર્વે ભોગવતી અને સર્વે યોગની માતાઓ હતી.

સર્વાશ્ ચ બ્રહ્મવાદિન્યઃ સર્વા વિશ્વસ્ય માતરઃ શ્રદ્ધા લક્ષ્મીર્ધૃતિસ્તુષ્ટિઃ પુષ્ટિર્મેધા ક્રિયા તથા

બધી બ્રહ્મવિદ્યા બોલનાર, સર્વે વિશ્વની માતાઓ હતી—શ્રદ્ધા, લક્ષ્મી, ધૃતિ, તૃપ્તિ, પુષ્ટિ, બુદ્ધિ અને ક્રિયા.

બુદ્ધિર્લજ્જા વપુઃ શાન્તિઃ સિદ્ધિઃ કીર્તિસ્ત્રયોદશ પત્ન્યર્થં પ્રતિજગ્રાહ ધર્મો દાક્ષાયણીઃ પ્રભુઃ

બુદ્ધિ, લાજ, રૂપ, શાંતિ, સિદ્ધિ અને કીર્તિ—આ ત્રયોદશ કન્યાઓ ધર્મે, દક્ષપુત્રીઓ, પત્ની તરીકે સ્વીકારી.

દારાણ્યેતાનિ વૈ તસ્ય વિહિતાનિ સ્વયંભુવા તાભ્યઃ શિષ્ટાયવીયસ્ય એકાદશ સુલોચનાઃ

આ બધાં ધર્મની પત્નીઓ સ્વયંભૂએ નિર્ધારી હતી; બાકીની નવયુવતીઓમાંથી અગિયાર સુંદર આંખોવાળી હતી.

સતી ખ્યાત્યથ સંભૂતિઃ સ્મૃતિઃ પ્રીતિઃ ક્ષમા તથા સંનતિશ્ચાનસૂયા ચ ઊર્જા સ્વાહા સ્વધા તથા

સતી, ખ્યાતિ, સંભૂતિ, સ્મૃતિ, પ્રীতি, ક્ષમા, સન્મતિ, અનસૂયા, ઊર્જા, સ્વાહા અને સ્વધા.

તાસ્ તથા પ્રત્યપદ્યન્ત પુનરન્યે મહર્ષયઃ રુદ્રો ભૃગુર્ મરીચિશ્ ચ અઙ્ગિરાઃ પુલહઃ ક્રતુઃ

આ બધાંને પછી મહર્ષિઓએ સ્વીકારી—રુદ્ર, ભૃગુ, મરીચિ, અંગિરા, પુલહ, ક્રતુ,

પુલસ્ત્યો ઽત્રિર્ વસિષ્ઠશ્ ચ પિતરો ઽગ્નિસ્તથૈવ ચ સતીં ભવાય પ્રાયચ્છત્ ખ્યાતિં ચ ભૃગવે તતઃ

પુલસ્ત્ય, અત્રિ, વસિષ્ઠ, પિતૃઓ અને અગ્નિએ પણ. સતી ભવને અપાઈ, ખ્યાતિ ભૃગુને અપાઈ.

મરીચયે ચ સંભૂતિં સ્મૃતિમઙ્ગિરસે દદૌ પ્રીતિં ચૈવ પુલસ્ત્યાય ક્ષમાં વૈ પુલહાય ચ

મરીચિને સંભૂતિ, અંગિરાને સ્મૃતિ, પુલસ્ત્યને પ્રિતિ અને પુલહને ક્ષમા અપાઈ.

ક્રતવે સંનતિં નામ અનસૂયાં તથાત્રયે ઊર્જાં દદૌ વસિષ્ઠાય સ્વાહામપ્યગ્નયે દદૌ

ક્રતુને સન્મતિ, અત્રિને અનસૂયા, વસિષ્ઠને ઊર્જા અને અગ્નિને સ્વાહા અપાઈ.

સ્વધાં ચૈવ પિતૃભ્યસ્તુ તાસ્વપત્યા નિબોધત એતાઃ સર્વા મહાભાગાઃ પ્રજાસ્વનુસૃતાઃ સ્થિતાઃ

પિતૃઓને સ્વધા અપાઈ. હવે તેમના સંતાનો સાંભળો—આ સર્વે મહાભાગ્યવંતીઓ પ્રજાઓમાં સ્થિર છે.

મન્વન્તરેષુ સર્વેષુ યાવદાભૂતસંપ્લવમ્ શ્રદ્ધા કામં વિજજ્ઞે વૈ દર્પો લક્ષ્મીસુતઃ સ્મૃતઃ

બધા મન્વંતરોમાં, જગતપ્રલય સુધી, શ્રદ્ધાએ કામને જન્મ આપ્યો અને લક્ષ્મીનો પુત્ર દર્પ કહેવાય છે.

ધૃત્યાસ્તુ નિયમઃ પુત્રસ્ તુષ્ટ્યાઃ સંતોષ એવ ચ પુષ્ટ્યા લોભઃ સુતશ્ચાપિ મેધાપુત્રઃ શ્રુતસ્ તથા

ધૃતિથી નિયમ પુત્ર થયો, તૃપ્તિથી સંતોષ, પુષ્ટિથી લોભ અને બુદ્ધિથી શ્રુતિ પુત્ર થયો.

ક્રિયાયામભવત્પુત્રો દણ્ડઃ સમય એવ ચ બુદ્ધ્યાં બોધઃ સુતસ્ તદ્વત્ પ્રમાદો ઽપ્યુપજાયત

ક્રિયામાંથી દંડ અને સમય પુત્ર થયા; બુદ્ધિમાંથી બોધ અને તેમ જ પ્રમાદ જન્મ્યો.

લજ્જાયાં વિનયઃ પુત્રો વ્યવસાયો વસોઃ સુતઃ ક્ષેમઃ શાન્તિસુતશ્ચાપિ સુખં સિદ્ધેર્વ્યજાયત

લાજમાંથી વિનય પુત્ર થયો, રૂપમાંથી પ્રયત્ન, શાંતિમાંથી ક્ષેમ અને સિદ્ધિમાંથી સુખ જન્મ્યું.

યશઃ કીર્તિસુતશ્ચાપિ ઇત્યેતે ધર્મસૂનવઃ કામસ્ય હર્ષઃ પુત્રો વૈ દેવ્યાં પ્રીત્યાં વ્યજાયત

કીર્તિમાંથી યશ પુત્ર થયો—આ બધા ધર્મના પુત્રો છે. પ્રિતિદેવીમાંથી કામને હર્ષ પુત્ર થયો.

ઇત્યેષ વૈ સુતોદર્કઃ સર્ગો ધર્મસ્ય કીર્તિતઃ જજ્ઞે હિંસા ત્વધર્માદ્વૈ નિકૃતિં ચાનૃતં સુતમ્

આ રીતે ધર્મના પુત્રોના સર્જનનું વર્ણન થયું. અધર્મથી હિંસા જન્મી અને હિંસાથી નિકૃતિ અને અનૃત પુત્ર થયા.

નિકૃત્યાં તુ દ્વયં જજ્ઞે ભયં નરક એવ ચ માયા ચ વેદના ચાપિ મિથુનદ્વયમેતયોઃ

નિકૃતિમાંથી બે પુત્ર થયા—ભય અને નરક; અને એમમાંથી માયા અને વેદના—આ બે જોડીઓ.

ભૂયો જજ્ઞે ઽથ વૈ માયા મૃત્યું ભૂતાપહારિણમ્ વેદનાયાઃ સુતશ્ચાપિ દુઃખં જજ્ઞે ચ રૌરવઃ

પછી માયામાંથી મૃત્યુ, જે જીવોને અપહરણ કરે છે, જન્મ્યો; વેદનામાંથી દુઃખ અને રૌરવ જન્મ્યા.

મૃત્યોર્ વ્યાધિજરાશોકક્રોધાસૂયાશ્ ચ જજ્ઞિરે દુઃખોત્તરાઃ સુતા હ્યેતે સર્વે ચાધર્મલક્ષણાઃ

મૃત્યુમાંથી રોગ, વૃદ્ધાવસ્થા, દુઃખ, ક્રોધ અને ઈર્ષ્યા જન્મ્યા; આ બધાં સંતાનો દુઃખથી ભરેલા છે અને અધર્મથી ઓળખાય છે.

નૈષાં ભાર્યાસ્તુ પુત્રાશ્ ચ સર્વે હ્યેતે પરિગ્રહાઃ ઇત્યેષ તામસઃ સર્ગો જજ્ઞે ધર્મનિયામકઃ

આ બધાંના પત્ની અને પુત્રો પણ એમના જ માલિકીના ભાગરૂપ છે; આ રીતે તામસિક સર્જન ધર્મના નિયમથી ઉત્પન્ન થયું.

પ્રજાઃ સૃજેતિ વ્યાદિષ્ટો બ્રહ્મણા નીલલોહિતઃ સો ઽભિધ્યાય સતીં ભાર્યાં નિર્મમે હ્યાત્મસંભવાન્

બ્રહ્માએ નિલલોહિતને પ્રજાઓ સર્જવા કહ્યું ત્યારે તેણે પોતાની પત્ની સતીનું સ્મરણ કરીને પોતાના જ અંગમાંથી સંતાનો ઉત્પન્ન કર્યા.

નાધિકાન્ન ચ હીનાંસ્તાન્ માનસાનાત્મનઃ સમાન્ સહસ્રં હિ સહસ્રાણાં સો ઽસૃજત્ કૃત્તિવાસસઃ

કૃત્તિવાસે પોતાના મન જેવી ક્ષમતા ધરાવતા, ન વધારે કે ઓછા, એવા હજારો અને હજારો સંતાનો સર્જ્યા.