લિઙ્ગપુરાણમ્

તચ્છરીરસમુત્પન્નૈઃ કાર્યૈસ્તૈઃ કારણૈઃ સહ ક્ષેત્રજ્ઞાઃ સમવર્તન્ત ગાત્રેભ્યસ્તસ્ય ધીમતઃ

તેમના શરીરથી ઉત્પન્ન થયેલા કર્મો અને તેના કારણો સાથે, તે વિદ્વાનના અંગોથી ક્ષેત્રજ્ઞો (જીવો) જન્મ્યા.

તતો દેવાસુરપિતૄન્ માનુષાંશ્ ચ ચતુષ્ટયમ્ સિસૃક્ષુર્ અમ્ભાંસ્યેતાનિ સ્વમ્ આત્માનમ્ અયૂયુજત્

પછી દેવ, અસુર, પિતૃ અને માનવ—આ ચાર જાતિઓ સર્જવાની ઇચ્છાથી, તેમણે પોતાને આ જળ સાથે જોડ્યા.

તતસ્તુ યુઞ્જતસ્તસ્ય તમોમાત્રસમુદ્ભવમ્ સમભિધ્યાયતઃ સર્ગં પ્રયત્નેન પ્રજાપતેઃ

પછી જ્યારે તેઓ સર્જન માટે પ્રયત્નપૂર્વક એકાગ્ર થયા, ત્યારે માત્ર અંધકારના તત્વમાંથી પ્રજાપતિથી સર્જન થયું.

તતો ઽસ્ય જઘનાત્પૂર્વમ્ અસુરા જજ્ઞિરે સુતાઃ અસુઃ પ્રાણઃ સ્મૃતો વિપ્રાસ્ તજ્જન્માનસ્ તતો ઽસુરાઃ

પછી તેમના નીચલા ભાગમાંથી પહેલા પુત્રો તરીકે અસુરો જન્મ્યા; વિદ્વાનો 'અસુ' એટલે પ્રાણ કહે છે, અને એથી તેઓ અસુર કહેવાય છે.

યયા સૃષ્ટાસુરાઃ સર્વે તાં તનું સ વ્યપોહત સાપવિદ્ધા તનુસ્ તેન સદ્યો રાત્રિર્ અજાયત

જે શરીરથી બધા અસુરો સર્જાયા, એ શરીરને તેમણે ત્યાગી દીધું; એ ત્યાગેલું શરીર તરત જ રાત્રિ બની ગયું.

સા તમોબહુલા યસ્માત્ તતો રાત્રિર્નિયામિકા આવૃતાસ્તમસા રાત્રૌ પ્રજાસ્તસ્માત્સ્વપન્ત્યુત

કારણ કે એ રાત્રિ અંધકારથી ભરેલી હતી, તેથી રાત્રિ નિયમક છે; રાત્રિમાં અંધકારથી ઢંકાયેલા પ્રાણીઓ ઊંઘે છે.

સૃષ્ટ્વાસુરાંસ્તતઃ સો વૈ તનુમન્યામગૃહ્ણત અવ્યક્તાં સત્ત્વબહુલાં તતસ્તાં સો ઽભ્યપૂજયત્

અસુર શરીર સર્જ્યા પછી, તેમણે બીજી, અવ્યક્ત અને સત્વથી ભરેલી કાયા ધારણ કરી; પછી તેમણે એ કાયાનું પૂજન કર્યું.

તતસ્તાં યુઞ્જતસ્ તસ્ય પ્રિયમ્ આસીત્ પ્રજાપતેઃ તતો મુખાત્સમુત્પન્ના દીવ્યતસ્તસ્ય દેવતાઃ

પછી જ્યારે તેમણે એ કાયામાં એકાગ્રતા કરી, ત્યારે પ્રજાપતિને આનંદ થયો; તેમના મુખમાંથી, તેજથી, દેવતાઓ જન્મ્યા.

યતો ઽસ્ય દીવ્યતો જાતાસ્ તેન દેવાઃ પ્રકીર્તિતાઃ ધાતુર્દિવિતિ યઃ પ્રોક્તઃ ક્રીડાયાં સ વિભાવ્યતે

કારણ કે તેઓ તેમના તેજથી જન્મ્યા, તેથી તેમને દેવતાઓ કહેવામાં આવે છે; 'દિવ' ધાતુ તેજ માટે કહેવાય છે, અને રમતમાં એ રીતે સમજાય છે.

યસ્માત્તસ્ય તુ દીવ્યન્તો જજ્ઞિરે તેન દેવતાઃ દેવાન્સૃષ્ટ્વાથ દેવેશસ્ તનુમન્યામપદ્યત

કારણ કે તેઓ તેમના તેજથી જન્મ્યા, તેથી તેમને દેવતાઓ કહેવાય છે; દેવતાઓને સર્જ્યા પછી, દેવોના સ્વામી એણે બીજી કાયા ધારણ કરી.

ઉત્સૃષ્ટા સા તનુસ્તેન સદ્યો ઽહઃ સમજાયત તસ્માદહો ધર્મયુક્તં દેવતાઃ સમુપાસતે

એ કાયાને તેમણે ત્યાગી, અને એ તરત જ દિવસ બની ગયો; તેથી દેવતાઓ ધર્મયુક્ત દિવસે પૂજા કરે છે.

સત્ત્વમાત્રાત્મિકામેવ તતો ઽન્યાં સો ઽભ્યમન્યત પિતૃવન્મન્યમાનસ્ય પુત્રાંસ્તાન્ધ્યાયતઃ પ્રભોઃ

પછી તેમણે માત્ર સત્વથી બનેલી બીજી કાયા વિચારવી શરૂ કરી, અને પિતૃઓ જેવા પુત્રોની કલ્પના કરતાં ધ્યાનમાં લીધી.

પિતરો હ્યુપપક્ષાભ્યાં રાત્ર્યહ્ણોર્ અન્તરે ઽભવન્ તસ્માત્તે પિતરો દેવાઃ પિતૃત્વં તેન તેષુ તત્

પિતૃઓ રાત્રિ અને દિવસે વચ્ચે, બંને સંધ્યામાં જન્મ્યા; તેથી એ પિતૃઓ દેવ તરીકે ઓળખાય છે અને તેમનું પિતૃત્વ એ રીતે સ્થિર થયું.

યયા સૃષ્ટાસ્તુ પિતરસ્ તનું તાં સ વ્યપોહત સાપવિદ્ધા તનુસ્તેન સદ્યઃ સંધ્યા વ્યજાયત

જે કાયાથી પિતૃઓ સર્જાયા, એ કાયાને તેમણે ત્યાગી; એ ત્યાગેલી કાયા તરત જ સંધ્યા બની ગઈ.

યસ્માદહર્દેવતાનાં રાત્રિર્યા સાસુરી સ્મૃતા તયોર્મધ્યે તુ પૈત્રી યા તનુઃ સા તુ ગરીયસી

કારણ કે દિવસ દેવતાઓનો છે અને રાત્રિ અસુરો માટે ગણાય છે, તો બંને વચ્ચેની પિતૃ કાયા સર્વોત્તમ છે.

તસ્માદ્દેવા સુરાઃ સર્વે ઋષયો માનવાસ્ તથા ઉપાસન્તે મુદાયુક્તા રાત્ર્યહ્ણોર્ મધ્યમાં તનુમ્

આથી બધા દેવતાઓ, દેવગણો, ઋષિઓ અને મનુષ્યો આનંદપૂર્વક રાત્રિ અને દિવસે વચ્ચેની રૂપને ભક્તિપૂર્વક પૂજે છે.

તતો હ્યન્યાં પુનર્બ્રહ્મા તનું વૈ સમગૃહ્ણત રજોમાત્રાત્મિકાયાં તુ મનસા સો ઽસૃજત્પ્રભુઃ

પછી બ્રહ્માએ ફરી એક નવી રૂપ ધારણ કરી, જે આખું રજોગુણથી બનેલું હતું, અને મનથી પ્રભુએ સર્જન કર્યું.

રજઃપ્રિયાંસ્તતઃ સો ઽથ માનસાનસૃજત્સુતાન્ મનસ્વિનસ્તતસ્તસ્ય માનવા જજ્ઞિરે સુતાઃ

પછી તેણે મનથી રજોગુણને પસંદ કરનારા પુત્રો સર્જ્યા; એ પુત્રો મનથી સમૃદ્ધ હતા અને મનુ તરીકે જન્મ્યા.

સૃષ્ટ્વા પુનઃ પ્રજાશ્ચાપિ સ્વાં તનું તામ્ અપોહત સાપવિદ્ધા તનુસ્તેન જ્યોત્સ્ના સદ્યસ્ત્વજાયત

પ્રભુએ ફરીથી જીવોની રચના કર્યા પછી પોતાની એ રૂપને ત્યજી દીધી; એ રૂપ છોડી દેતાં જ જ્યોત્સ્ના તુરંત જન્મી.

યસ્માદ્ભવન્તિ સંહૃષ્ટા જ્યોત્સ્નાયા ઉદ્ભવે પ્રજાઃ ઇત્યેતાસ્તનવસ્તેન હ્ય્ અપવિદ્ધા મહાત્મના

જ્યારે જ્યોત્સ્ના પ્રગટ થાય છે ત્યારે પ્રજાઓ આનંદિત થાય છે, એથી મહાત્માએ એ રૂપો ત્યજી દીધી હતી.

સદ્યો રાત્ર્યહની ચૈવ સંધ્યા જ્યોત્સ્ના ચ જજ્ઞિરે જ્યોત્સ્ના સંધ્યા અહશ્ચૈવ સત્ત્વમાત્રાત્મકં ત્રયમ્

તુરંત રાત્રિ, દિવસ, સંધ્યા અને જ્યોત્સ્ના જન્મી; જ્યોત્સ્ના, સંધ્યા અને દિવસ એ ત્રણેય માત્ર સત્વગુણથી બનેલા છે.

તમોમાત્રાત્મિકા રાત્રિઃ સા વૈ તસ્માન્નિશાત્મિકા તસ્માદ્દેવા દિવાતન્વા તુષ્ટ્યા સૃષ્ટા મુખાત્તુ વૈ

રાત્રિ આખી તમોગુણથી બનેલી છે, એટલે એ અંધકારરૂપ છે; તેથી દેવતાઓ દિવસની રૂપમાંથી, સંતોષથી, તેના મુખમાંથી જન્મ્યા.

યસ્માત્તેષાં દિવા જન્મ બલિનસ્તેન વૈ દિવા તન્વા યયાસુરાન્ રાત્રૌ જઘનાદસૃજત્પ્રભુઃ

કેમ કે તેઓ દિવસમાં જન્મ્યા છે, એટલે દિવસમાં શક્તિશાળી છે; એ રૂપથી પ્રભુએ રાત્રિ સમયે પોતાના પેટમાંથી અસુરોનું સર્જન કર્યું.

પ્રાણેભ્યો નિશિજન્માનો બલિનો નિશિ તેન તે એતાન્યેવ ભવિષ્યાણાં દેવાનામસુરૈઃ સહ

જે રાત્રિમાં પ્રાણોથી જન્મેલા છે, તેઓ રાત્રિમાં શક્તિશાળી છે; આવનારા સમયમાં દેવતાઓ અને અસુરો સાથે એ જ રહેશે.

પિતૄણાં માનવાનાં ચ અતીતાનાગતેષુ વૈ મન્વન્તરેષુ સર્વેષુ નિમિત્તાનિ ભવન્તિ હિ

પિતૃઓ અને મનુષ્યો માટે, ગયા અને આવનારા બધા મન્વંતરોમાં, આ બધું જ કારણ બને છે.

જ્યોત્સ્ના રાત્ર્યહની સંધ્યા ચત્વાર્યંભાંસિ તાનિ વૈ ભાન્તિ યસ્માત્ તતો ઽંભાંસિ શબ્દો ઽયં સુમનીષિભિઃ

જ્યોત્સ્ના, રાત્રિ, દિવસ અને સંધ્યા—આ ચારને 'અંભાંસી' કહેવામાં આવે છે; કેમ કે એ ચમકે છે, તેથી વિદ્વાનો એ નામ આપે છે.

ભાતિર્દીપ્તૌ નિગદિતઃ પુનશ્ચાથ પ્રજાપતિઃ સો ઽમ્ભાંસ્યેતાનિ સૃષ્ટ્વા તુ દેવમાનુષદાનવાન્

'ભાતિ' શબ્દનો અર્થ તેજથી ચમકવું એવો થાય છે; પછી પ્રજાપતિએ આ અંભાંસી સર્જ્યા પછી દેવ, માનવ અને દાનવોનું સર્જન કર્યું.

પિતૄંશ્ચૈવ સૃજત્તન્વા આત્મના વિવિધાન્પુનઃ તામુત્સૃજ્ય તનું જ્યોત્સ્નાં તતો ઽન્યાં પ્રાપ્ય સ પ્રભુઃ

પ્રભુએ પોતાની રૂપથી પિતૃઓ અને ફરીથી અનેક જાતિઓનું સર્જન કર્યું; પછી એ જ્યોત્સ્ના રૂપ ત્યજી, બીજું રૂપ ધારણ કર્યું.

મૂર્તિં તમોરજઃપ્રાયાં પુનરેવાભ્યપૂજયત્ અન્ધકારે ક્ષુધાવિષ્ટાંસ્ તતો ઽન્યાન્ સો ઽસૃજત્ પ્રભુઃ

પ્રભુએ ફરીથી તમોગુણ અને રજોગુણથી ભરેલી, અંધકારમાં ભૂખથી પીડાતી એક રૂપને માન આપી; પછી બીજા જીવોની રચના કરી.