લિઙ્ગપુરાણમ્

દેવક્યાઃ સ ભયાત્કંસો જઘાનૈવાષ્ટમં ત્વિતિ સ્મરન્તિ વિહિતો મૃત્યુર્ દેવક્યાસ્ તનયો ઽષ્ટમઃ

દેવકીના ભયથી કંસે આઠમો બાળક મારી નાખ્યો—એવું કહેવાય છે; પણ દેવકીનો આઠમો પુત્ર તો કંસના મૃત્યુ માટે જ હતો.

યસ્તત્પ્રતિકૃતૌ યત્નો ભોજસ્યાસીદ્વૃથા હરેઃ પ્રભાવાન્મુનિશાર્દૂલાસ્ તયા ચૈવ જડીકૃતઃ

ભોજે એ બાળકની બદલી કરવા જે પ્રયત્ન કર્યો, તે વ્યર્થ ગયો, મુનિશ્રેષ્ઠ, કેમ કે હરિની શક્તિ અને તેની કૃપાથી તે નિષ્ક્રિય થઈ ગયો.

કંસો ઽપિ નિહતસ્તેન કૃષ્ણેનાક્લિષ્ટકર્મણા નિહતા બહવશ્ચાન્યે દેવબ્રાહ્મણઘાતિનઃ

કંસ પણ એ કૃષ્ણ દ્વારા, જેનું કર્મ નિર્મળ છે, મારવામાં આવ્યો; અને અનેક દેવ અને બ્રાહ્મણના હંતાઓ પણ માર્યા ગયા.

તસ્ય કૃષ્ણસ્ય તનયાઃ પ્રદ્યુમ્નપ્રમુખાસ્ તથા બહવઃ પરિસંખ્યાતાઃ સર્વે યુદ્ધવિશારદાઃ

કૃષ્ણના પુત્રો, પ્રદ્યુમ્નને આગે રાખીને, અને ઘણા અન્ય, બધા યુદ્ધમાં નિપુણ અને પ્રસિદ્ધ, ગણવામાં આવ્યા છે.

કૃષ્ણપુત્રાઃ સમાખ્યાતાઃ કૃષ્ણેન સદૃશાઃ સુતાઃ પુત્રેષ્વેતેષુ સર્વેષુ ચારુદેષ્ણાદયો હરેઃ

કૃષ્ણના પુત્રોનું નામ લેવાયું છે, બધા કૃષ્ણ જેવા છે; હરિના બધા પુત્રોમાં ચારુદેષ્ન અને અન્ય વિશિષ્ટ છે.

વિશિષ્ટા બલવન્તશ્ ચ રૌક્મિણેયારિસૂદનાઃ ષોડશસ્ત્રીસહસ્રાણિ શતમેકં તથાધિકમ્

રુક્મિણીના પુત્રો ખાસ બલવાન છે, દુશ્મનોના સંહારક; કૃષ્ણની સોળ હજાર એક સો પત્નીઓ હતી.

કૃષ્ણસ્ય તાસુ સર્વાસુ પ્રિયા જ્યેષ્ઠા ચ રુક્મિણી તયા દ્વાદશવર્ષાણિ કૃષ્ણેનાક્લિષ્ટકર્મણા

બધી પત્નીઓમાં રુક્મિણી કૃષ્ણની સૌથી પ્રિય અને જેઠ હતી; કૃષ્ણ, જેનું કર્મ નિર્મળ છે, તેના સાથે બાર વર્ષ રહ્યો.

ઉષ્યતા વાયુભક્ષેણ પુત્રાર્થં પૂજિતો હરઃ ચારુદેષ્ણઃ સુચારુશ્ ચ ચારુવેષો યશોધરઃ

પુત્ર માટે, બાર વર્ષ વાયુ પર જીવીને હરાની પૂજા કરવામાં આવી; ચારુદેષ્ન, સુચારુ, ચારુવેષ અને યશોધર જન્મ્યા.

ચારુશ્રવાશ્ચારુયશાઃ પ્રદ્યુમ્નઃ સામ્બ એવ ચ એતે લબ્ધાસ્તુ કૃષ્ણેન શૂલપાણિપ્રસાદતઃ

ચારુશ્રવા, ચારુયશ, પ્રદ્યુમ્ન અને સામ્બા—આ બધા કૃષ્ણે શૂલધારી ભગવાનની કૃપાથી મેળવ્યા.

તાન્ દૃષ્ટ્વા તનયાન્વીરાન્ રૌક્મિણેયાંશ્ ચ રુક્મિણીમ્ જામ્બવત્યબ્રવીત્કૃષ્ણં ભાર્યા કૃષ્ણસ્ય ધીમતઃ

એવી વીર પુત્રો અને રુક્મિણીના પુત્રોને જોઈને, જાંબવતી, બુદ્ધિશાળી કૃષ્ણની પત્ની, કૃષ્ણને બોલી.

મમ ત્વં પુણ્ડરીકાક્ષ વિશિષ્ટં ગુણવત્તરમ્ સુરેશસંમિતં પુત્રં પ્રસન્નો દાતુમર્હસિ

'મને, તું, પુણ્ડરીકાક્ષ, વિશિષ્ટ, ગુણવંત અને દેવોના સ્વામી જેવો પુત્ર, પ્રસન્ન થઈને આપ.'

જામ્બવત્યા વચઃ શ્રુત્વા જગન્નાથસ્તતો હરિઃ તપસ્તપ્તું સમારેભે તપોનિધિરનિન્દિતઃ

જાંબવતીના શબ્દો સાંભળીને જગતના સ્વામી, હરિ — જે નિર્દોષ અને તપસ્યાનો ખજાનો છે — તપ કરવા માટે તૈયાર થયો.

સો ઽથ નારાયણઃ કૃષ્ણઃ શઙ્ખચક્રગદાધરઃ વ્યાઘ્રપાદસ્ય ચ મુનેર્ ગત્વા ચૈવાશ્રમોત્તમમ્

પછી નારાયણ, કૃષ્ણ — શંખ, ચક્ર અને ગદા ધારણ કરનાર — વ્યાઘ્રપાદ મુનિના ઉત્તમ આશ્રમમાં ગયો.

ઋષિં દૃષ્ટ્વા ત્વઙ્ગિરસં પ્રણિપત્ય જનાર્દનઃ દિવ્યં પાશુપતં યોગં લબ્ધવાંસ્તસ્ય ચાજ્ઞયા

અંગિરસ ઋષિને જોઈને જનાર્દનએ નમન કર્યું અને તેની આજ્ઞાથી દિવ્ય પાશુપત યોગ પ્રાપ્ત કર્યો.

પ્રલુપ્તશ્મશ્રુકેશશ્ ચ ઘૃતાક્તો મુઞ્જમેખલી દીક્ષિતો ભગવાન્કૃષ્ણસ્ તતાપ ચ પરંતપઃ

કૃષ્ણ ભગવાન, જે પરમ તપસ્વી છે, તેના વાળ અને દાઢી દૂર કરી, ઘીથી અંકિત થયો, મુંજ ઘાસની કમરપટ્ટી પહેરી, દિક્ષા લઈને તપ કરવા લાગ્યો.

ઊર્ધ્વબાહુર્ નિરાલંબઃ પાદાઙ્ગુષ્ઠાગ્રધિષ્ઠિતઃ ફલામ્બનિલભોજી ચ ઋતુત્રયમ્ અધોક્ષજઃ

અધોક્ષજએ હાથ ઊંચા રાખીને, કોઈ આધાર વિના, પાંખાંના અંગૂઠા પર ઊભા રહી, ફળ, પાણી અને હવા પર જીવતા ત્રણ ઋતુ સુધી તપ કર્યું.

તપસા તસ્ય સંતુષ્ટો દદૌ રુદ્રો બહૂન્ વરાન્ સામ્બં જાંબવતીપુત્રં કૃષ્ણાય ચ મહાત્મને

કૃષ્ણના તપથી પ્રસન્ન થઈ રુદ્રે તેને અનેક વરદાન આપ્યા, જેમાં જાંબવતીપુત્ર સાંબ પણ સામેલ હતો.

તથા જાંબવતી ચૈવ સાંબં ભાર્યા હરેઃ સુતમ્ પ્રહર્ષમતુલં લેભે લબ્ધ્વાદિત્યં યથાદિતિઃ

જાંબવતી, હરિની પત્ની, સાંબને પુત્ર રૂપે પામી, અદ્વિતીય આનંદ અનુભવ્યો — જેમ અદિતીએ આદિત્યને પામી આનંદ કર્યો હતો.

બાણસ્ય ચ તદા તેન છેદિતં મુનિપુઙ્ગવાઃ ભુજાનાં ચૈવ સાહસ્રં શાપાદ્રુદ્રસ્ય ધીમતઃ

પછી, મુનિગણો, બુદ્ધિમાન રુદ્રના શાપથી બાણના હજાર હાથો કાપી નાખવામાં આવ્યા.

અથ દૈત્યવધં ચક્રે હલાયુધસહાયવાન્ તથા દુષ્ટક્ષિતીશાનાં લીલયૈવ રણાજિરે

પછી, હલાયુધની સહાયથી, તેણે દૈત્યોને માર્યા અને દુષ્ટ રાજાઓને પણ યુદ્ધમાં સરળતાથી પરાજિત કર્યા.

સ હત્વા દેવસમ્ભૂતં નરકં દૈત્યપુઙ્ગવમ્ બ્રાહ્મણસ્યોર્ધ્વચક્રસ્ય વરદાનાન્મહાત્મનઃ

દેવોથી જન્મેલા દૈત્યોમાં શ્રેષ્ઠ નરકને, મહાન આત્મા ઉર્ધ્વચક્ર બ્રાહ્મણના વરદાનથી, તેણે માર્યો.

સ્વોપભોગ્યાનિ કન્યાનાં ષોડશાતુલવિક્રમઃ શતાધિકાનિ જગ્રાહ સહસ્રાણિ મહાબલઃ

અતુલ પરાક્રમી અને મહાબલી એ પોતાની આનંદ માટે સોળ હજારથી વધુ કન્યાઓને સ્વીકારી.

શાપવ્યાજેન વિપ્રાણામ્ ઉપસંહૃતવાન્ કુલમ્ સંહૃત્ય તત્કુલં ચૈવ પ્રભાસે ઽતિષ્ઠદચ્યુતઃ

શાપના બહાને, તેણે બ્રાહ્મણોના કુળનો નાશ કર્યો અને એ કુળને નાશ કર્યા પછી અચ્યૂત પ્રભાસે રહેવા લાગ્યો.

તદા તસ્યૈવ તુ ગતં વર્ષાણામધિકં શતમ્ કૃષ્ણસ્ય દ્વારકાયાં વૈ જરાક્લેશાપહારિણઃ

પછી, કૃષ્ણ — જે વૃદ્ધાવસ્થાની પીડા દૂર કરે છે — દ્વારકામાં સો વર્ષથી વધુ સમય સુધી રહ્યો.

વિશ્વામિત્રસ્ય કણ્વસ્ય નારદસ્ય ચ ધીમતઃ શાપં પિણ્ડારકે ઽરક્ષદ્ વચો દુર્વાસસસ્તદા

ત્યારે, પિંડારકમાં, વિશ્વામિત્ર, કણ્વ અને વિદ્વાન નારદના શાપ અંગે દુર્વાસાના વચનને તેણે રક્ષ્યું.

ત્યક્ત્વા ચ માનુષં રૂપં જરકાસ્ત્રચ્છલેન તુ અનુગૃહ્ય ચ કૃષ્ણો ઽપિ લુબ્ધકં પ્રયયૌ દિવમ્

પછી, જરા ના બાણના બહાને, કૃષ્ણે માનવ સ્વરૂપ છોડ્યું, શિકારીને આશીર્વાદ આપીને સ્વર્ગમાં ગયો.

અષ્ટાવક્રસ્ય શાપેન ભાર્યાઃ કૃષ્ણસ્ય ધીમતઃ ચૌરૈશ્ચાપહૃતાઃ સર્વાસ્ તસ્ય માયાબલેન ચ

અષ્ટાવક્રના શાપથી, વિદ્વાન કૃષ્ણની બધી પત્નીઓ ચોરો દ્વારા માયાની શક્તિથી અપહૃત થઈ.

બલભદ્રો ઽપિ સંત્યજ્ય નાગો ભૂત્વા જગામ ચ મહિષ્યસ્તસ્ય કૃષ્ણસ્ય રુક્મિણીપ્રમુખાઃ શુભાઃ

બલભદ્રે પણ ત્યાગ કરીને, સાપ બનીને ચાલ્યો ગયો; અને કૃષ્ણની શુભ પત્નીઓ — રુક્મિણી આગે — પણ.

સહાગ્નિં વિવિશુઃ સર્વાઃ કૃષ્ણેનાક્લિષ્ટકર્મણા રેવતી ચ તથા દેવી બલભદ્રેણ ધીમતા

બધી પત્નીઓ અગ્નિ સાથે અગ્નિમાં પ્રવેશી ગઈ; અને દેવીએ રેવતી, બુદ્ધિમાન બલભદ્ર સાથે, તેમ જ કર્યું.