લિઙ્ગપુરાણમ્

વરદાનેન શુક્રસ્ય ન શક્યં કર્તુમન્યથા એવં જાનપદૈસ્તુષ્ટૈર્ ઇત્યુક્તો નાહુષસ્તદા

શુક્રના આશીર્વાદથી હવે કંઈ પણ બદલાઈ શકતું નથી; જનતાની પ્રસન્નતાથી નાહુષે આવું કહ્યું.

અભિષિચ્ય તતો રાજ્યં પૂરું સ સુતમ્ આત્મનઃ દિશિ દક્ષિણપૂર્વસ્યાં તુર્વસું પુત્રમાદિશત્

પછી તેણે પોતાના પુત્ર પુરુને રાજસિંહાસન પર બેસાડ્યો અને તુર્વસુને દક્ષિણપૂર્વ દિશામાં રાજ્ય આપ્યું.

દક્ષિણાયામથો રાજા યદું જ્યેષ્ઠં ન્યયોજયત્ પ્રતીચ્યામુત્તરસ્યાં તુ દ્રુહ્યું ચાનું ચ તાવુભૌ

રાજાએ મોટા પુત્ર યદુને દક્ષિણમાં, અને પશ્ચિમ તથા ઉત્તર દિશામાં દ્રુહ્યુ અને અનુને રાજ્ય આપ્યું.

સપ્તદ્વીપાં યયાતિસ્તુ જિત્વા પૃથ્વીં સસાગરામ્ વ્યભજચ્ચ ત્રિધા રાજ્યં પુત્રેભ્યો નાહુષસ્તદા

નાહુષપુત્ર યયાતિએ સાત દ્વીપો અને સાગરોવાળી ધરતી જીત્યા પછી પોતાનું રાજ્ય ત્રણ ભાગમાં વહેંચી પુત્રોને આપ્યું.

પુત્રસંક્રામિતશ્રીસ્તુ હર્ષનિર્ભરમાનસઃ પ્રીતિમાનભવદ્રાજા ભારમ્ આવેશ્ય બન્ધુષુ

પુત્રોને રાજકીય વૈભવ સોંપીને, રાજાએ હૃદયપૂર્વક આનંદ અનુભવો અને રાજ્યનો ભાર પોતાના સગાંઓ પર મૂક્યો.

અત્ર ગાથા મહારાજ્ઞા પુરા ગીતા યયાતિના યાભિઃ પ્રત્યાહરેત્ કામાન્ સર્વતો ઽઙ્ગાનિ કૂર્મવત્

અહીં મહારાજા યયાતિએ પ્રાચીનકાળે ગાયેલ ગાથાઓ છે, જેના દ્વારા મનુષ્ય પોતાની ઇચ્છાઓને સર્વત્રથી કાચબાની જેમ ખેંચી લઈ શકે છે.

તાભિર્ એવ નરઃ શ્રીમાન્ નાન્યથા કર્મકોટિકૃત્ ન જાતુ કામઃ કામાનામ્ ઉપભોગેન શામ્યતિ

માત્ર આ જ રીતે, અનેક કર્મો કરીને નહીં, સૌભાગ્યશાળી મનુષ્ય સિદ્ધિ પામે છે; ઇચ્છાઓનો ભોગ માણવાથી ઇચ્છા ક્યારેય શમતી નથી.

હવિષા કૃષ્ણવર્ત્મેવ ભૂય એવાભિવર્ધતે યત્પૃથિવ્યાં વ્રીહિયવં હિરણ્યં પશવઃ સ્ત્રિયઃ

જેમ અગ્નિ હવનથી વધુ સળગે છે, તેમ ઇચ્છા સતત વધે છે; ધરતી પર જેટલું ધાન, યવ, સોનુ, ગાયો કે સ્ત્રીઓ હોય, બધું.

નાલમેકસ્ય તત્સર્વમ્ ઇતિ મત્વા શમં વ્રજેત્ યદા ન કુરુતે ભાવં સર્વભૂતેષુ પાપકમ્

'આ બધું એક માણસ માટે પૂરતું નથી' એમ વિચારીને, જ્યારે કોઈ સર્વ જીવો પ્રત્યે દુર્ભાવ રાખતો નથી, ત્યારે તેને શાંતિ મળે છે.

કર્મણા મનસા વાચા બ્રહ્મ સમ્પદ્યતે તદા યદા પરાન્ન બિભેતિ પરે ચાસ્માન્ન બિભ્યતિ

કર્મ, મન અને વાણીથી જ્યારે કોઈ બ્રહ્મને પામે છે—જ્યારે એ બીજાથી ડરે નહીં અને બીજાઓ પણ એની પાસે ડરે નહીં.

યદા ન નિન્દેન્ન દ્વેષ્ટિ બ્રહ્મ સમ્પદ્યતે તદા યા દુસ્ત્યજા દુર્મતિભિર્ યાનજીર્યતિ જીર્યતઃ

જ્યારે કોઈ ન તો નિંદા કરે છે, ન તો દ્વેષ રાખે છે, ત્યારે એ બ્રહ્મને પામે છે; જે તૃષ્ણા મૂર્ખોને છોડવી અઘરી લાગે છે, એ શરીર સાથે જ ક્ષીણ થાય છે.

યો ઽસૌ પ્રાણાન્તિકો રોગસ્ તાં તૃષ્ણાં ત્યજતઃ સુખમ્ જીર્યન્તિ જીર્યતઃ કેશા દન્તા જીર્યન્તિ જીર્યતઃ

જે તૃષ્ણા જીવનનો અંત લાવતી રોગ છે, તેને જે છોડે છે તેને સાચું સુખ મળે છે; જેમ વાળ અને દાંત વૃદ્ધાવસ્થામાં ઝરી જાય છે, તેમ તૃષ્ણા પણ ક્ષીણ થાય છે.

ચક્ષુઃશ્રોત્રે ચ જીર્યેતે તૃષ્ણૈકા નિરુપદ્રવા જીર્યન્તિ દેહિનઃ સર્વે સ્વભાવાદેવ નાન્યથા

આંખ અને કાન વૃદ્ધ થાય છે, પણ તૃષ્ણા એકલી અડગ રહે છે; શરીરના બધા અંગો કુદરતી રીતે વૃદ્ધ થાય છે, બીજું કોઈ રસ્તો નથી.

જીવિતાશા ધનાશા ચ જીર્યતો ઽપિ ન જીર્યતે યચ્ચ કામસુખં લોકે યચ્ચ દિવ્યં મહત્સુખમ્

જીવન અને ધનની આશા શરીર વૃદ્ધ થાય છતાં વૃદ્ધ થતી નથી; દુનિયામાં જે કામસુખ છે, કે સ્વર્ગનું મહાન સુખ છે—

તૃષ્ણાક્ષયસુખસ્યૈતત્ કલાં નાર્હતિ ષોડશીમ્ એવમુક્ત્વા સ રાજર્ષિઃ સદારઃ પ્રાવિશદ્વનમ્

—તૃષ્ણાના ક્ષયથી મળતા સુખના સોળમા ભાગને પણ પહોંચી શકે નહીં. આવું કહીને, રાજર્ષિ પત્ની સાથે વનમાં પ્રવેશ્યા.

ભૃગુતુઙ્ગે તપસ્તપ્ત્વા તત્રૈવ ચ મહાયશાઃ સાધયિત્વા ત્વનશનં સદારઃ સ્વર્ગમાપ્તવાન્

ભૃગુની ઉંચી શિખર પર, તે મહાન યશસ્વી પુરુષે કઠિન તપ કર્યું, ઉપવાસનો સંકલ્પ પૂર્ણ કર્યો અને પોતાની પત્ની સાથે સ્વર્ગ પ્રાપ્ત કર્યો.

તસ્ય વંશાસ્તુ પઞ્ચૈતે પુણ્યા દેવર્ષિસત્કૃતાઃ યૈર્વ્યાપ્તા પૃથિવી કૃત્સ્ના સૂર્યસ્યેવ મરીચિભિઃ

તેના પાંચ વંશો, પવિત્ર અને દેવઋષિઓ દ્વારા સન્માનિત, આખી ધરતી પર સૂર્યની કિરણો જેવું પ્રસરી ગયા.

ધની પ્રજાવાન્ આયુષ્માન્ કીર્તિમાંશ્ ચ ભવેન્નરઃ યયાતિચરિતં પુણ્યં પઠઞ્છૃણ્વંશ્ ચ બુદ્ધિમાન્

યયાતિના પવિત્ર કાર્યો જે કોઈ વાંચે કે સાંભળે, તે ધનવાન, સંતાનવંત, દીર્ઘાયુ અને પ્રસિદ્ધ બને છે અને તેને બુદ્ધિ મળે છે.

સર્વપાપવિનિર્મુક્તઃ શિવલોકે મહીયતે

તે બધા પાપોથી મુક્ત થઈને, શિવલોકમાં સન્માન પામે છે.

યદોર્વંશં પ્રવક્ષ્યામિ જ્યેષ્ઠસ્યોત્તમતેજસઃ સંક્ષેપેણાનુપૂર્વ્યાચ્ચ ગદતો મે નિબોધત

હવે હું યદુના વંશની વાત સંક્ષિપ્ત અને ક્રમશઃ કહું છું, જે સૌથી મોટો અને તેજસ્વી હતો; મારી વાત ધ્યાનથી સાંભળો.

યદોઃ પુત્રા બભૂવુર્ હિ પઞ્ચ દેવસુતોપમાઃ સહસ્રજિત્સુતો જ્યેષ્ઠઃ ક્રોષ્ટુર્ નીલો ઽજકો લઘુઃ

યદુને પાંચ પુત્રો હતા, જે દેવપુત્રો જેવા હતા: સૌથી મોટો સહસ્રજિત, પછી ક્રોષ્ટુ, નીલ, અજક અને લઘુ.

સહસ્રજિત્સુતસ્તદ્વચ્ છતજિન્નામ પાર્થિવઃ સુતાઃ શતજિતઃ ખ્યાતાસ્ ત્રયઃ પરમકીર્તયઃ

સહસ્રજિતથી શતજિત નામનો રાજા થયો; શતજિતના ત્રણ પુત્રો હતા, જે સર્વત્ર પ્રસિદ્ધ હતા.

હૈહયશ્ ચ હયશ્ચૈવ રાજા વેણુહયશ્ ચ યઃ હૈહયસ્ય તુ દાયાદો ધર્મ ઇત્યભિવિશ્રુતઃ

હૈહય, હય અને રાજા વેણુહય—આ તેના પુત્રો હતા; હૈહયનો વારસદાર ધર્મ નામે પ્રસિદ્ધ થયો.

તસ્ય પુત્રો ઽભવદ્વિપ્રા ધર્મનેત્ર ઇતિ શ્રુતઃ ધર્મનેત્રસ્ય કીર્તિસ્ તુ સંજયસ્ તસ્ય ચાત્મજઃ

બ્રાહ્મણો, તેનો પુત્ર ધર્મનેત્ર તરીકે ઓળખાયો; ધર્મનેત્રનો પુત્ર કીર્તિ અને કીર્તિનો પુત્ર સંજય હતો.

સંજયસ્ય તુ દાયાદો મહિષ્માન્નામ ધાર્મિકઃ આસીન્ મહિષ્મતઃ પુત્રો ભદ્રશ્રેણ્યઃ પ્રતાપવાન્

સંજયનો વારસદાર ધર્મી મહિષ્માન થયો; મહિષ્માનનો પુત્ર શક્તિશાળી ભદ્રશ્રેણ્ય હતો.

ભદ્રશ્રેણ્યસ્ય દાયાદો દુર્દમો નામ પાર્થિવઃ દુર્દમસ્ય સુતો ધીમાન્ ધનકો નામ વિશ્રુતઃ

ભદ્રશ્રેણ્યનો વારસદાર દુર્દમ નામે રાજા થયો; દુર્દમનો બુદ્ધિશાળી અને પ્રસિદ્ધ પુત્ર ધનક હતો.

ધનકસ્ય તુ દાયાદાશ્ ચત્વારો લોકસંમતાઃ કૃતવીર્યઃ કૃતાગ્નિશ્ ચ કૃતવર્મા તથૈવ ચ

ધનકના ચાર પુત્રો હતા, જે બધાને માન્ય હતા: કૃતવીર્ય, કૃતાગ્નિ, કૃતવર્મા અને કૃતૌજા.

કૃતૌજાશ્ ચ ચતુર્થો ઽભૂત્ કાર્તવીર્યસ્તતો ઽર્જુનઃ જજ્ઞે બાહુસહસ્રેણ સપ્તદ્વીપેશ્વરોત્તમઃ

ચોથો પુત્ર કૃતૌજા હતો; તેના વંશમાં કાર્તવીર્ય અર્જુન જન્મ્યો, જે હજાર હાથવાળો અને સાત દ્વીપનો શ્રેષ્ઠ રાજા હતો.

તસ્ય રામસ્ તદા ત્વાસીન્ મૃત્યુર્નારાયણાત્મકઃ તસ્ય પુત્રશતાન્યાસન્ પઞ્ચ તત્ર મહારથાઃ

તેના માટે રામ મૃત્યુરૂપે નારાયણ સ્વરૂપે આવ્યા; તેને સો પુત્રો હતા, જેમાંથી પાંચ મહાન યોદ્ધા હતા.