લિઙ્ગપુરાણમ્

એતે સંબોધયામસ્ત્વાં ધર્મં ચ અનુપાલય

અમે તને સમજાવીએ છીએ; તું ધર્મનું પાલન કર.

બ્રાહ્મણપ્રમુખા વર્ણાઃ સર્વે શૃણ્વન્તુ મે વચઃ જ્યેષ્ઠં પ્રતિ યથા રાજ્યં ન દેયં મે કથઞ્ચન

બ્રાહ્મણો અને બધા વર્ણો, તેમના મુખ્ય સાથે, મારા વચન સાંભળો: મારા મામલે રાજ્ય ક્યારેય મોટા પુત્રને આપવું નહીં.

મમ જ્યેષ્ઠેન યદુના નિયોગો નાનુપાલિતઃ પ્રતિકૂલમતિશ્ચૈવ ન સ પુત્રઃ સતાં મતઃ

મારો મોટો પુત્ર યદુએ મારી આજ્ઞા માનેલી નથી; એનું મન વિરુદ્ધ હતું, અને સારા લોકો તેને પુત્ર માનતા નથી.

માતાપિત્રોર્વચનકૃત્ સદ્ભિઃ પુત્રઃ પ્રશસ્યતે સ પુત્રઃ પુત્રવદ્ યસ્ તુ વર્તતે માતૃપિતૃષુ

માતા-પિતાની વાત માનનાર પુત્રને સારા લોકો વખાણે છે; જે માતા-પિતાની સાથે સાચા પુત્રની જેમ વર્તે, એ જ સાચો પુત્ર છે.

યદુનાહમવજ્ઞાતસ્ તથા તુર્વસુનાપિ ચ દ્રુહ્યેન ચાનુના ચૈવ મય્યવજ્ઞા કૃતા ભૃશમ્

યદુએ મને અવગણ્યો, તેમ જ તુર્વસુ, દુહ્યુ અને અનુએ પણ મને ખૂબ અવમાનિત કર્યો.

પુરુણા ચ કૃતં વાક્યં માનિતશ્ ચ વિશેષતઃ કનીયાન્મમ દાયાદો જરા યેન ધૃતા મમ

પણ પુરુએ મારી વાત માનેલી અને ખાસ મને માન આપ્યો; એ નાના હોવા છતાં, એ જ મારો વારસદાર છે, કારણ કે મારી વૃદ્ધાવસ્થામાં એ જ મારી સંભાળ રાખી.

શુક્રેણ મે સમાદિષ્ટા દેવયાન્યાઃ કૃતે જરા પ્રાર્થિતેન પુનસ્તેન જરા સંચારિણી કૃતા

શુક્રે મને આજ્ઞા આપી હતી અને દેવયાનિ માટે વૃદ્ધાવસ્થા માગવામાં આવી; પછી એણે ફરીથી વૃદ્ધાવસ્થા બીજાને આપી.

શુક્રેણ ચ વરો દત્તઃ કાવ્યેનોશનસા સ્વયમ્ પુત્રો યસ્ત્વનુવર્તેત સ તે રાજ્યધરસ્ત્વિતિ

શુક્રદેવે પોતાના પુત્ર કાવ્ય ઉશનસને આશીર્વાદ આપ્યો હતો: 'તારો જે પુત્ર તને અનુસરે, એ જ તારા રાજ્યનો રાજા બનશે.'

ભવન્તો ઽપ્યનુજાનન્તુ પૂરૂ રાજ્યે ઽભિષિચ્યતે યઃ પુત્રો ગુણસમ્પન્નો માતાપિત્રોર્હિતઃ સદા

તમારે સૌએ પણ સંમતિ આપવી જોઈએ: જે પુત્ર ગુણોથી ભરપૂર હોય અને સદા માતા-પિતાની સેવા કરે, તેને રાજસિંહાસન પર બેસાડવો.

સર્વમર્હતિ કલ્યાણં કનીયાન્ અપિ સ પ્રભુઃ અર્હઃ પૂરુરિદં રાજ્યં યઃ સુતો વાક્યકૃત્તવ

છોટો પુત્ર પણ જો યોગ્ય હોય તો સર્વ સુખ અને સત્તા પામવાનો હકદાર છે; પુરુ આ રાજ્ય માટે યોગ્ય છે, કારણ કે એ આજ્ઞાપાલક પુત્ર છે.

વરદાનેન શુક્રસ્ય ન શક્યં કર્તુમન્યથા એવં જાનપદૈસ્તુષ્ટૈર્ ઇત્યુક્તો નાહુષસ્તદા

શુક્રના આશીર્વાદથી હવે કંઈ પણ બદલાઈ શકતું નથી; જનતાની પ્રસન્નતાથી નાહુષે આવું કહ્યું.

અભિષિચ્ય તતો રાજ્યં પૂરું સ સુતમ્ આત્મનઃ દિશિ દક્ષિણપૂર્વસ્યાં તુર્વસું પુત્રમાદિશત્

પછી તેણે પોતાના પુત્ર પુરુને રાજસિંહાસન પર બેસાડ્યો અને તુર્વસુને દક્ષિણપૂર્વ દિશામાં રાજ્ય આપ્યું.

દક્ષિણાયામથો રાજા યદું જ્યેષ્ઠં ન્યયોજયત્ પ્રતીચ્યામુત્તરસ્યાં તુ દ્રુહ્યું ચાનું ચ તાવુભૌ

રાજાએ મોટા પુત્ર યદુને દક્ષિણમાં, અને પશ્ચિમ તથા ઉત્તર દિશામાં દ્રુહ્યુ અને અનુને રાજ્ય આપ્યું.

સપ્તદ્વીપાં યયાતિસ્તુ જિત્વા પૃથ્વીં સસાગરામ્ વ્યભજચ્ચ ત્રિધા રાજ્યં પુત્રેભ્યો નાહુષસ્તદા

નાહુષપુત્ર યયાતિએ સાત દ્વીપો અને સાગરોવાળી ધરતી જીત્યા પછી પોતાનું રાજ્ય ત્રણ ભાગમાં વહેંચી પુત્રોને આપ્યું.

પુત્રસંક્રામિતશ્રીસ્તુ હર્ષનિર્ભરમાનસઃ પ્રીતિમાનભવદ્રાજા ભારમ્ આવેશ્ય બન્ધુષુ

પુત્રોને રાજકીય વૈભવ સોંપીને, રાજાએ હૃદયપૂર્વક આનંદ અનુભવો અને રાજ્યનો ભાર પોતાના સગાંઓ પર મૂક્યો.

અત્ર ગાથા મહારાજ્ઞા પુરા ગીતા યયાતિના યાભિઃ પ્રત્યાહરેત્ કામાન્ સર્વતો ઽઙ્ગાનિ કૂર્મવત્

અહીં મહારાજા યયાતિએ પ્રાચીનકાળે ગાયેલ ગાથાઓ છે, જેના દ્વારા મનુષ્ય પોતાની ઇચ્છાઓને સર્વત્રથી કાચબાની જેમ ખેંચી લઈ શકે છે.

તાભિર્ એવ નરઃ શ્રીમાન્ નાન્યથા કર્મકોટિકૃત્ ન જાતુ કામઃ કામાનામ્ ઉપભોગેન શામ્યતિ

માત્ર આ જ રીતે, અનેક કર્મો કરીને નહીં, સૌભાગ્યશાળી મનુષ્ય સિદ્ધિ પામે છે; ઇચ્છાઓનો ભોગ માણવાથી ઇચ્છા ક્યારેય શમતી નથી.

હવિષા કૃષ્ણવર્ત્મેવ ભૂય એવાભિવર્ધતે યત્પૃથિવ્યાં વ્રીહિયવં હિરણ્યં પશવઃ સ્ત્રિયઃ

જેમ અગ્નિ હવનથી વધુ સળગે છે, તેમ ઇચ્છા સતત વધે છે; ધરતી પર જેટલું ધાન, યવ, સોનુ, ગાયો કે સ્ત્રીઓ હોય, બધું.

નાલમેકસ્ય તત્સર્વમ્ ઇતિ મત્વા શમં વ્રજેત્ યદા ન કુરુતે ભાવં સર્વભૂતેષુ પાપકમ્

'આ બધું એક માણસ માટે પૂરતું નથી' એમ વિચારીને, જ્યારે કોઈ સર્વ જીવો પ્રત્યે દુર્ભાવ રાખતો નથી, ત્યારે તેને શાંતિ મળે છે.

કર્મણા મનસા વાચા બ્રહ્મ સમ્પદ્યતે તદા યદા પરાન્ન બિભેતિ પરે ચાસ્માન્ન બિભ્યતિ

કર્મ, મન અને વાણીથી જ્યારે કોઈ બ્રહ્મને પામે છે—જ્યારે એ બીજાથી ડરે નહીં અને બીજાઓ પણ એની પાસે ડરે નહીં.

યદા ન નિન્દેન્ન દ્વેષ્ટિ બ્રહ્મ સમ્પદ્યતે તદા યા દુસ્ત્યજા દુર્મતિભિર્ યાનજીર્યતિ જીર્યતઃ

જ્યારે કોઈ ન તો નિંદા કરે છે, ન તો દ્વેષ રાખે છે, ત્યારે એ બ્રહ્મને પામે છે; જે તૃષ્ણા મૂર્ખોને છોડવી અઘરી લાગે છે, એ શરીર સાથે જ ક્ષીણ થાય છે.

યો ઽસૌ પ્રાણાન્તિકો રોગસ્ તાં તૃષ્ણાં ત્યજતઃ સુખમ્ જીર્યન્તિ જીર્યતઃ કેશા દન્તા જીર્યન્તિ જીર્યતઃ

જે તૃષ્ણા જીવનનો અંત લાવતી રોગ છે, તેને જે છોડે છે તેને સાચું સુખ મળે છે; જેમ વાળ અને દાંત વૃદ્ધાવસ્થામાં ઝરી જાય છે, તેમ તૃષ્ણા પણ ક્ષીણ થાય છે.

ચક્ષુઃશ્રોત્રે ચ જીર્યેતે તૃષ્ણૈકા નિરુપદ્રવા જીર્યન્તિ દેહિનઃ સર્વે સ્વભાવાદેવ નાન્યથા

આંખ અને કાન વૃદ્ધ થાય છે, પણ તૃષ્ણા એકલી અડગ રહે છે; શરીરના બધા અંગો કુદરતી રીતે વૃદ્ધ થાય છે, બીજું કોઈ રસ્તો નથી.

જીવિતાશા ધનાશા ચ જીર્યતો ઽપિ ન જીર્યતે યચ્ચ કામસુખં લોકે યચ્ચ દિવ્યં મહત્સુખમ્

જીવન અને ધનની આશા શરીર વૃદ્ધ થાય છતાં વૃદ્ધ થતી નથી; દુનિયામાં જે કામસુખ છે, કે સ્વર્ગનું મહાન સુખ છે—

તૃષ્ણાક્ષયસુખસ્યૈતત્ કલાં નાર્હતિ ષોડશીમ્ એવમુક્ત્વા સ રાજર્ષિઃ સદારઃ પ્રાવિશદ્વનમ્

—તૃષ્ણાના ક્ષયથી મળતા સુખના સોળમા ભાગને પણ પહોંચી શકે નહીં. આવું કહીને, રાજર્ષિ પત્ની સાથે વનમાં પ્રવેશ્યા.

ભૃગુતુઙ્ગે તપસ્તપ્ત્વા તત્રૈવ ચ મહાયશાઃ સાધયિત્વા ત્વનશનં સદારઃ સ્વર્ગમાપ્તવાન્

ભૃગુની ઉંચી શિખર પર, તે મહાન યશસ્વી પુરુષે કઠિન તપ કર્યું, ઉપવાસનો સંકલ્પ પૂર્ણ કર્યો અને પોતાની પત્ની સાથે સ્વર્ગ પ્રાપ્ત કર્યો.

તસ્ય વંશાસ્તુ પઞ્ચૈતે પુણ્યા દેવર્ષિસત્કૃતાઃ યૈર્વ્યાપ્તા પૃથિવી કૃત્સ્ના સૂર્યસ્યેવ મરીચિભિઃ

તેના પાંચ વંશો, પવિત્ર અને દેવઋષિઓ દ્વારા સન્માનિત, આખી ધરતી પર સૂર્યની કિરણો જેવું પ્રસરી ગયા.

ધની પ્રજાવાન્ આયુષ્માન્ કીર્તિમાંશ્ ચ ભવેન્નરઃ યયાતિચરિતં પુણ્યં પઠઞ્છૃણ્વંશ્ ચ બુદ્ધિમાન્

યયાતિના પવિત્ર કાર્યો જે કોઈ વાંચે કે સાંભળે, તે ધનવાન, સંતાનવંત, દીર્ઘાયુ અને પ્રસિદ્ધ બને છે અને તેને બુદ્ધિ મળે છે.

સર્વપાપવિનિર્મુક્તઃ શિવલોકે મહીયતે

તે બધા પાપોથી મુક્ત થઈને, શિવલોકમાં સન્માન પામે છે.