લિઙ્ગપુરાણમ્

મમ ત્વં પુણ્ડરીકાક્ષ વિશિષ્ટં ગુણવત્તરમ્ સુરેશસંમિતં પુત્રં પ્રસન્નો દાતુમર્હસિ

'મને, તું, પુણ્ડરીકાક્ષ, વિશિષ્ટ, ગુણવંત અને દેવોના સ્વામી જેવો પુત્ર, પ્રસન્ન થઈને આપ.'

જામ્બવત્યા વચઃ શ્રુત્વા જગન્નાથસ્તતો હરિઃ તપસ્તપ્તું સમારેભે તપોનિધિરનિન્દિતઃ

જાંબવતીના શબ્દો સાંભળીને જગતના સ્વામી, હરિ — જે નિર્દોષ અને તપસ્યાનો ખજાનો છે — તપ કરવા માટે તૈયાર થયો.

સો ઽથ નારાયણઃ કૃષ્ણઃ શઙ્ખચક્રગદાધરઃ વ્યાઘ્રપાદસ્ય ચ મુનેર્ ગત્વા ચૈવાશ્રમોત્તમમ્

પછી નારાયણ, કૃષ્ણ — શંખ, ચક્ર અને ગદા ધારણ કરનાર — વ્યાઘ્રપાદ મુનિના ઉત્તમ આશ્રમમાં ગયો.

ઋષિં દૃષ્ટ્વા ત્વઙ્ગિરસં પ્રણિપત્ય જનાર્દનઃ દિવ્યં પાશુપતં યોગં લબ્ધવાંસ્તસ્ય ચાજ્ઞયા

અંગિરસ ઋષિને જોઈને જનાર્દનએ નમન કર્યું અને તેની આજ્ઞાથી દિવ્ય પાશુપત યોગ પ્રાપ્ત કર્યો.

પ્રલુપ્તશ્મશ્રુકેશશ્ ચ ઘૃતાક્તો મુઞ્જમેખલી દીક્ષિતો ભગવાન્કૃષ્ણસ્ તતાપ ચ પરંતપઃ

કૃષ્ણ ભગવાન, જે પરમ તપસ્વી છે, તેના વાળ અને દાઢી દૂર કરી, ઘીથી અંકિત થયો, મુંજ ઘાસની કમરપટ્ટી પહેરી, દિક્ષા લઈને તપ કરવા લાગ્યો.

ઊર્ધ્વબાહુર્ નિરાલંબઃ પાદાઙ્ગુષ્ઠાગ્રધિષ્ઠિતઃ ફલામ્બનિલભોજી ચ ઋતુત્રયમ્ અધોક્ષજઃ

અધોક્ષજએ હાથ ઊંચા રાખીને, કોઈ આધાર વિના, પાંખાંના અંગૂઠા પર ઊભા રહી, ફળ, પાણી અને હવા પર જીવતા ત્રણ ઋતુ સુધી તપ કર્યું.

તપસા તસ્ય સંતુષ્ટો દદૌ રુદ્રો બહૂન્ વરાન્ સામ્બં જાંબવતીપુત્રં કૃષ્ણાય ચ મહાત્મને

કૃષ્ણના તપથી પ્રસન્ન થઈ રુદ્રે તેને અનેક વરદાન આપ્યા, જેમાં જાંબવતીપુત્ર સાંબ પણ સામેલ હતો.

તથા જાંબવતી ચૈવ સાંબં ભાર્યા હરેઃ સુતમ્ પ્રહર્ષમતુલં લેભે લબ્ધ્વાદિત્યં યથાદિતિઃ

જાંબવતી, હરિની પત્ની, સાંબને પુત્ર રૂપે પામી, અદ્વિતીય આનંદ અનુભવ્યો — જેમ અદિતીએ આદિત્યને પામી આનંદ કર્યો હતો.

બાણસ્ય ચ તદા તેન છેદિતં મુનિપુઙ્ગવાઃ ભુજાનાં ચૈવ સાહસ્રં શાપાદ્રુદ્રસ્ય ધીમતઃ

પછી, મુનિગણો, બુદ્ધિમાન રુદ્રના શાપથી બાણના હજાર હાથો કાપી નાખવામાં આવ્યા.

અથ દૈત્યવધં ચક્રે હલાયુધસહાયવાન્ તથા દુષ્ટક્ષિતીશાનાં લીલયૈવ રણાજિરે

પછી, હલાયુધની સહાયથી, તેણે દૈત્યોને માર્યા અને દુષ્ટ રાજાઓને પણ યુદ્ધમાં સરળતાથી પરાજિત કર્યા.

સ હત્વા દેવસમ્ભૂતં નરકં દૈત્યપુઙ્ગવમ્ બ્રાહ્મણસ્યોર્ધ્વચક્રસ્ય વરદાનાન્મહાત્મનઃ

દેવોથી જન્મેલા દૈત્યોમાં શ્રેષ્ઠ નરકને, મહાન આત્મા ઉર્ધ્વચક્ર બ્રાહ્મણના વરદાનથી, તેણે માર્યો.

સ્વોપભોગ્યાનિ કન્યાનાં ષોડશાતુલવિક્રમઃ શતાધિકાનિ જગ્રાહ સહસ્રાણિ મહાબલઃ

અતુલ પરાક્રમી અને મહાબલી એ પોતાની આનંદ માટે સોળ હજારથી વધુ કન્યાઓને સ્વીકારી.

શાપવ્યાજેન વિપ્રાણામ્ ઉપસંહૃતવાન્ કુલમ્ સંહૃત્ય તત્કુલં ચૈવ પ્રભાસે ઽતિષ્ઠદચ્યુતઃ

શાપના બહાને, તેણે બ્રાહ્મણોના કુળનો નાશ કર્યો અને એ કુળને નાશ કર્યા પછી અચ્યૂત પ્રભાસે રહેવા લાગ્યો.

તદા તસ્યૈવ તુ ગતં વર્ષાણામધિકં શતમ્ કૃષ્ણસ્ય દ્વારકાયાં વૈ જરાક્લેશાપહારિણઃ

પછી, કૃષ્ણ — જે વૃદ્ધાવસ્થાની પીડા દૂર કરે છે — દ્વારકામાં સો વર્ષથી વધુ સમય સુધી રહ્યો.

વિશ્વામિત્રસ્ય કણ્વસ્ય નારદસ્ય ચ ધીમતઃ શાપં પિણ્ડારકે ઽરક્ષદ્ વચો દુર્વાસસસ્તદા

ત્યારે, પિંડારકમાં, વિશ્વામિત્ર, કણ્વ અને વિદ્વાન નારદના શાપ અંગે દુર્વાસાના વચનને તેણે રક્ષ્યું.

ત્યક્ત્વા ચ માનુષં રૂપં જરકાસ્ત્રચ્છલેન તુ અનુગૃહ્ય ચ કૃષ્ણો ઽપિ લુબ્ધકં પ્રયયૌ દિવમ્

પછી, જરા ના બાણના બહાને, કૃષ્ણે માનવ સ્વરૂપ છોડ્યું, શિકારીને આશીર્વાદ આપીને સ્વર્ગમાં ગયો.

અષ્ટાવક્રસ્ય શાપેન ભાર્યાઃ કૃષ્ણસ્ય ધીમતઃ ચૌરૈશ્ચાપહૃતાઃ સર્વાસ્ તસ્ય માયાબલેન ચ

અષ્ટાવક્રના શાપથી, વિદ્વાન કૃષ્ણની બધી પત્નીઓ ચોરો દ્વારા માયાની શક્તિથી અપહૃત થઈ.

બલભદ્રો ઽપિ સંત્યજ્ય નાગો ભૂત્વા જગામ ચ મહિષ્યસ્તસ્ય કૃષ્ણસ્ય રુક્મિણીપ્રમુખાઃ શુભાઃ

બલભદ્રે પણ ત્યાગ કરીને, સાપ બનીને ચાલ્યો ગયો; અને કૃષ્ણની શુભ પત્નીઓ — રુક્મિણી આગે — પણ.

સહાગ્નિં વિવિશુઃ સર્વાઃ કૃષ્ણેનાક્લિષ્ટકર્મણા રેવતી ચ તથા દેવી બલભદ્રેણ ધીમતા

બધી પત્નીઓ અગ્નિ સાથે અગ્નિમાં પ્રવેશી ગઈ; અને દેવીએ રેવતી, બુદ્ધિમાન બલભદ્ર સાથે, તેમ જ કર્યું.

પ્રવિષ્ટા પાવકં વિપ્રાઃ સા ચ ભર્તૃપથં ગતા પ્રેતકાર્યં હરેઃ કૃત્વા પાર્થઃ પરમવીર્યવાન્

બ્રાહ્મણોએ અગ્નિમાં પ્રવેશ કર્યો અને તે સ્ત્રી પતિના માર્ગે ગઈ; હરીના અંત્યક્રિયા કરીને પરાક્રમી પાર્થ પણ ચાલ્યો ગયો.

રામસ્ય ચ તથાન્યેષાં વૃષ્ણીનામપિ સુવ્રતઃ કન્દમૂલફલૈસ્તસ્ય બલિકાર્યં ચકાર સઃ

રામજી માટે અને બીજા વૃષ્ણિઓ માટે પણ, સદ્ગુણવાળા એ વ્યક્તિએ મૂળ, કંદ અને ફળથી બલિ અર્પણ કર્યું.

દ્રવ્યાભાવાત્ સ્વયં પાર્થો ભ્રાતૃભિશ્ ચ દિવં ગતઃ એવં સંક્ષેપતઃ પ્રોક્તઃ કૃષ્ણસ્યાક્લિષ્ટકર્મણઃ

સામગ્રીના અભાવે, પાર્થ પોતે અને તેના ભાઈઓ સાથે સ્વર્ગે ગયા; આ રીતે અકલંક કર્મવાળા કૃષ્ણજીની વાર્તા સંક્ષિપ્તમાં કહી.

પ્રભાવો વિલયશ્ચૈવ સ્વેચ્છયૈવ મહાત્મનઃ ઇત્યેતત્સોમવંશાનાં નૃપાણાં ચરિતં દ્વિજાઃ

મહાન આત્માની પ્રગટિ અને લય પણ તેની પોતાની ઈચ્છાથી જ થાય છે; આ સોમવંશના રાજાઓની કથા છે, દ્વિજો.

યઃ પઠેચ્છૃણુયાદ્વાપિ બ્રાહ્મણાન્ શ્રાવયેદપિ સ યાતિ વૈષ્ણવં લોકં નાત્ર કાર્યા વિચારણા

જે આનું પઠન કરે, સાંભળે કે બ્રાહ્મણોને સંભળાવે, તે નિશ્ચિતપણે વૈષ્ણવ લોકને પામે છે; તેમાં કોઈ વિચાર કરવાની જરૂર નથી.

આદિસર્ગસ્ત્વયા સૂત સૂચિતો ન પ્રકાશિતઃ સાંપ્રતં વિસ્તરેણૈવ વક્તુમર્હસિ સુવ્રત

સૂતજી, તમે આદિ સર્જનનો સંકેત તો આપ્યો છે, પણ વિગતે કહ્યું નથી; હવે કૃપા કરીને એ વિગતે કહો, સદ્ગુણવાળા.

મહેશ્વરો મહાદેવઃ પ્રકૃતેઃ પુરુષસ્ય ચ પરત્વે સંસ્થિતો દેવઃ પરમાત્મા મુનીશ્વરાઃ

મહેશ્વર, મહાદેવ, પ્રકૃતિ અને પુરુષ બંનેથી પર છે; એ દેવ, પરમાત્મા અને મુનિશ્રેષ્ઠો છે.

અવ્યક્તં ચેશ્વરાત્તસ્માદ્ અભવત્કારણં પરમ્ પ્રધાનં પ્રકૃતિશ્ચેતિ યદાહુસ્તત્ત્વચિન્તકાઃ

પ્રભુમાંથી અવ્યક્ત, સર્વોચ્ચ કારણ ઉત્પન્ન થયું; જેને પ્રધાન અને પ્રકૃતિ કહે છે, એમ તત્વવિચારકોએ જણાવ્યું છે.

ગન્ધવર્ણરસૈર્ હીનં શબ્દસ્પર્શવિવર્જિતમ્ અજરં ધ્રુવમક્ષય્યં નિત્યં સ્વાત્મન્યવસ્થિતમ્

જેમાં સુગંધ, રંગ, સ્વાદ નથી, ધ્વનિ અને સ્પર્શ પણ નથી; જે વૃદ્ધિ-ક્ષયથી પર, અવિનાશી, શાશ્વત અને પોતાના સ્વરૂપમાં સ્થિત છે.

જગદ્યોનિં મહાભૂતં પરં બ્રહ્મ સનાતનમ્ વિગ્રહઃ સર્વભૂતાનામ્ ઈશ્વરાજ્ઞાપ્રચોદિતમ્

એ જગતની યોનિ, મહત્તત્વ, સર્વોચ્ચ અને શાશ્વત બ્રહ્મ છે; સર્વ જીવોના સ્વરૂપે, ઈશ્વરની આજ્ઞાથી પ્રવૃત્ત છે.