લિઙ્ગપુરાણમ્

જયધ્વજશ્ ચ રાજાસીદ્ આવન્તીનાં વિશાં પતિઃ જયધ્વજસ્ય પુત્રો ઽભૂત્ તાલજઙ્ઘો મહાબલઃ

જયધ્વજ રાજા અવંતી દેશના શાસક હતા; જયધ્વજનો પુત્ર મહાબળવાન તાલજંઘ હતો.

શતં પુત્રાસ્તુ તસ્યેહ તાલજઙ્ઘાઃ પ્રકીર્તિતાઃ તેષાં જ્યેષ્ઠો મહાવીર્યો વીતિહોત્રો ઽભવન્નૃપઃ

તાલજંઘને અહીં સો પુત્રો હતા, જેમને તાલજંઘો કહેવામાં આવ્યા; તેમા સૌથી મોટો અને પરાક્રમી રાજા વીતિહોત્ર હતો.

વૃષપ્રભૃતયશ્ચાન્યે તત્સુતાઃ પુણ્યકર્મણઃ વૃષો વંશકરસ્તેષાં તસ્ય પુત્રો ઽભવન્મધુઃ

વીતિહોત્રના અન્ય પુત્રો, જેમા વૃષ પ્રથમ હતા, સર્વે પુણ્યશાળી હતા; તેમા વૃષ વંશકર્તા થયો અને તેનો પુત્ર મધુ હતો.

મધોઃ પુત્રશતં ચાસીદ્ વૃષ્ણિસ્તસ્ય તુ વંશભાક્ વૃષ્ણેસ્તુ વૃષ્ણયઃ સર્વે મધોર્વૈ માધવાઃ સ્મૃતાઃ યાદવા યદુવંશેન નિરુચ્યન્તે તુ હૈહયાઃ

મધુને સો પુત્રો હતા, અને તેમાં વૃષ્ણિ તેના વંશના વારસ બન્યા. વૃષ્ણિના તમામ વંશજો વૃષ્ણિ કહેવાય છે અને મધુના વંશજો માધવ કહેવાય છે. યદુના વંશથી હૈહય પણ યાદવ તરીકે ઓળખાય છે.

તેષાં પઞ્ચ ગણા હ્યેતે હૈહયાનાં મહાત્મનામ્

આ મહાન આત્માવાળા હૈહયોમાં પાંચ કુળો છે.

વીતિહોત્રાશ્ ચ હર્યાતા ભોજાશ્ચાવન્તયસ્ તથા શૂરસેનાસ્તુ વિખ્યાતાસ્ તાલજઙ્ઘાસ્તથૈવ ચ

વીતિહોત્ર, હર્યાત, ભોજ, અવંતિ, પ્રસિદ્ધ શૂરસેન અને તાળજંઘા—આ બધા તેમનાં કુળ છે.

શૂરશ્ ચ શૂરસેનશ્ ચ વૃષઃ કૃષ્ણસ્તથૈવ ચ જયધ્વજઃ પઞ્ચમસ્તુ વિખ્યાતા હૈહયોત્તમાઃ

શૂર, શૂરસેન, વૃષ, કૃષ્ણ અને જયધ્વજ—આ પાંચ હૈહયોમાં સર્વોત્તમ ગણાય છે.

શૂરશ્ ચ શૂરવીરશ્ ચ શૂરસેનસ્ય ચાનઘાઃ શૂરસેના ઇતિ ખ્યાતા દેશાસ્તેષાં મહાત્મનામ્

શૂર અને શૂરવીર તથા શૂરસેનના પ્રખ્યાત પુત્રો, એ બધા શૂરસેન તરીકે ઓળખાય છે; આ મહાન આત્માઓના પ્રદેશો છે.

વીતિહોત્રસુતશ્ચાપિ વિશ્રુતો નર્ત ઇત્યુત દુર્જયઃ કૃષ્ણપુત્રસ્તુ બભૂવામિત્રકર્શનઃ

વીતિહોત્રના પ્રસિદ્ધ પુત્રનું નામ નર્ત હતું, અને કૃષ્ણના પુત્ર દુર્જય અમિત્રકર્ષણ તરીકે જાણીતાં થયા.

ક્રોષ્ટુશ્ ચ શૃણુ રાજર્ષેર્ વંશમુત્તમપૌરુષમ્ યસ્યાન્વયે તુ સમ્ભૂતો વિષ્ણુર્ વૃષ્ણિકુલોદ્વહઃ

હવે રાજર્ષિ ક્રોષ્ટુના વંશ વિશે સાંભળો, જેમના વંશમાં વૃષ્ણિકુળના શ્રેષ્ઠ ભગવાન વિષ્ણુ જન્મ્યા હતા.

ક્રોષ્ટોરેકો ઽભવત્પુત્રો વૃજિનીવાન્મહાયશાઃ તસ્ય પુત્રો ઽભવત્ સ્વાતી કુશઙ્કુસ્ તત્સુતો ઽભવત્

ક્રોષ્ટુનો એક જ પુત્ર હતો—વિશ્વપ્રસિદ્ધ વૃજિનિવાન. વૃજિનિવાનનો પુત્ર સ્વાતી અને સ્વાતીનો પુત્ર કુશંકુ થયો.

અથ પ્રસૂતિમિચ્છન્વૈ કુશઙ્કુઃ સુમહાબલઃ મહાક્રતુભિર્ ઈજે ઽસૌ વિવિધૈરાપ્તદક્ષિણૈઃ

પછી મહાબળવાન કુશંકુએ સંતાનની ઇચ્છાથી અનેક મહાન યજ્ઞો કર્યા અને વિપુલ દાન આપ્યાં.

જજ્ઞે ચિત્રરથસ્તસ્ય પુત્રઃ કર્મભિર્ અન્વિતઃ અથ ચૈત્રરથો વીરો યજ્વા વિપુલદક્ષિણઃ

તેમને કર્મકુશળ પુત્ર ચિત્રરથ થયો. ચિત્રરથ પણ વિરુધ યજ્ઞકર્તા અને ઉદાર દાન આપનારા હતા.

શશબિન્દુસ્ તુ વૈ રાજા અન્વયાદ્ વ્રતમ્ ઉત્તમમ્ ચક્રવર્તી મહાસત્ત્વો મહાવીર્યો બહુપ્રજાઃ

આ વંશમાં શ્રેષ્ઠ વ્રતવાળા રાજા શશબિંદુ જન્મ્યા—જે મહાસત્તાવાન, મહાવીર અને અનેક સંતાનોવાળા ચક્રવર્તી હતા.

શશબિન્દોસ્તુ પુત્રાણાં સહસ્રાણામભૂચ્છતમ્ શંસન્તિ તસ્ય પુત્રાણામ્ અનન્તકમ્ અનુત્તમમ્

શશબિંદુના પુત્રો એક લાખ જેટલા હતા. એમ કહેવાય છે કે તેમના પુત્રોમાં અનંતક સર્વોત્તમ અને અપ્રતિમ હતા.

અનન્તકાત્ સુતો યજ્ઞો યજ્ઞસ્ય તનયો ધૃતિઃ ઉશનાસ્તસ્ય તનયઃ સમ્પ્રાપ્ય તુ મહીમિમામ્

અનંતકનો પુત્ર યજ્ઞ અને યજ્ઞનો પુત્ર ધૃતિ. ધૃતિનો પુત્ર ઉશનાસ, જેમણે આખી ધરતી મેળવી.

આજહારાશ્વમેધાનાં શતમુત્તમધાર્મિકઃ સ્મૃતશ્ચોશનસઃ પુત્રઃ સિતેષુર્ નામ પાર્થિવઃ

તે ધર્મનિષ્ઠ ઉશનાસે સો અશ્વમેઘ યજ્ઞો કર્યા. તેમના પુત્રનું નામ સીતેષુ હતું, જે રાજા બન્યા.

મરુતસ્તસ્ય તનયો રાજર્ષિર્વંશવર્ધનઃ વીરઃ કમ્બલબર્હિસ્તુ મરુસ્તસ્યાત્મજઃ સ્મૃતઃ

મરુત તેમના પુત્ર હતા—જે રાજર્ષિ અને વંશને વધારનારા હતા. મરુતના પુત્ર તરીકે વીર કંબલબર્હિ જાણીતા હતા.

પુત્રસ્તુ રુક્મકવચો વિદ્વાન્ કમ્બલબર્હિષઃ નિહત્ય રુક્મકવચો વીરાન્ કવચિનો રણે

કંબલબર્હિના વિદ્વાન પુત્રનું નામ રુક્મકવચ હતું. રુક્મકવચે યુદ્ધમાં કવચધારી વીરોએ મારો કર્યો.

ધન્વિનો નિશિતૈર્ બાણૈર્ અવાપ શ્રિયમુત્તમામ્ અશ્વમેધે તુ ધર્માત્મા ઋત્વિગ્ભ્યઃ પૃથિવીં દદૌ

તેણે પોતાના ધનુષ્યના તીક્ષ્ણ બાણોથી ઉત્તમ યશ મેળવ્યું. અશ્વમેઘ યજ્ઞમાં ધર્મનિષ્ઠે પૃથ્વી યજ્ઞકર્તાઓને આપી.

જજ્ઞે તુ રુક્મકવચાત્ પરાવૃત્પરવીરહા જજ્ઞિરે પઞ્ચ પુત્રાસ્તુ મહાસત્ત્વાઃ પરાવૃતઃ

રુક્મકવચથી પરાવૃત નામના પરશત્રુવિરોધી પુત્ર જન્મ્યા. પરાવૃત મહાસત્તાવાન હતા અને તેમના પાંચ પુત્રો થયા.

રુક્મેષુઃ પૃથુરુક્મશ્ ચ જ્યામઘઃ પરિઘો હરિઃ પરિઘં ચ હરિં ચૈવ વિદેહેષુ પિતા ન્યસત્

રુક્મેશુ, પૃથુરુક્મ, જ્યામઘ, પરિઘ અને હરિ—પિતાએ પરિઘ અને હરિને વિદેહોમાં વસાવવા માટે મોકલ્યા.

રુક્મેષુરભવદ્રાજા પૃથુરુક્મસ્તદાશ્રયાત્ તૈસ્તુ પ્રવ્રાજિતો રાજા જ્યામઘો ઽવસદાશ્રમે

રુક્મેશુ રાજા બન્યો અને પૃથુરુક્મ પણ તેની સહાયથી રાજા થયો. પણ જ્યામઘને એમણે રાજ્યમાંથી કાઢી નાખ્યો, અને એ આશ્રમમાં રહેવા લાગ્યા.

પ્રશાન્તઃ સ વનસ્થો ઽપિ બ્રાહ્મણૈરેવ બોધિતઃ જગામ ધનુરાદાય દેશમન્યં ધ્વજી રથી

જ્યામઘ શાંત સ્વભાવના હતા અને જંગલમાં રહેતા હતા, પણ બ્રાહ્મણોએ તેમને ઉપદેશ આપ્યો. પછી તેમણે ધનુષ્ય લીધું, ધ્વજવાળો રથ ચઢીને બીજા દેશમાં ગયા.

નર્મદાતીરમેકાકી કેવલં ભાર્યયા યુતઃ ઋક્ષવન્તં ગિરિં ગત્વા ત્યક્તમન્યૈરુવાસ સઃ

પત્ની સિવાય બીજું કોઈ સાથી ન હતો, એ નર્મદાના કાંઠે ઋક્ષવંત પર્વત પર ગયા અને ત્યાં, બધા દ્વારા ત્યજાયેલા, રહેવા લાગ્યા.

જ્યામઘસ્યાભવદ્ભાર્યા શૈબ્યા શીલવતી સતી સા ચૈવ તપસોગ્રેણ શૈબ્યા વૈ સમ્પ્રસૂયત

જ્યામઘની પત્ની શૈબ્યા હતી, જે સદાચારવાળી અને પતિવ્રતા હતી. તેણે ઘોર તપસ્યા કરીને એક સંતાનને જન્મ આપ્યો.

સુતં વિદર્ભં સુભગા વયઃપરિણતા સતી રાજા પુત્રસુતાયાં તુ વિદ્વાંસૌ ક્રથકૈશિકૌ

શૈબ્યાએ, જે ભાગ્યશાળી અને પરિપક્વ હતી, વિદર્ભ નામના પુત્રને જન્મ આપ્યો. રાજાની પુત્રીને પણ વિદ્વાન ક્રથ અને કૈશિક નામના પુત્રો થયા.

પુત્રૌ વિદર્ભરાજસ્ય શૂરૌ રણવિશારદૌ રોમપાદસ્તૃતીયશ્ ચ બભ્રુસ્તસ્યાત્મજઃ સ્મૃતઃ

વિદર્ભ રાજાને બે પુત્રો થયા—રોમપાદ અને ત્રીજા બભ્રુ, બંને યુદ્ધકુશળ અને પરાક્રમી હતા.

સુધૃતિસ્તનયસ્તસ્ય વિદ્વાન્પરમધાર્મિકઃ કૌશિકસ્તનયસ્તસ્માત્ તસ્માચ્ચૈદ્યાન્વયઃ સ્મૃતઃ

તેના પુત્ર સુધૃતિ જ્ઞાનવાન અને ઉત્તમ ધર્મનિષ્ઠ હતા. સુધૃતિથી કૌશિક જન્મ્યા અને કૌશિકથી ચેદિ વંશ પ્રખ્યાત થયો.