લિઙ્ગપુરાણમ્

જજ્ઞે તુ રુક્મકવચાત્ પરાવૃત્પરવીરહા જજ્ઞિરે પઞ્ચ પુત્રાસ્તુ મહાસત્ત્વાઃ પરાવૃતઃ

રુક્મકવચથી પરાવૃત નામના પરશત્રુવિરોધી પુત્ર જન્મ્યા. પરાવૃત મહાસત્તાવાન હતા અને તેમના પાંચ પુત્રો થયા.

રુક્મેષુઃ પૃથુરુક્મશ્ ચ જ્યામઘઃ પરિઘો હરિઃ પરિઘં ચ હરિં ચૈવ વિદેહેષુ પિતા ન્યસત્

રુક્મેશુ, પૃથુરુક્મ, જ્યામઘ, પરિઘ અને હરિ—પિતાએ પરિઘ અને હરિને વિદેહોમાં વસાવવા માટે મોકલ્યા.

રુક્મેષુરભવદ્રાજા પૃથુરુક્મસ્તદાશ્રયાત્ તૈસ્તુ પ્રવ્રાજિતો રાજા જ્યામઘો ઽવસદાશ્રમે

રુક્મેશુ રાજા બન્યો અને પૃથુરુક્મ પણ તેની સહાયથી રાજા થયો. પણ જ્યામઘને એમણે રાજ્યમાંથી કાઢી નાખ્યો, અને એ આશ્રમમાં રહેવા લાગ્યા.

પ્રશાન્તઃ સ વનસ્થો ઽપિ બ્રાહ્મણૈરેવ બોધિતઃ જગામ ધનુરાદાય દેશમન્યં ધ્વજી રથી

જ્યામઘ શાંત સ્વભાવના હતા અને જંગલમાં રહેતા હતા, પણ બ્રાહ્મણોએ તેમને ઉપદેશ આપ્યો. પછી તેમણે ધનુષ્ય લીધું, ધ્વજવાળો રથ ચઢીને બીજા દેશમાં ગયા.

નર્મદાતીરમેકાકી કેવલં ભાર્યયા યુતઃ ઋક્ષવન્તં ગિરિં ગત્વા ત્યક્તમન્યૈરુવાસ સઃ

પત્ની સિવાય બીજું કોઈ સાથી ન હતો, એ નર્મદાના કાંઠે ઋક્ષવંત પર્વત પર ગયા અને ત્યાં, બધા દ્વારા ત્યજાયેલા, રહેવા લાગ્યા.

જ્યામઘસ્યાભવદ્ભાર્યા શૈબ્યા શીલવતી સતી સા ચૈવ તપસોગ્રેણ શૈબ્યા વૈ સમ્પ્રસૂયત

જ્યામઘની પત્ની શૈબ્યા હતી, જે સદાચારવાળી અને પતિવ્રતા હતી. તેણે ઘોર તપસ્યા કરીને એક સંતાનને જન્મ આપ્યો.

સુતં વિદર્ભં સુભગા વયઃપરિણતા સતી રાજા પુત્રસુતાયાં તુ વિદ્વાંસૌ ક્રથકૈશિકૌ

શૈબ્યાએ, જે ભાગ્યશાળી અને પરિપક્વ હતી, વિદર્ભ નામના પુત્રને જન્મ આપ્યો. રાજાની પુત્રીને પણ વિદ્વાન ક્રથ અને કૈશિક નામના પુત્રો થયા.

પુત્રૌ વિદર્ભરાજસ્ય શૂરૌ રણવિશારદૌ રોમપાદસ્તૃતીયશ્ ચ બભ્રુસ્તસ્યાત્મજઃ સ્મૃતઃ

વિદર્ભ રાજાને બે પુત્રો થયા—રોમપાદ અને ત્રીજા બભ્રુ, બંને યુદ્ધકુશળ અને પરાક્રમી હતા.

સુધૃતિસ્તનયસ્તસ્ય વિદ્વાન્પરમધાર્મિકઃ કૌશિકસ્તનયસ્તસ્માત્ તસ્માચ્ચૈદ્યાન્વયઃ સ્મૃતઃ

તેના પુત્ર સુધૃતિ જ્ઞાનવાન અને ઉત્તમ ધર્મનિષ્ઠ હતા. સુધૃતિથી કૌશિક જન્મ્યા અને કૌશિકથી ચેદિ વંશ પ્રખ્યાત થયો.

ક્રથો વિદર્ભસ્ય સુતઃ કુન્તિસ્તસ્યાત્મજો ઽભવત્ કુન્તેર્ વૃતસ્તતો જજ્ઞે રણધૃષ્ટઃ પ્રતાપવાન્

ક્રથ, વિદર્ભનો પુત્ર હતો; તેના પુત્રનું નામ કુન્તિ હતું. કુન્તિથી વૃત્ત અને વૃત્તથી યુદ્ધમાં પરાક્રમી રણધૃષ્ટ જન્મ્યા.

રણધૃષ્ટસ્ય ચ સુતો નિધૃતિઃ પરવીરહા દશાર્હો નૈધૃતો નામ્ના મહારિગણસૂદનઃ

રણધૃષ્ટના પુત્ર નિધૃતિ, દુશ્મન વીરોને હરાવનારા હતા; તેમના પુત્ર દશાર્હ, મહાન શત્રુઓના વિંઘાટક તરીકે જાણીતા થયા.

દશાર્હસ્ય સુતો વ્યાપ્તો જીમૂત ઇતિ તત્સુતઃ જીમૂતપુત્રો વિકૃતિસ્ તસ્ય ભીમરથઃ સુતઃ

દશાર્હના પુત્ર વ્યાપ્ત અને તેમના પુત્ર જીમૂત હતા. જીમૂતના પુત્ર વિકૃતિ અને વિકૃતિના પુત્ર ભીમરથ હતા.

અથ ભીમરથસ્યાસીત્ પુત્રો નવરથઃ કિલ દાનધર્મરતો નિત્યં સત્યશીલપરાયણઃ

પછી ભીમરથને નવરથ નામનો પુત્ર થયો, જે દાન અને ધર્મમાં સતત તત્પર અને સત્યનિષ્ઠ હતા.

તસ્ય ચાસીદ્દૃઢરથઃ શકુનિસ્તસ્ય ચાત્મજઃ તસ્માત્ કરમ્ભઃ સમ્ભૂતો દેવરાતો ઽભવત્તતઃ

નવરથના પુત્ર દૃઢરથ અને દૃઢરથના પુત્ર શકુની હતા. શકુનીથી કરંભ અને કરંભથી દેવરથ જન્મ્યા.

દેવરાતાદભૂદ્રાજા દેવરાતિર્ મહાયશાઃ દેવગર્ભોપમો જજ્ઞે યો દેવક્ષત્રનામકઃ

દેવરથથી મહાન યશસ્વી રાજા દેવરતિ જન્મ્યા, જે દેવતુલ્ય હતા અને જેમનું નામ દેવક્ષત્ર હતું.

દેવક્ષત્રસુતઃ શ્રીમાન્ મધુર્નામ મહાયશાઃ મધૂનાં વંશકૃદ્રાજા મધોસ્તુ કુરુવંશકઃ

દેવક્ષત્રના પુત્ર શ્રીમંત અને પ્રસિદ્ધ મધુર હતા, જેઓ મધુ વંશના સ્થાપક હતા. મધુથી કુરુ વંશની શરૂઆત થઈ.

કુરુવંશાદ્ અનુસ્ તસ્માત્ પુરુત્વાન્ પુરુષોત્તમઃ અંશુર્જજ્ઞે ચ વૈદર્ભ્યાં ભદ્રવત્યાં પુરુત્વતઃ

કુરુ વંશમાંથી અનુ અને પછી પુરુત્વાન, શ્રેષ્ઠ પુરુષ, જન્મ્યા. પુરુત્વાન અને વિદર્ભની ભદ્રવતીથી અંશુ જન્મ્યા.

ઐક્ષ્વાકીમ્ અવહચ્ચાંશુઃ સત્ત્વસ્તસ્માદજાયત સત્ત્વાત્ સર્વગુણોપેતઃ સાત્વતઃ કુલવર્ધનઃ

અંશુએ ઇક્ષ્વાકુ કુળની કન્યાને પત્ની તરીકે સ્વીકારી. તેમાથી સત્વ અને સત્વથી સર્વગુણસંપન્ન અને વંશવર્ધક સાત્વત જન્મ્યા.

જ્યામઘસ્ય મયા પ્રોક્તા સૃષ્ટિર્વૈ વિસ્તરેણ વઃ યઃ પઠેચ્છૃણુયાદ્વાપિ નિસૃષ્ટિં જ્યામઘસ્ય તુ

હું જ્યામઘના વંશનો વિસ્તૃત વર્ણન આપ્યું. જે કોઈ આ વંશાવળી વાંચે કે સાંભળે—

પ્રજીવત્યેતિ વૈ સ્વર્ગં રાજ્યં સૌખ્યં ચ વિન્દતિ

એ માણસ દીર્ઘાયુ થાય છે અને સ્વર્ગ, રાજપદ અને સુખ પ્રાપ્ત કરે છે.

સાત્વતઃ સત્યસમ્પન્નઃ પ્રજજ્ઞે ચતુરઃ સુતાન્ ભજનં ભ્રાજમાનં ચ દિવ્યં દેવાવૃધં નૃપમ્

સાત્વત, જે સત્યમાં સમૃદ્ધ હતા, તેમના ચાર પુત્રો થયા: ભજન, તેજસ્વી; દિવ્ય; દેવાવૃદ્ધ અને નૃપ.

અન્ધકં ચ મહાભાગં વૃષ્ણિં ચ યદુનન્દનમ્ તેષાં નિસર્ગાંશ્ચતુરઃ શૃણુધ્વં વિસ્તરેણ વૈ

અંધક, મહાભાગ્યશાળી, અને વૃષ્ણિ, યદુઓના આનંદ—આ ચારેયના સ્વભાવ વિશે વિગતે સાંભળો.

સૃઞ્જય્યાં ભજનાચ્ચૈવ ભ્રાજમાનાદ્વિજજ્ઞિરે અયુતાયુઃ શતાયુશ્ ચ બલવાન્ હર્ષકૃત્સ્મૃતઃ

સૃંજય અને ભજનમાંથી, તેજસ્વી ભજનમાંથી, અયુતાયુ, શતાયુ, બલવાન અને હર્ષકૃત નામે પુત્રો જન્મ્યા.

તેષાં દેવાવૃધો રાજા ચચાર પરમં તપઃ પુત્રઃ સર્વગુણોપેતો મમ ભૂયાદિતિ સ્મરન્

એમાં દેવાવૃદ્ધ રાજાએ ઉત્તમ તપ કર્યું અને હંમેશાં એ ઇચ્છતા રહ્યા કે, 'મારે સર્વગુણયુક્ત પુત્ર મળે.'

તસ્ય બભ્રુરિતિ ખ્યાતઃ પુણ્યશ્લોકો નૃપોત્તમઃ અનુવંશપુરાણજ્ઞા ગાયન્તીતિ પરિશ્રુતમ્

તેમના પુત્ર બભ્રુ, પુણ્યશ્લોક અને શ્રેષ્ઠ રાજા તરીકે પ્રસિદ્ધ થયા; વંશશાસ્ત્ર જાણનારા લોકો તેમનું ગાન કરે છે.

ગુણાન્દેવાવૃધસ્યાથ કીર્તયન્તો મહાત્મનઃ યથૈવ શૃણુમો દૂરાત્ સંપશ્યામસ્તથાન્તિકાત્

હવે, જેમ આપણે દૂરથી સાંભળીએ છીએ અને નજીકથી જોઈએ છીએ, તેમ મહાત્મા દેવાવૃદ્ધના ગુણોનું વર્ણન કરીએ.

બભ્રુઃ શ્રેષ્ઠો મનુષ્યાણાં દેવૈર્દેવાવૃધઃ સમઃ પુરુષાઃ પઞ્ચ ષષ્ટિસ્તુ ષટ્ સહસ્રાણિ ચાષ્ટ ચ

બભ્રુ મનુષ્યોમાં શ્રેષ્ઠ હતા, દેવાવૃદ્ધ દેવો સમાન હતા; પાંચ, પછી સાઠ, પછી છ હજાર અને આઠ પુરુષો હતા.

યે ઽમૃતત્વમનુપ્રાપ્તા બભ્રોર્દેવાવૃધાદપિ યજ્વા દાનમતિર્વીરો બ્રહ્મણ્યસ્તુ દૃઢવ્રતઃ

જે લોકોએ અમરત્વ પ્રાપ્ત કર્યું, તેઓ બભ્રુ અને દેવાવૃદ્ધ કરતાં પણ આગળ હતા; યજ્ઞકર્તા, દાનશીલ, વીર, બ્રાહ્મણપ્રેમી અને દૃઢવ્રત હતા.

કીર્તિમાંશ્ ચ મહાતેજાઃ સાત્વતાનાં મહારથઃ તસ્યાન્વવાયે સમ્ભૂતા ભોજા વૈ દૈવતોપમાઃ

પ્રસિદ્ધ, મહાતેજસ્વી, સાત્વતોમાં મહારથી—તેમના વંશમાં ભોજો જન્મ્યા, જે દેવો સમાન હતા.