લિઙ્ગપુરાણમ્

સુરાણાં સંસ્થિતિર્યસ્યાં પિતૄણાં ચ સદા સ્થિતિઃ ઇક્ષ્વાકુજ્યેષ્ઠદાયાદો મધ્યદેશમ્ અવાપ્તવાન્

આ શહેરમાં દેવતાઓની સભા અને પિતૃઓનું ચિરસ્થાયી નિવાસ છે. ઇક્ષ્વાકુનો મોટો વારસદાર મધ્યદેશ પામ્યો.

કન્યાભાવાચ્ચ સુદ્યુમ્નો નૈવ ભાગમવાપ્તવાન્ વસિષ્ઠવચનાત્ ત્વાસીત્ પ્રતિષ્ઠાને મહાદ્યુતિઃ

સુદ્યુમ્નને પુત્રી નહોતી, એટલે તેને ભાગ મળ્યો નહીં; પણ વસિષ્ઠના વચનથી એ મહાન તેજસ્વી પ્રતિષ્ઠાનમાં રહ્યો.

પ્રતિષ્ઠા ધર્મરાજસ્ય સુદ્યુમ્નસ્ય મહાત્મનઃ તત્પુરૂરવસે પ્રાદાદ્ રાજ્યં પ્રાપ્ય મહાયશાઃ

પ્રતિષ્ઠા એ ધર્મી રાજા સુદ્યુમ્નનું રાજ્ય હતું. રાજ્ય પ્રાપ્ત કર્યા પછી, એ મહાયશસ્વી પુરૂરવાને આપ્યું.

માનવેયો મહાભાગઃ સ્ત્રીપુંસોર્લક્ષણાન્વિતઃ ઇક્ષ્વાકોરભવદ્વીરો વિકુક્ષિર્ધર્મવિત્તમઃ

માનવેયો નામે મહાન ભાગ્યશાળી, સ્ત્રી અને પુરુષ બંનેના લક્ષણોથી યુક્ત, ઇક્ષ્વાકુના પુત્ર તરીકે જન્મ્યો. તેનું નામ વિકુક્ષિ હતું, જે ધર્મમાં અતિશય નિષ્ણાત અને પરાક્રમી હતો.

જ્યેષ્ઠઃ પુત્રશતસ્યાસીદ્ દશ પઞ્ચ ચ તત્સુતાઃ અભૂજ્જ્યેષ્ઠઃ કકુત્સ્થશ્ ચ કકુત્સ્થાત્તુ સુયોધનઃ

તેને સો પુત્રોમાંથી મોટો હતો અને તેના પોતાનાં પંદર અને દસ, એમ પঁચીસ પુત્રો થયા. એમાં સૌથી મોટો કકુત્સ્થ હતો અને કકુત્સ્થથી સુયોધન જન્મ્યો.

તતઃ પૃથુર્મુનિશ્રેષ્ઠા વિશ્વકઃ પાર્થિવસ્ તથા વિશ્વકસ્યાર્દ્રકો ધીમાન્ યુવનાશ્વસ્તુ તત્સુતઃ

પછી ઋષિમંડળમાં શ્રેષ્ઠ એવા પૃથુ અને રાજા વિશ્વક જન્મ્યા. વિશ્વકથી બુદ્ધિશાળી અર્ધક અને તેના પુત્ર યુવનાશ્વ થયા.

શાબસ્તિશ્ ચ મહાતેજા વંશકસ્તુ તતો ઽભવત્ નિર્મિતા યેન શાબસ્તી ગૌડદેશે દ્વિજોત્તમાઃ

પછી મહાન તેજસ્વી શાબસ્તિ અને ત્યારબાદ વંશક જન્મ્યા. વંશકે ગૌડદેશમાં શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો માટે શાબસ્તિઓની સ્થાપના કરી.

વંશાચ્ચ બૃહદશ્વો ઽભૂત્ કુવલાશ્વસ્તુ તત્સુતઃ ધુન્ધુમારત્વમાપન્નો ધુન્ધું હત્વા મહાબલમ્

વંશકથી બૃહદશ્વ જન્મ્યા અને તેમના પુત્ર કુવલાશ્વ હતા. કુવલાશ્વે મહાબલી ધુંધુને મારીને ધુંધુમાર નામ મેળવ્યું.

ધુન્ધુમારસ્ય તનયાસ્ ત્રયસ્ત્રૈલોક્યવિશ્રુતાઃ દૃઢાશ્વશ્ચૈવ ચણ્ડાશ્વઃ કપિલાશ્વશ્ ચ તે સ્મૃતાઃ

ધુંધુમારના ત્રણ પુત્રો થયા, જે ત્રણેય લોકમાં પ્રસિદ્ધ છે: દૃઢાશ્વ, ચંડાશ્વ અને કપિલાશ્વ – એ બધા યાદ રાખવામાં આવે છે.

દૃઢાશ્વસ્ય પ્રમોદસ્તુ હર્યશ્વસ્તસ્ય વૈ સુતઃ હર્યશ્વસ્ય નિકુમ્ભસ્તુ સંહતાશ્વસ્તુ તત્સુતઃ

દૃઢાશ્વના પુત્ર પ્રમોદ હતા અને તેમના પુત્ર હર્યશ્વ હતા. હર્યશ્વથી નિકુંભ જન્મ્યા અને તેમના પુત્ર સંહતાશ્વ હતા.

કૃશાશ્વો ઽથ રણાશ્વશ્ ચ સંહતાશ્વાત્મજાવુભૌ યુવનાશ્વો રણાશ્વસ્ય માન્ધાતા તસ્ય વૈ સુતઃ

સંહતાશ્વના બે પુત્રો – કૃશાશ્વ અને રણાશ્વ હતા. રણાશ્વના પુત્ર યુવનાશ્વ અને તેમના પુત્ર માંધાતૃ હતા.

માન્ધાતુઃ પુરુકુત્સો ઽભૂદ્ અમ્બરીષશ્ ચ વીર્યવાન્ મુચુકુન્દશ્ ચ પુણ્યાત્મા ત્રયસ્ત્રૈલોક્યવિશ્રુતાઃ

માંધાતૃથી પુરુકુત્સ, શક્તિશાળી અંબરીષ અને પુણ્યશાળી મુચુકુંદ – આ ત્રણેય ત્રણેય લોકમાં પ્રસિદ્ધ થયા.

અંબરીષસ્ય દાયાદો યુવનાશ્વો ઽપરઃ સ્મૃતઃ હરિતો યુવનાશ્વસ્ય હરિતાસ્તુ યતઃ સ્મૃતાઃ

અંબરીષના વારસ તરીકે બીજાં યુવનાશ્વનું નામ લેવાય છે. યુવનાશ્વથી હરિત જન્મ્યા અને હરિતથી હરિત વંશ યાદ કરવામાં આવે છે.

એતે હ્યઙ્ગિરસઃ પક્ષે ક્ષત્રોપેતા દ્વિજાતયઃ પુરુકુત્સસ્ય દાયાદસ્ ત્રસદ્દસ્યુર્ મહાયશાઃ

આ બધા અંગિરસ વંશના હોવા છતાં ક્ષત્રિય ધર્મ ધારણ કરીને દ્વિજ બન્યા. પુરુકુત્સના વારસ તરીકે મહાપ્રસિદ્ધ ત્રસદ્દસ્યુ થયા.

નર્મદાયાં સમુત્પન્નઃ સમ્ભૂતિસ્તસ્ય ચાત્મજઃ વિષ્ણુવૃદ્ધઃ સુતસ્તસ્ય વિષ્ણુવૃદ્ધા યતઃ સ્મૃતાઃ

નર્મદા નદીના કાંઠે સંભૂતિ જન્મ્યા અને તેમના પુત્ર વિષ્ણુવૃદ્ધ હતા. વિષ્ણુવૃદ્ધથી વિષ્ણુવૃદ્ધ વંશ યાદ કરવામાં આવે છે.

એતે હ્યઙ્ગિરસઃ પક્ષે ક્ષત્રોપેતાઃ સમાશ્રિતાઃ સમ્ભૂતિરપરં પુત્રમ્ અનરણ્યમજીજનત્

આ બધા અંગિરસ વંશમાં જન્મેલા હોવા છતાં ક્ષત્રિય ધર્મ ધારણ કર્યો. સંભૂતિએ બીજો પુત્ર અનરણ્ય જન્માવ્યો.

રાવણેન હતો યો ઽસૌ ત્રૈલોક્યવિજયે દ્વિજાઃ બૃહદશ્વો ઽનરણ્યસ્ય હર્યશ્વસ્તસ્ય ચાત્મજઃ

ત્રણેય લોક વિજય વખતે રાવણે જેને મારો હતો, એ અનરણ્ય હતા. અનરણ્યના પુત્ર બૃહદશ્વ અને તેમના પુત્ર હર્યશ્વ હતા.

હર્યશ્વાત્તુ દૃષદ્વત્યાં જજ્ઞે વસુમના નૃપઃ તસ્ય પુત્રો ઽભવદ્રાજા ત્રિધન્વા ભવભાવિતઃ

હર્યશ્વથી દૃષદ્વતી નદીના કિનારે વસુમન રાજા જન્મ્યા. તેમના પુત્ર tridhanva રાજા થયા, જે દિવ્ય ભાવના ધરાવતા હતા.

પ્રસાદાદ્ બ્રહ્મસૂનોર્ વૈ તણ્ડિનઃ પ્રાપ્ય શિષ્યતામ્ અશ્વમેધસહસ્રસ્ય ફલં પ્રાપ્ય તદાજ્ઞયા

બ્રહ્માના પુત્ર તંડિનની કૃપાથી શિષ્ય બનીને, તેણે તંડિનની આજ્ઞાથી હજારો અશ્વમેઘ યજ્ઞનું ફળ પ્રાપ્ત કર્યું.

ગણૈશ્વર્યમનુપ્રાપ્તો ભવભક્તઃ પ્રતાપવાન્ કથં ચૈવાશ્વમેધં વૈ કરોમીતિ વિચિન્તયન્

તે ભવના ભક્ત અને પરાક્રમી બનીને અનેક ગણોના સ્વામી બન્યો. તે વિચારતો રહ્યો કે કેવી રીતે અશ્વમેઘ યજ્ઞ કરી શકાય.

ધનહીનશ્ ચ ધર્માત્મા દૃષ્ટવાન્ બ્રહ્મણઃ સુતમ્ તણ્ડિસંજ્ઞં દ્વિજં તસ્માલ્ લબ્ધવાન્દ્વિજસત્તમાઃ

ધનથી વંચિત છતાં ધર્મનિષ્ઠ હતો. તેણે બ્રહ્માના પુત્ર, તંડિ નામના બ્રાહ્મણને જોયા. એ શ્રેષ્ઠ દ્વિજથી તેને ઇચ્છિત ફળ મળ્યું.

નામ્નાં સહસ્રં રુદ્રસ્ય બ્રહ્મણા કથિતં પુરા તેન નામ્નાં સહસ્રેણ સ્તુત્વા તણ્ડિર્મહેશ્વરમ્

પહેલાં બ્રહ્માએ રુદ્રના હજાર નામોનું વર્ણન કર્યું હતું; તે હજાર નામો દ્વારા તંડિને મહાદેવની સ્તુતિ કરી હતી.

લબ્ધવાન્ગાણપત્યં ચ બ્રહ્મયોનિર્દ્વિજોત્તમઃ તતસ્તસ્માન્નૃપો લબ્ધ્વા તણ્ડિના કથિતં પુરા

બ્રહ્માથી ઉત્પન્ન થયેલા શ્રેષ્ઠ દ્વિજને ગણપતિપદ પ્રાપ્ત થયું; પછી રાજાએ પણ તંડિ દ્વારા કહેલા ઉપદેશને પ્રાપ્ત કર્યો.

નામ્નાં સહસ્રં જપ્ત્વા વૈ ગાણપત્યમવાપ્તવાન્ નામ્નાં સહસ્રં રુદ્રસ્ય તાણ્ડિના બ્રહ્મયોનિના

હજાર નામોનું જપ કરીને તેણે ગણપતિપદ મેળવ્યું; બ્રહ્માથી જન્મેલા તંડિએ રુદ્રના હજાર નામો કહ્યા હતા.

કથિતં સર્વવેદાર્થસંચયં સૂત સુવ્રત નામ્નાં સહસ્રં વિપ્રાણાં વક્તુમ્ અર્હસિ શોભનમ્

સુવ્રત સૂતજી, બધા વેદોના અર્થસંગ્રહનું વર્ણન થઈ ગયું છે; હવે તમે બ્રાહ્મણોને શુભ હજાર નામો કહેવા યોગ્ય છો.

સર્વભૂતાત્મભૂતસ્ય હરસ્યામિતતેજસઃ અષ્ટોત્તરસહસ્રં તુ નામ્નાં શૃણુત સુવ્રતાઃ

સુવ્રતો, સર્વભૂતોના આત્મા અને અનંત તેજવાળા હરાના એક હજાર આઠ નામો સાંભળો.

યજ્જપ્ત્વા તુ મુનિશ્રેષ્ઠા ગાણપત્યમવાપ્તવાન્ ૐ સ્થિરઃ સ્થાણુઃ પ્રભુર્ભાનુઃ પ્રવરો વરદો વરઃ

મુનિશ્રેષ્ઠો, જેનું જપ કરીને તેણે ગણપતિપદ મેળવ્યું: ઓં! સ્થિર, અડગ, પ્રભુ, તેજસ્વી, શ્રેષ્ઠ, વર્દાતા અને ઉત્તમ.

સર્વાત્મા સર્વવિખ્યાતઃ સર્વઃ સર્વકરો ભવઃ જટી દણ્ડી શિખણ્ડી ચ સર્વગઃ સર્વભાવનઃ

સર્વાત્મા, સર્વત્ર પ્રસિદ્ધ, સર્વવ્યાપી, સર્વકર્તા, ભવ; જટાવાળા, દંડધારી, શિખાવાળા, સર્વવ્યાપી અને સર્વનું પાલન કરનાર.

હરિશ્ ચ હરિણાક્ષશ્ ચ સર્વભૂતહરઃ સ્મૃતઃ પ્રવૃત્તિશ્ ચ નિવૃત્તિશ્ ચ શાન્તાત્મા શાશ્વતો ધ્રુવઃ

હરિ, હરણાક્ષ, સર્વભૂતહરણ તરીકે સ્મરણમાં આવે છે; પ્રવૃત્તિ અને નિવૃત્તિ, શાંત આત્મા, શાશ્વત અને અડગ.