લિઙ્ગપુરાણમ્

અક્રૂરં હિંસયામાસ બ્રહ્મહત્યામવાપ સઃ સ લોહગન્ધી રાજર્ષિઃ પરિધાવન્નિતસ્તતઃ

એણે અક્રૂરને દુઃખ પહોંચાડ્યું અને બ્રાહ્મણહત્યાનો પાપ લીધો; એ રાજર્ષિ લોહી જેવી વાસના ધરાવતો, અહીંથી ત્યાં ભટકતો રહ્યો.

પૌરજાનપદૈસ્ત્યક્તો ન લેભે શર્મ કર્હિચિત્ તતઃ સ દુઃખસંતપ્તો ન લેભે સંવિદં ક્વચિત્

શહેર અને ગામના લોકો એણે ત્યજી દીધો, એ ક્યારેય શાંતિ ન પામી શક્યો; દુઃખથી વ્યથિત, એ ક્યાંયે પણ શાંત થઈ શક્યો નહીં.

જગામ શૌનકમૃષિં શરણ્યં વ્યથિતસ્તદા ઇન્દ્રેતિર્ નામ વિખ્યાતો યો ઽસૌ મુનિરુદારધીઃ

પછી એ દુઃખી થઈને શરણ માટે ઋષિ શૌનક પાસે ગયો; એ મહાન અને વિખ્યાત ઋષિનું નામ ઇન્દ્રેતી હતું.

યાજયામાસ ચેન્દ્રેતિસ્ તં નૃપં જનમેજયમ્ અશ્વમેધેન રાજાનં પાવનાર્થં દ્વિજોત્તમાઃ

ઇન્દ્રેતી ઋષિએ શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો સાથે રાજા જનમેજયને પવિત્રતા માટે અશ્વમેઘ યજ્ઞ કરાવ્યો.

સ લોહગન્ધાન્નિર્મુક્ત એનસા ચ મહાયશાઃ યજ્ઞસ્યાવભૃથે મધ્યે યાતો દિવ્યો રથઃ શુભઃ

પછી એ મહાન યશસ્વી રાજા પાપ અને લોહીની વાસનાથી મુક્ત થયો અને યજ્ઞના અવભૃથ સ્નાન સમયે દિવ્ય અને સુંદર રથમાં ચઢ્યો.

તસ્માદ્વંશાત્પરિભ્રષ્ટો વસોશ્ચેદિપતેઃ પુનઃ દત્તઃ શક્રેણ તુષ્ટેન લેભે તસ્માદ્ બૃહદ્રથઃ

એ વંશમાંથી ચેદી દેશના રાજા વસુને બહાર કાઢવામાં આવ્યો; પણ ઇન્દ્રે પ્રસન્ન થઈને ફરીથી આપ્યો, અને એ વંશ બૃહદ્રથને મળ્યો.

તતો હત્વા જરાસંધં ભીમસ્તં રથમુત્તમમ્ પ્રદદૌ વાસુદેવાય પ્રીત્યા કૌરવનન્દનઃ

પછી ભીમએ જરાસંધને મારીને એ ઉત્તમ રથ વાસુદેવને પ્રેમથી આપ્યો, હે કૌરવોના આનંદ.

અભ્યષિઞ્ચત્પુરું પુત્રં યયાતિર્નાહુષઃ પ્રભુઃ કૃતોપકારસ્તેનૈવ પુરુણા દ્વિજસત્તમાઃ

નહુષના વંશજ મહાન યયાતીએ પોતાના પુત્ર પુરુને રાજા બનાવીને અભિષેક કર્યો; એ રીતે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો, પુરુએ પિતાનું ઉપકાર ચૂકવ્યું.

અભિષેક્તુકામં ચ નૃપં પુરું પુત્રં કનીયસમ્ બ્રાહ્મણપ્રમુખા વર્ણા ઇદં વચનમબ્રુવન્

પોતાના નાના પુત્ર પુરુને રાજા બનાવવા ઈચ્છતા, બ્રાહ્મણો પોતાના મુખ્ય સાથે આવીને આ રીતે બોલ્યા.

કથં શુક્રસ્ય નપ્તારં દેવયાન્યાઃ સુતં પ્રભો જ્યેષ્ઠં યદુમતિક્રમ્ય કનીયાન્રાજ્યમર્હતિ

હે પ્રભુ, શુક્રના દોહિત્ર અને દેવયાનીના પુત્રને, મોટા યદુને અવગણીને, નાના પુત્રને રાજ્ય કેમ મળવું જોઈએ?

એતે સંબોધયામસ્ત્વાં ધર્મં ચ અનુપાલય

અમે તને સમજાવીએ છીએ; તું ધર્મનું પાલન કર.

બ્રાહ્મણપ્રમુખા વર્ણાઃ સર્વે શૃણ્વન્તુ મે વચઃ જ્યેષ્ઠં પ્રતિ યથા રાજ્યં ન દેયં મે કથઞ્ચન

બ્રાહ્મણો અને બધા વર્ણો, તેમના મુખ્ય સાથે, મારા વચન સાંભળો: મારા મામલે રાજ્ય ક્યારેય મોટા પુત્રને આપવું નહીં.

મમ જ્યેષ્ઠેન યદુના નિયોગો નાનુપાલિતઃ પ્રતિકૂલમતિશ્ચૈવ ન સ પુત્રઃ સતાં મતઃ

મારો મોટો પુત્ર યદુએ મારી આજ્ઞા માનેલી નથી; એનું મન વિરુદ્ધ હતું, અને સારા લોકો તેને પુત્ર માનતા નથી.

માતાપિત્રોર્વચનકૃત્ સદ્ભિઃ પુત્રઃ પ્રશસ્યતે સ પુત્રઃ પુત્રવદ્ યસ્ તુ વર્તતે માતૃપિતૃષુ

માતા-પિતાની વાત માનનાર પુત્રને સારા લોકો વખાણે છે; જે માતા-પિતાની સાથે સાચા પુત્રની જેમ વર્તે, એ જ સાચો પુત્ર છે.

યદુનાહમવજ્ઞાતસ્ તથા તુર્વસુનાપિ ચ દ્રુહ્યેન ચાનુના ચૈવ મય્યવજ્ઞા કૃતા ભૃશમ્

યદુએ મને અવગણ્યો, તેમ જ તુર્વસુ, દુહ્યુ અને અનુએ પણ મને ખૂબ અવમાનિત કર્યો.

પુરુણા ચ કૃતં વાક્યં માનિતશ્ ચ વિશેષતઃ કનીયાન્મમ દાયાદો જરા યેન ધૃતા મમ

પણ પુરુએ મારી વાત માનેલી અને ખાસ મને માન આપ્યો; એ નાના હોવા છતાં, એ જ મારો વારસદાર છે, કારણ કે મારી વૃદ્ધાવસ્થામાં એ જ મારી સંભાળ રાખી.

શુક્રેણ મે સમાદિષ્ટા દેવયાન્યાઃ કૃતે જરા પ્રાર્થિતેન પુનસ્તેન જરા સંચારિણી કૃતા

શુક્રે મને આજ્ઞા આપી હતી અને દેવયાનિ માટે વૃદ્ધાવસ્થા માગવામાં આવી; પછી એણે ફરીથી વૃદ્ધાવસ્થા બીજાને આપી.

શુક્રેણ ચ વરો દત્તઃ કાવ્યેનોશનસા સ્વયમ્ પુત્રો યસ્ત્વનુવર્તેત સ તે રાજ્યધરસ્ત્વિતિ

શુક્રદેવે પોતાના પુત્ર કાવ્ય ઉશનસને આશીર્વાદ આપ્યો હતો: 'તારો જે પુત્ર તને અનુસરે, એ જ તારા રાજ્યનો રાજા બનશે.'

ભવન્તો ઽપ્યનુજાનન્તુ પૂરૂ રાજ્યે ઽભિષિચ્યતે યઃ પુત્રો ગુણસમ્પન્નો માતાપિત્રોર્હિતઃ સદા

તમારે સૌએ પણ સંમતિ આપવી જોઈએ: જે પુત્ર ગુણોથી ભરપૂર હોય અને સદા માતા-પિતાની સેવા કરે, તેને રાજસિંહાસન પર બેસાડવો.

સર્વમર્હતિ કલ્યાણં કનીયાન્ અપિ સ પ્રભુઃ અર્હઃ પૂરુરિદં રાજ્યં યઃ સુતો વાક્યકૃત્તવ

છોટો પુત્ર પણ જો યોગ્ય હોય તો સર્વ સુખ અને સત્તા પામવાનો હકદાર છે; પુરુ આ રાજ્ય માટે યોગ્ય છે, કારણ કે એ આજ્ઞાપાલક પુત્ર છે.

વરદાનેન શુક્રસ્ય ન શક્યં કર્તુમન્યથા એવં જાનપદૈસ્તુષ્ટૈર્ ઇત્યુક્તો નાહુષસ્તદા

શુક્રના આશીર્વાદથી હવે કંઈ પણ બદલાઈ શકતું નથી; જનતાની પ્રસન્નતાથી નાહુષે આવું કહ્યું.

અભિષિચ્ય તતો રાજ્યં પૂરું સ સુતમ્ આત્મનઃ દિશિ દક્ષિણપૂર્વસ્યાં તુર્વસું પુત્રમાદિશત્

પછી તેણે પોતાના પુત્ર પુરુને રાજસિંહાસન પર બેસાડ્યો અને તુર્વસુને દક્ષિણપૂર્વ દિશામાં રાજ્ય આપ્યું.

દક્ષિણાયામથો રાજા યદું જ્યેષ્ઠં ન્યયોજયત્ પ્રતીચ્યામુત્તરસ્યાં તુ દ્રુહ્યું ચાનું ચ તાવુભૌ

રાજાએ મોટા પુત્ર યદુને દક્ષિણમાં, અને પશ્ચિમ તથા ઉત્તર દિશામાં દ્રુહ્યુ અને અનુને રાજ્ય આપ્યું.

સપ્તદ્વીપાં યયાતિસ્તુ જિત્વા પૃથ્વીં સસાગરામ્ વ્યભજચ્ચ ત્રિધા રાજ્યં પુત્રેભ્યો નાહુષસ્તદા

નાહુષપુત્ર યયાતિએ સાત દ્વીપો અને સાગરોવાળી ધરતી જીત્યા પછી પોતાનું રાજ્ય ત્રણ ભાગમાં વહેંચી પુત્રોને આપ્યું.

પુત્રસંક્રામિતશ્રીસ્તુ હર્ષનિર્ભરમાનસઃ પ્રીતિમાનભવદ્રાજા ભારમ્ આવેશ્ય બન્ધુષુ

પુત્રોને રાજકીય વૈભવ સોંપીને, રાજાએ હૃદયપૂર્વક આનંદ અનુભવો અને રાજ્યનો ભાર પોતાના સગાંઓ પર મૂક્યો.

અત્ર ગાથા મહારાજ્ઞા પુરા ગીતા યયાતિના યાભિઃ પ્રત્યાહરેત્ કામાન્ સર્વતો ઽઙ્ગાનિ કૂર્મવત્

અહીં મહારાજા યયાતિએ પ્રાચીનકાળે ગાયેલ ગાથાઓ છે, જેના દ્વારા મનુષ્ય પોતાની ઇચ્છાઓને સર્વત્રથી કાચબાની જેમ ખેંચી લઈ શકે છે.

તાભિર્ એવ નરઃ શ્રીમાન્ નાન્યથા કર્મકોટિકૃત્ ન જાતુ કામઃ કામાનામ્ ઉપભોગેન શામ્યતિ

માત્ર આ જ રીતે, અનેક કર્મો કરીને નહીં, સૌભાગ્યશાળી મનુષ્ય સિદ્ધિ પામે છે; ઇચ્છાઓનો ભોગ માણવાથી ઇચ્છા ક્યારેય શમતી નથી.

હવિષા કૃષ્ણવર્ત્મેવ ભૂય એવાભિવર્ધતે યત્પૃથિવ્યાં વ્રીહિયવં હિરણ્યં પશવઃ સ્ત્રિયઃ

જેમ અગ્નિ હવનથી વધુ સળગે છે, તેમ ઇચ્છા સતત વધે છે; ધરતી પર જેટલું ધાન, યવ, સોનુ, ગાયો કે સ્ત્રીઓ હોય, બધું.

નાલમેકસ્ય તત્સર્વમ્ ઇતિ મત્વા શમં વ્રજેત્ યદા ન કુરુતે ભાવં સર્વભૂતેષુ પાપકમ્

'આ બધું એક માણસ માટે પૂરતું નથી' એમ વિચારીને, જ્યારે કોઈ સર્વ જીવો પ્રત્યે દુર્ભાવ રાખતો નથી, ત્યારે તેને શાંતિ મળે છે.