લિઙ્ગપુરાણમ્

કૃશાશ્વો ઽથ રણાશ્વશ્ ચ સંહતાશ્વાત્મજાવુભૌ યુવનાશ્વો રણાશ્વસ્ય માન્ધાતા તસ્ય વૈ સુતઃ

સંહતાશ્વના બે પુત્રો – કૃશાશ્વ અને રણાશ્વ હતા. રણાશ્વના પુત્ર યુવનાશ્વ અને તેમના પુત્ર માંધાતૃ હતા.

માન્ધાતુઃ પુરુકુત્સો ઽભૂદ્ અમ્બરીષશ્ ચ વીર્યવાન્ મુચુકુન્દશ્ ચ પુણ્યાત્મા ત્રયસ્ત્રૈલોક્યવિશ્રુતાઃ

માંધાતૃથી પુરુકુત્સ, શક્તિશાળી અંબરીષ અને પુણ્યશાળી મુચુકુંદ – આ ત્રણેય ત્રણેય લોકમાં પ્રસિદ્ધ થયા.

અંબરીષસ્ય દાયાદો યુવનાશ્વો ઽપરઃ સ્મૃતઃ હરિતો યુવનાશ્વસ્ય હરિતાસ્તુ યતઃ સ્મૃતાઃ

અંબરીષના વારસ તરીકે બીજાં યુવનાશ્વનું નામ લેવાય છે. યુવનાશ્વથી હરિત જન્મ્યા અને હરિતથી હરિત વંશ યાદ કરવામાં આવે છે.

એતે હ્યઙ્ગિરસઃ પક્ષે ક્ષત્રોપેતા દ્વિજાતયઃ પુરુકુત્સસ્ય દાયાદસ્ ત્રસદ્દસ્યુર્ મહાયશાઃ

આ બધા અંગિરસ વંશના હોવા છતાં ક્ષત્રિય ધર્મ ધારણ કરીને દ્વિજ બન્યા. પુરુકુત્સના વારસ તરીકે મહાપ્રસિદ્ધ ત્રસદ્દસ્યુ થયા.

નર્મદાયાં સમુત્પન્નઃ સમ્ભૂતિસ્તસ્ય ચાત્મજઃ વિષ્ણુવૃદ્ધઃ સુતસ્તસ્ય વિષ્ણુવૃદ્ધા યતઃ સ્મૃતાઃ

નર્મદા નદીના કાંઠે સંભૂતિ જન્મ્યા અને તેમના પુત્ર વિષ્ણુવૃદ્ધ હતા. વિષ્ણુવૃદ્ધથી વિષ્ણુવૃદ્ધ વંશ યાદ કરવામાં આવે છે.

એતે હ્યઙ્ગિરસઃ પક્ષે ક્ષત્રોપેતાઃ સમાશ્રિતાઃ સમ્ભૂતિરપરં પુત્રમ્ અનરણ્યમજીજનત્

આ બધા અંગિરસ વંશમાં જન્મેલા હોવા છતાં ક્ષત્રિય ધર્મ ધારણ કર્યો. સંભૂતિએ બીજો પુત્ર અનરણ્ય જન્માવ્યો.

રાવણેન હતો યો ઽસૌ ત્રૈલોક્યવિજયે દ્વિજાઃ બૃહદશ્વો ઽનરણ્યસ્ય હર્યશ્વસ્તસ્ય ચાત્મજઃ

ત્રણેય લોક વિજય વખતે રાવણે જેને મારો હતો, એ અનરણ્ય હતા. અનરણ્યના પુત્ર બૃહદશ્વ અને તેમના પુત્ર હર્યશ્વ હતા.

હર્યશ્વાત્તુ દૃષદ્વત્યાં જજ્ઞે વસુમના નૃપઃ તસ્ય પુત્રો ઽભવદ્રાજા ત્રિધન્વા ભવભાવિતઃ

હર્યશ્વથી દૃષદ્વતી નદીના કિનારે વસુમન રાજા જન્મ્યા. તેમના પુત્ર tridhanva રાજા થયા, જે દિવ્ય ભાવના ધરાવતા હતા.

પ્રસાદાદ્ બ્રહ્મસૂનોર્ વૈ તણ્ડિનઃ પ્રાપ્ય શિષ્યતામ્ અશ્વમેધસહસ્રસ્ય ફલં પ્રાપ્ય તદાજ્ઞયા

બ્રહ્માના પુત્ર તંડિનની કૃપાથી શિષ્ય બનીને, તેણે તંડિનની આજ્ઞાથી હજારો અશ્વમેઘ યજ્ઞનું ફળ પ્રાપ્ત કર્યું.

ગણૈશ્વર્યમનુપ્રાપ્તો ભવભક્તઃ પ્રતાપવાન્ કથં ચૈવાશ્વમેધં વૈ કરોમીતિ વિચિન્તયન્

તે ભવના ભક્ત અને પરાક્રમી બનીને અનેક ગણોના સ્વામી બન્યો. તે વિચારતો રહ્યો કે કેવી રીતે અશ્વમેઘ યજ્ઞ કરી શકાય.

ધનહીનશ્ ચ ધર્માત્મા દૃષ્ટવાન્ બ્રહ્મણઃ સુતમ્ તણ્ડિસંજ્ઞં દ્વિજં તસ્માલ્ લબ્ધવાન્દ્વિજસત્તમાઃ

ધનથી વંચિત છતાં ધર્મનિષ્ઠ હતો. તેણે બ્રહ્માના પુત્ર, તંડિ નામના બ્રાહ્મણને જોયા. એ શ્રેષ્ઠ દ્વિજથી તેને ઇચ્છિત ફળ મળ્યું.

નામ્નાં સહસ્રં રુદ્રસ્ય બ્રહ્મણા કથિતં પુરા તેન નામ્નાં સહસ્રેણ સ્તુત્વા તણ્ડિર્મહેશ્વરમ્

પહેલાં બ્રહ્માએ રુદ્રના હજાર નામોનું વર્ણન કર્યું હતું; તે હજાર નામો દ્વારા તંડિને મહાદેવની સ્તુતિ કરી હતી.

લબ્ધવાન્ગાણપત્યં ચ બ્રહ્મયોનિર્દ્વિજોત્તમઃ તતસ્તસ્માન્નૃપો લબ્ધ્વા તણ્ડિના કથિતં પુરા

બ્રહ્માથી ઉત્પન્ન થયેલા શ્રેષ્ઠ દ્વિજને ગણપતિપદ પ્રાપ્ત થયું; પછી રાજાએ પણ તંડિ દ્વારા કહેલા ઉપદેશને પ્રાપ્ત કર્યો.

નામ્નાં સહસ્રં જપ્ત્વા વૈ ગાણપત્યમવાપ્તવાન્ નામ્નાં સહસ્રં રુદ્રસ્ય તાણ્ડિના બ્રહ્મયોનિના

હજાર નામોનું જપ કરીને તેણે ગણપતિપદ મેળવ્યું; બ્રહ્માથી જન્મેલા તંડિએ રુદ્રના હજાર નામો કહ્યા હતા.

કથિતં સર્વવેદાર્થસંચયં સૂત સુવ્રત નામ્નાં સહસ્રં વિપ્રાણાં વક્તુમ્ અર્હસિ શોભનમ્

સુવ્રત સૂતજી, બધા વેદોના અર્થસંગ્રહનું વર્ણન થઈ ગયું છે; હવે તમે બ્રાહ્મણોને શુભ હજાર નામો કહેવા યોગ્ય છો.

સર્વભૂતાત્મભૂતસ્ય હરસ્યામિતતેજસઃ અષ્ટોત્તરસહસ્રં તુ નામ્નાં શૃણુત સુવ્રતાઃ

સુવ્રતો, સર્વભૂતોના આત્મા અને અનંત તેજવાળા હરાના એક હજાર આઠ નામો સાંભળો.

યજ્જપ્ત્વા તુ મુનિશ્રેષ્ઠા ગાણપત્યમવાપ્તવાન્ ૐ સ્થિરઃ સ્થાણુઃ પ્રભુર્ભાનુઃ પ્રવરો વરદો વરઃ

મુનિશ્રેષ્ઠો, જેનું જપ કરીને તેણે ગણપતિપદ મેળવ્યું: ઓં! સ્થિર, અડગ, પ્રભુ, તેજસ્વી, શ્રેષ્ઠ, વર્દાતા અને ઉત્તમ.

સર્વાત્મા સર્વવિખ્યાતઃ સર્વઃ સર્વકરો ભવઃ જટી દણ્ડી શિખણ્ડી ચ સર્વગઃ સર્વભાવનઃ

સર્વાત્મા, સર્વત્ર પ્રસિદ્ધ, સર્વવ્યાપી, સર્વકર્તા, ભવ; જટાવાળા, દંડધારી, શિખાવાળા, સર્વવ્યાપી અને સર્વનું પાલન કરનાર.

હરિશ્ ચ હરિણાક્ષશ્ ચ સર્વભૂતહરઃ સ્મૃતઃ પ્રવૃત્તિશ્ ચ નિવૃત્તિશ્ ચ શાન્તાત્મા શાશ્વતો ધ્રુવઃ

હરિ, હરણાક્ષ, સર્વભૂતહરણ તરીકે સ્મરણમાં આવે છે; પ્રવૃત્તિ અને નિવૃત્તિ, શાંત આત્મા, શાશ્વત અને અડગ.

શ્મશાનવાસી ભગવાન્ ખચરો ગોચરો ઽર્દનઃ અભિવાદ્યો મહાકર્મા તપસ્વી ભૂતધારણઃ

શ્મશાનવાસી, ભગવાન, આકાશમાં વિહાર કરનાર, ધરતી પર ચાલનાર, પીડક; વંદનીય, મહાકર્મી, તપસ્વી અને ભૂતધારી.

ઉન્મત્તવેષઃ પ્રચ્છન્નઃ સર્વલોકઃ પ્રજાપતિઃ મહારૂપો મહાકાયઃ સર્વરૂપો મહાયશાઃ

ઉન્મત્ત વેશ ધારણ કરનાર, ગુપ્ત, સમગ્ર જગત, પ્રજાપતિ; વિશાળ રૂપ, મહાકાય, સર્વરૂપ અને મહાયશસ્વી.

મહાત્મા સર્વભૂતશ્ ચ વિરૂપો વામનો નરઃ લોકપાલો ઽન્તર્હિતાત્મા પ્રસાદો ઽભયદો વિભુઃ

મહાત્મા, સર્વભૂતોમાં રહેલા, વિવિધ રૂપવાળા, વામન, મનુષ્ય; લોકપાલ, ગુપ્ત આત્મા, કૃપાળુ, અભયદાતા અને સર્વવ્યાપી.

પવિત્રશ્ ચ મહાંશ્ચૈવ નિયતો નિયતાશ્રયઃ સ્વયંભૂઃ સર્વકર્મા ચ આદિરાદિકરો નિધિઃ

પવિત્ર અને મહાન, નિયમિત, નિયમિતોના આશ્રય; સ્વયંભૂ, સર્વકર્મી, આરંભ, આરંભકર્તા અને ખજાનો.

સહસ્રાક્ષો વિશાલાક્ષઃ સોમો નક્ષત્રસાધકઃ ચન્દ્રઃ સૂર્યઃ શનિઃ કેતુર્ ગ્રહો ગ્રહપતિર્મતઃ

હજાર આંખોવાળા, વિશાળ આંખોવાળા, સોમ, તારાઓને સિદ્ધ કરનાર; ચંદ્ર, સૂર્ય, શનિ, કેતુ, ગ્રહ અને ગ્રહોના અધિપતિ.

રાજા રાજ્યોદયઃ કર્તા મૃગબાણાર્પણો ઘનઃ મહાતપા દીર્ઘતપા અદૃશ્યો ધનસાધકઃ

રાજા, રાજ્યના ઉદયનું કારણ, કર્તા, મૃગ પર બાણ છોડનાર, મેઘ; મહાતપસ્વી, દીર્ઘ તપ કરનાર, અદૃશ્ય અને ધન આપનાર.

સંવત્સરઃ કૃતીમન્ત્રઃ પ્રાણાયામઃ પરંતપઃ યોગી યોગો મહાબીજો મહારતો મહાબલઃ

વર્ષ, પવિત્ર મંત્રો ધરાવનાર, પ્રાણાયામ, પરમ તપસ્વી; યોગી, યોગ, મહાબીજ, મહારથ અને મહાબળવાન.

સુવર્ણરેતાઃ સર્વજ્ઞઃ સુબીજો વૃષવાહનઃ દશબાહુસ્ત્વનિમિષો નીલકણ્ઠ ઉમાપતિઃ

સુવર્ણ બીજવાળા, સર્વજ્ઞ, ઉત્તમ બીજવાળા, વૃષધ્વજ; દસ બાહુવાળા, અનિમિષ, નિલકંઠ અને ઉમાપતિ.

વિશ્વરૂપઃ સ્વયંશ્રેષ્ઠો બલવીરો બલાગ્રણીઃ ગણકર્તા ગણપતિર્ દિગ્વાસાઃ કામ્ય એવ ચ

વિશ્વરૂપ, સ્વયં શ્રેષ્ઠ, બળવાન વીર, બળમાં પ્રથમ; ગણોના સર્જક, ગણપતિ, દિશાઓને વસ્ત્રરૂપે ધારણ કરનાર અને સર્વેના ઇચ્છિત.

મન્ત્રવિત્પરમો મન્ત્રઃ સર્વભાવકરો હરઃ કમણ્ડલુધરો ધન્વી બાણહસ્તઃ કપાલવાન્

મંત્રોનો જ્ઞાતા, પરમ મંત્ર, સર્વનું સર્જન કરનાર હર; કમંડલુ ધારક, ધનુર્ધર, બાણધારી અને કપાળધારી.