લિઙ્ગપુરાણમ્

તાં કન્યાં જગૃહે રક્ષન્ કંસાત્સ્વસ્યાત્મજં તદા ચતુર્ભુજં વિશાલાક્ષં શ્રીવત્સકૃતલાઞ્છનમ્

એ કન્યાને, વિશાળ આંખો અને ચાર હાથવાળી, શ્રીવત્સનું ચિહ્ન ધરાવતી, કંસથી પોતાના પુત્રને બચાવવા માટે લીધા.

શઙ્ખચક્રગદાપદ્મં ધારયન્તં જનાર્દનમ્ યશોદાયૈ પ્રદત્ત્વા તુ વસુદેવશ્ ચ બુદ્ધિમાન્

શંખ, ચક્ર, ગદા અને કમળ ધારણ કરનાર જનાર્દનને, વિવેકી વસુદેવએ યશોદાને આપ્યો.

દત્ત્વૈનં નન્દગોપસ્ય રક્ષતામિતિ ચાબ્રવીત્ રક્ષકં જગતાં વિષ્ણું સ્વેચ્છયા ધૃતવિગ્રહમ્

એને નંદગોપને આપીને, 'રક્ષા કરો' એમ કહ્યું; અને જગતના રક્ષક, પોતાની ઇચ્છાથી સ્વરૂપ ધારણ કરનાર વિષ્ણુને સોંપ્યો.

પ્રસાદાચ્ચૈવ દેવસ્ય શિવસ્યામિતતેજસઃ રામેણ સાર્ધં તં દત્ત્વા વરદં પરમેશ્વરમ્

અગણિત તેજવાળા શિવ ભગવાનની કૃપાથી, પરમેશ્વર જે વર આપનાર છે, તે રામ સાથે મળીને મળ્યો.

ભૂભારનિગ્રહાર્થં ચ હ્ય્ અવતીર્ણં જગદ્ગુરુમ્ અતો વૈ સર્વકલ્યાણં યાદવાનાં ભવિષ્યતિ

પૃથ્વીનો ભાર હટાવવા માટે જગતના ગુરુ અવતરી ગયા; તેથી યાદવો માટે સર્વ કલ્યાણ થશે.

અયં સ ગર્ભો દેવક્યા યો નઃ ક્લેશ્યાન્હરિષ્યતિ ઉગ્રસેનાત્મજાયાથ કંસાયાનકદુન્દુભિઃ

આ દેવકીનો ગર્ભ છે, જે આપણા કષ્ટો દૂર કરશે; પછી ઉગ્રસેનનો પુત્ર, કંસ, અનકદુંદુભીની પત્નીનો પુત્ર.

નિવેદયામાસ તદા જાતાં કન્યાં સુલક્ષણામ્ અસ્યાસ્તવાષ્ટમો ગર્ભો દેવક્યાઃ કંસ સુવ્રત

પછી તેણે સુંદર લક્ષણોવાળી કન્યાના જન્મની જાણ કરી: 'કંસ, આ દેવકીનો આઠમો ગર્ભ છે.'

મૃત્યુર્ એવ ન સંદેહ ઇતિ વાણી પુરાતની તતસ્તાં હન્તુમારેભે કંસઃ સોલ્લઙ્ઘ્ય ચાંબરમ્

પુરાતન વાણી છે કે એ તો મૃત્યુ જ છે, તેમાં કોઈ સંશય નથી; ત્યારે કંસ આકાશમાં ઉછળી તેને મારવા દોડ્યો.

ઉવાચાષ્ટભુજા દેવી મેઘગંભીરયા ગિરા રક્ષસ્વ તત્સ્વકં દેહમ્ આયાતો મૃત્યુરેવ તે

આઠ હાથવાળી દેવી મેઘ જેવી ગૂંજીતી અવાજે બોલી: 'તમારું શરીર બચાવો; તારો મૃત્યુ આવી ગયો છે.'

રક્ષમાણસ્ય દેહસ્ય માયાવી કંસરૂપિણઃ કિં કૃતં દુષ્કૃતં મૂર્ખ જાતઃ ખલુ તવાન્તકૃત્

'શરીર બચાવતાં, કંસ રૂપે માયાવાળાં, તું કઈ દુષ્કૃત્ય કર્યું છે, મૂર્ખ, કે તારો અંતકર્તા હવે જન્મી ગયો છે?'

દેવક્યાઃ સ ભયાત્કંસો જઘાનૈવાષ્ટમં ત્વિતિ સ્મરન્તિ વિહિતો મૃત્યુર્ દેવક્યાસ્ તનયો ઽષ્ટમઃ

દેવકીના ભયથી કંસે આઠમો બાળક મારી નાખ્યો—એવું કહેવાય છે; પણ દેવકીનો આઠમો પુત્ર તો કંસના મૃત્યુ માટે જ હતો.

યસ્તત્પ્રતિકૃતૌ યત્નો ભોજસ્યાસીદ્વૃથા હરેઃ પ્રભાવાન્મુનિશાર્દૂલાસ્ તયા ચૈવ જડીકૃતઃ

ભોજે એ બાળકની બદલી કરવા જે પ્રયત્ન કર્યો, તે વ્યર્થ ગયો, મુનિશ્રેષ્ઠ, કેમ કે હરિની શક્તિ અને તેની કૃપાથી તે નિષ્ક્રિય થઈ ગયો.

કંસો ઽપિ નિહતસ્તેન કૃષ્ણેનાક્લિષ્ટકર્મણા નિહતા બહવશ્ચાન્યે દેવબ્રાહ્મણઘાતિનઃ

કંસ પણ એ કૃષ્ણ દ્વારા, જેનું કર્મ નિર્મળ છે, મારવામાં આવ્યો; અને અનેક દેવ અને બ્રાહ્મણના હંતાઓ પણ માર્યા ગયા.

તસ્ય કૃષ્ણસ્ય તનયાઃ પ્રદ્યુમ્નપ્રમુખાસ્ તથા બહવઃ પરિસંખ્યાતાઃ સર્વે યુદ્ધવિશારદાઃ

કૃષ્ણના પુત્રો, પ્રદ્યુમ્નને આગે રાખીને, અને ઘણા અન્ય, બધા યુદ્ધમાં નિપુણ અને પ્રસિદ્ધ, ગણવામાં આવ્યા છે.

કૃષ્ણપુત્રાઃ સમાખ્યાતાઃ કૃષ્ણેન સદૃશાઃ સુતાઃ પુત્રેષ્વેતેષુ સર્વેષુ ચારુદેષ્ણાદયો હરેઃ

કૃષ્ણના પુત્રોનું નામ લેવાયું છે, બધા કૃષ્ણ જેવા છે; હરિના બધા પુત્રોમાં ચારુદેષ્ન અને અન્ય વિશિષ્ટ છે.

વિશિષ્ટા બલવન્તશ્ ચ રૌક્મિણેયારિસૂદનાઃ ષોડશસ્ત્રીસહસ્રાણિ શતમેકં તથાધિકમ્

રુક્મિણીના પુત્રો ખાસ બલવાન છે, દુશ્મનોના સંહારક; કૃષ્ણની સોળ હજાર એક સો પત્નીઓ હતી.

કૃષ્ણસ્ય તાસુ સર્વાસુ પ્રિયા જ્યેષ્ઠા ચ રુક્મિણી તયા દ્વાદશવર્ષાણિ કૃષ્ણેનાક્લિષ્ટકર્મણા

બધી પત્નીઓમાં રુક્મિણી કૃષ્ણની સૌથી પ્રિય અને જેઠ હતી; કૃષ્ણ, જેનું કર્મ નિર્મળ છે, તેના સાથે બાર વર્ષ રહ્યો.

ઉષ્યતા વાયુભક્ષેણ પુત્રાર્થં પૂજિતો હરઃ ચારુદેષ્ણઃ સુચારુશ્ ચ ચારુવેષો યશોધરઃ

પુત્ર માટે, બાર વર્ષ વાયુ પર જીવીને હરાની પૂજા કરવામાં આવી; ચારુદેષ્ન, સુચારુ, ચારુવેષ અને યશોધર જન્મ્યા.

ચારુશ્રવાશ્ચારુયશાઃ પ્રદ્યુમ્નઃ સામ્બ એવ ચ એતે લબ્ધાસ્તુ કૃષ્ણેન શૂલપાણિપ્રસાદતઃ

ચારુશ્રવા, ચારુયશ, પ્રદ્યુમ્ન અને સામ્બા—આ બધા કૃષ્ણે શૂલધારી ભગવાનની કૃપાથી મેળવ્યા.

તાન્ દૃષ્ટ્વા તનયાન્વીરાન્ રૌક્મિણેયાંશ્ ચ રુક્મિણીમ્ જામ્બવત્યબ્રવીત્કૃષ્ણં ભાર્યા કૃષ્ણસ્ય ધીમતઃ

એવી વીર પુત્રો અને રુક્મિણીના પુત્રોને જોઈને, જાંબવતી, બુદ્ધિશાળી કૃષ્ણની પત્ની, કૃષ્ણને બોલી.

મમ ત્વં પુણ્ડરીકાક્ષ વિશિષ્ટં ગુણવત્તરમ્ સુરેશસંમિતં પુત્રં પ્રસન્નો દાતુમર્હસિ

'મને, તું, પુણ્ડરીકાક્ષ, વિશિષ્ટ, ગુણવંત અને દેવોના સ્વામી જેવો પુત્ર, પ્રસન્ન થઈને આપ.'

જામ્બવત્યા વચઃ શ્રુત્વા જગન્નાથસ્તતો હરિઃ તપસ્તપ્તું સમારેભે તપોનિધિરનિન્દિતઃ

જાંબવતીના શબ્દો સાંભળીને જગતના સ્વામી, હરિ — જે નિર્દોષ અને તપસ્યાનો ખજાનો છે — તપ કરવા માટે તૈયાર થયો.

સો ઽથ નારાયણઃ કૃષ્ણઃ શઙ્ખચક્રગદાધરઃ વ્યાઘ્રપાદસ્ય ચ મુનેર્ ગત્વા ચૈવાશ્રમોત્તમમ્

પછી નારાયણ, કૃષ્ણ — શંખ, ચક્ર અને ગદા ધારણ કરનાર — વ્યાઘ્રપાદ મુનિના ઉત્તમ આશ્રમમાં ગયો.

ઋષિં દૃષ્ટ્વા ત્વઙ્ગિરસં પ્રણિપત્ય જનાર્દનઃ દિવ્યં પાશુપતં યોગં લબ્ધવાંસ્તસ્ય ચાજ્ઞયા

અંગિરસ ઋષિને જોઈને જનાર્દનએ નમન કર્યું અને તેની આજ્ઞાથી દિવ્ય પાશુપત યોગ પ્રાપ્ત કર્યો.

પ્રલુપ્તશ્મશ્રુકેશશ્ ચ ઘૃતાક્તો મુઞ્જમેખલી દીક્ષિતો ભગવાન્કૃષ્ણસ્ તતાપ ચ પરંતપઃ

કૃષ્ણ ભગવાન, જે પરમ તપસ્વી છે, તેના વાળ અને દાઢી દૂર કરી, ઘીથી અંકિત થયો, મુંજ ઘાસની કમરપટ્ટી પહેરી, દિક્ષા લઈને તપ કરવા લાગ્યો.

ઊર્ધ્વબાહુર્ નિરાલંબઃ પાદાઙ્ગુષ્ઠાગ્રધિષ્ઠિતઃ ફલામ્બનિલભોજી ચ ઋતુત્રયમ્ અધોક્ષજઃ

અધોક્ષજએ હાથ ઊંચા રાખીને, કોઈ આધાર વિના, પાંખાંના અંગૂઠા પર ઊભા રહી, ફળ, પાણી અને હવા પર જીવતા ત્રણ ઋતુ સુધી તપ કર્યું.

તપસા તસ્ય સંતુષ્ટો દદૌ રુદ્રો બહૂન્ વરાન્ સામ્બં જાંબવતીપુત્રં કૃષ્ણાય ચ મહાત્મને

કૃષ્ણના તપથી પ્રસન્ન થઈ રુદ્રે તેને અનેક વરદાન આપ્યા, જેમાં જાંબવતીપુત્ર સાંબ પણ સામેલ હતો.

તથા જાંબવતી ચૈવ સાંબં ભાર્યા હરેઃ સુતમ્ પ્રહર્ષમતુલં લેભે લબ્ધ્વાદિત્યં યથાદિતિઃ

જાંબવતી, હરિની પત્ની, સાંબને પુત્ર રૂપે પામી, અદ્વિતીય આનંદ અનુભવ્યો — જેમ અદિતીએ આદિત્યને પામી આનંદ કર્યો હતો.

બાણસ્ય ચ તદા તેન છેદિતં મુનિપુઙ્ગવાઃ ભુજાનાં ચૈવ સાહસ્રં શાપાદ્રુદ્રસ્ય ધીમતઃ

પછી, મુનિગણો, બુદ્ધિમાન રુદ્રના શાપથી બાણના હજાર હાથો કાપી નાખવામાં આવ્યા.