લિઙ્ગપુરાણમ્

પ્રસાદાદ્વૈષ્ણવં ચક્રે પુરાણં વૈ પરાશરઃ ષટ્પ્રકારં સમસ્તાર્થસાધકં જ્ઞાનસંચયમ્

તેમના પ્રસાદથી પરાશરએ વૈષ્ણવ પુરાણ રચ્યું, જે છ પ્રકારનું છે અને સર્વ અર્થોની સિદ્ધિ કરાવતું જ્ઞાનસંગ્રહ છે.

ષટ્સાહસ્રમિતં સર્વં વેદાર્થેન ચ સંયુતમ્ ચતુર્થં હિ પુરાણાનાં સંહિતાસુ સુશોભનમ્

આ પુરાણમાં છ હજાર શ્લોકો છે, જે વેદના અર્થ સાથે જોડાયેલ છે, અને પુરાણોમાં ચોથું છે, સંહિતાઓમાં ખૂબ જ તેજસ્વી છે.

એષ વઃ કથિતઃ સર્વો વાસિષ્ઠાનાં સમાસતઃ પ્રભવઃ શક્તિસૂનોશ્ ચ પ્રભાવો મુનિપુઙ્ગવાઃ

હું તમને વસીષ્ઠકુલના તમામ ઉદ્ભવ અને શક્તિપુત્રના મહિમાનું સંક્ષિપ્ત વર્ણન કર્યું છે, હે મુનિશ્રેષ્ઠો.

આદિત્યવંશં સોમસ્ય વંશં વંશવિદાં વર વક્તુમર્હસિ ચાસ્માકં સંક્ષેપાદ્ રોમહર્ષણ

હે રોમહર્ષણ, વંશવિદોમાં શ્રેષ્ઠ, હવે અમને તું સંક્ષિપ્તમાં આદિત્ય અને સોમના વંશ વિશે કહો.

અદિતિઃ સુષુવે પુત્રમ્ આદિત્યં કશ્યપાદ્દ્વિજાઃ તસ્યાદિત્યસ્ય ચૈવાસીદ્ ભાર્યા ત્રયમ્ અથાપરમ્

અદિતીએ કશ્યપથી પુત્ર આદિત્યને જન્મ આપ્યો, હે દ્વિજો. એ આદિત્યની ત્રણ પત્નીઓ હતી, અને પછી એક બીજી પણ.

સંજ્ઞા રાજ્ઞી પ્રભા છાયા પુત્રાંસ્તાસાં વદામિ વઃ સંજ્ઞા ત્વાષ્ટ્રી ચ સુષુવે સૂર્યાન્મનુમનુત્તમમ્

સંજી્ઞા, રાણી, પ્રભા અને છાયા—આ એનાં નામ છે. હવે હું તેમના સંતાનો વિશે કહું છું. સંજી્ઞા, ત્વષ્ટૃની પુત્રી, સૂર્યના પુત્ર મનુને જન્મ આપ્યો, જે શ્રેષ્ઠ છે.

યમં ચ યમુનાં ચૈવ રાજ્ઞી રેવતમેવ ચ પ્રભા પ્રભાતમ્ આદિત્યાચ્ છાયાં સંજ્ઞાપ્યકલ્પયત્

તેણીએ યમ અને યમુનાને પણ જન્મ આપ્યો, અને રાણી રેવતીને પણ. પ્રભાએ આદિત્યથી પ્રભાતને જન્મ આપ્યો, અને સંજી્ઞાએ પોતાની જગ્યાએ છાયાને રાખી.

છાયા ચ તસ્માત્સુષુવે સાવર્ણિં ભાસ્કરાદ્દ્વિજાઃ તતઃ શનિં ચ તપતીં વિષ્ટિં ચૈવ યથાક્રમમ્

છાયાએ પછી ભાસ્કરથી સાવર્ણિને જન્મ આપ્યો, હે દ્વિજો. ત્યારબાદ તેણે ક્રમશઃ શનિ, તપતી અને વિષ્ટિને જન્મ આપ્યા.

છાયા સ્વપુત્રાભ્યધિકં સ્નેહં ચક્રે મનૌ તદા પૂર્વો મનુર્ન ચક્ષામ યમસ્તુ ક્રોધમૂર્છિતઃ

તે સમયે છાયાએ પોતાના સંતાનો માટે મનુ કરતાં વધુ સ્નેહ બતાવ્યો. પહેલાના મનુએ તો ધ્યાન આપ્યું નહીં, પણ યમ ગુસ્સાથી ભરાઈ ગયો—

સંતાડયામાસ રુષા પાદમુદ્યમ્ય દક્ષિણમ્ યમેન તાડિતા સા તુ છાયા વૈ દુઃખિતાભવત્

યમએ ગુસ્સામાં પોતાનો જમણો પગ ઉંચો કરીને છાયાને માર્યો. યમના આ પ્રહારથી છાયા દુઃખી થઈ.

છાયાશાપાત્ પદં ચૈકં યમસ્ય ક્લિન્નમુત્તમમ્ પૂયશોણિતસમ્પૂર્ણં કૃમીણાં નિચયાન્વિતમ્

છાયાના શ્રાપથી યમનું એક પગ બગડી ગયું—તેમાં પીવળું અને લાલ પદાર્થ ભરાઈ ગયું, અને અનેક જીવાતોથી ભરાઈ ગયું.

સો ઽપિ ગોકર્ણમાશ્રિત્ય ફલકેનાનિલાશનઃ આરાધયન્મહાદેવં યાવદ્વર્ષાયુતાયુતમ્

પછી તે ગોકર્ણમાં ગયો, ફળ ન ખાઈને ફક્ત હવા પર જીવતો રહ્યો, અને હજારો વર્ષ સુધી મહાદેવની ઉપાસના કરી.

ભવપ્રસાદાદ્ આગત્ય લોકપાલત્વમુત્તમમ્ પિતૄણામાધિપત્યં તુ શાપમોક્ષં તથૈવ ચ

ભવના આશીર્વાદથી, તેને લોકપાલનું શ્રેષ્ઠ સ્થાન, પિતૃઓ પર અધિપત્ય અને શ્રાપમુક્તિ—all મળ્યું.

લબ્ધવાન્દેવદેવસ્ય પ્રભાવાચ્છૂલપાણિનઃ અસહન્તી પુરા ભાનોસ્ તેજોમયમ્ અનિન્દિતા

તેને દેવોમાંના દેવ, ત્રિશૂલધારીના પરાક્રમથી આ પ્રાપ્ત થયું. પહેલાં, ભાનુની નિર્દોષ પત્ની તેના તેજસ્વી પ્રકાશને સહન કરી શકી નહોતી.

રૂપં ત્વાષ્ટ્રી સ્વદેહાત્તુ છાયાખ્યાં સા ત્વકલ્પયત્ વડવારૂપમાસ્થાય તપસ્તેપે તુ સુવ્રતા

તેથી ત્વષ્ટૃની પુત્રીએ પોતાના શરીરમાંથી છાયા નામની એક રચી. ઘોડાની રૂપ ધારણ કરીને, તે સત્કર્મવાળી સ્ત્રીએ તપ કર્યું.

કાલાત્પ્રયત્નતો જ્ઞાત્વા છાયાં છાયાપતિઃ પ્રભુઃ વડવામગમત્સંજ્ઞામ્ અશ્વરૂપેણ ભાસ્કરઃ

સમય અને પ્રયત્નથી જાણીને, છાયાના સ્વામી, એટલે કે સૂર્યદેવે, ઘોડા રૂપ ધારણ કરીને છાયાને, જેને વડવા કહે છે, પાસે ગયા.

વડવા ચ તદા ત્વાષ્ટ્રી સંજ્ઞા તસ્માદ્દિવાકરાત્ સુષુવે ચાશ્વિનૌ દેવૌ દેવાનાં તુ ભિષગ્વરૌ

પછી વડવા, જે ત્વષ્ટૃની પુત્રી હતી, સૂર્યદેવથી આશ્વિનીકુમારોને જન્મ આપ્યો, જે દેવતાઓમાં શ્રેષ્ઠ વૈદ્ય છે.

લિખિતો ભાસ્કરઃ પશ્ચાત્ સંજ્ઞાપિત્રા મહાત્મના વિષ્ણોશ્ચક્રં તુ યદ્ઘોરં મણ્ડલાદ્ભાસ્કરસ્ય તુ

પછી મહાન આત્મા, સંજ્ઞાના પિતાએ, સૂર્યદેવને લખ્યું, અને સૂર્યમંડળમાંથી વિષ્ણુનું ભયાનક ચક્ર ઉત્પન્ન થયું.

નિર્મમે ભગવાંસ્ત્વષ્ટા પ્રધાનં દિવ્યમાયુધમ્ રુદ્રપ્રસાદાચ્ચ શુભં સુદર્શનમિતિ સ્મૃતમ્

ભગવાન ત્વષ્ટૃએ રુદ્રની કૃપાથી મુખ્ય દૈવી શસ્ત્ર, સુદર્શન, બનાવ્યું, જે શુભ માનવામાં આવે છે.

લબ્ધવાન્ ભગવાંશ્ચક્રં કૃષ્ણઃ કાલાગ્નિસન્નિભમ્ મનોસ્તુ પ્રથમસ્યાસન્ નવ પુત્રાસ્તુ તત્સમાઃ

ભગવાન કૃષ્ણે કાળાગ્નિ જેવું ચક્ર પ્રાપ્ત કર્યું; અને મનુના પ્રથમ નવ પુત્રો પણ તેમ જ સમાન હતા.

ઇક્ષ્વાકુર્ નભગશ્ ચૈવ ધૃષ્ણુઃ શર્યાતિરેવ ચ નરિષ્યન્તશ્ ચ વૈ ધીમાન્ નાભાગો ઽરિષ્ટ એવ ચ

ઇક્ષ્વાકુ, નભગ, ધૃષ્ણુ, શર્યાતિ, વિદ્વાન નરિષ્યંત, નાભાગ, અરિષ્ટ,

કરૂષશ્ ચ પૃષધ્રશ્ ચ નવૈતે માનવાઃ સ્મૃતાઃ ઇલા જ્યેષ્ઠા વરિષ્ઠા ચ પુંસ્ત્વં પ્રાપ ચ યા પુરા

કરુષ અને પૃષધ્ર—આ નવ જણ મનુના પુત્ર તરીકે ઓળખાય છે. ઇલા, જે મોટી અને શ્રેષ્ઠ હતી, એ પહેલાં પુરૂષત્વ પામેલ.

સુદ્યુમ્ન ઇતિ વિખ્યાતા પુંસ્ત્વં પ્રાપ્તા ત્વિલા પુરા મિત્રાવરુણયોસ્ત્વત્ર પ્રસાદાન્મુનિપુઙ્ગવાઃ

એ પહેલા પુરૂષત્વ પામી, સુદ્યુમ્ન નામે પ્રસિદ્ધ થઈ, હે મહર્ષિ, મિત્ર અને વરુણની કૃપાથી.

પુનઃ શરવણં પ્રાપ્ય સ્ત્રીત્વં પ્રાપ્તો ભવાજ્ઞયા સુદ્યુમ્નો માનવઃ શ્રીમાન્ સોમવંશપ્રવૃદ્ધયે

પછી ફરીથી શરવણ પહોંચતા, મનુપુત્ર સુદ્યુમ્ન, મહાન યશસ્વી, શિવજીના આદેશથી સ્ત્રી બની, જેથી ચંદ્રવંશ આગળ વધે.

ઇક્ષ્વાકોરશ્વમેધેન ઇલા કિંપુરુષો ઽભવત્ ઇલા કિંપુરુષત્વે ચ સુદ્યુમ્ન ઇતિ ચોચ્યતે

ઇક્ષ્વાકુના અશ્વમેધ યજ્ઞથી ઇલા કિમ્પુરુષ બની; અને એ અવસ્થામાં તેને સુદ્યુમ્ન પણ કહે છે.

માસમેકં પુમાન્વીરઃ સ્ત્રીત્વં માસમભૂત્પુનઃ ઇલા બુધસ્ય ભવનં સોમપુત્રસ્ય ચાશ્રિતા

એક મહિનો એ વીર પુરુષ હતો; બીજો મહિનો ફરી સ્ત્રી બની. ઇલા બુધ, એટલે કે ચંદ્રપુત્રના ઘરે રહી.

બુધેનાન્તરમાસાદ્ય મૈથુનાય પ્રવર્તિતા સોમપુત્રાદ્બુધાચ્ચાપિ ઐલો જજ્ઞે પુરૂરવાઃ

બુધ સાથે સંયોગ પામી, એ એક થઈ; અને બુધ, ચંદ્રપુત્રથી, ઐલ પુરૂરવા જન્મ્યા.

સોમવંશાગ્રજો ધીમાન્ ભવભક્તઃ પ્રતાપવાન્ ઇક્ષ્વાકોર્વંશવિસ્તારં પશ્ચાદ્વક્ષ્યે તપોધનાઃ

પુરૂરવા, ચંદ્રવંશમાં શ્રેષ્ઠ, વિદ્વાન અને શિવભક્ત, મહાન પરાક્રમી હતા. હે તપસ્વીઓ, પછી હું ઇક્ષ્વાકુ વંશની વિગત કહીશ.

પુત્રત્રયમભૂત્તસ્ય સુદ્યુમ્નસ્ય દ્વિજોત્તમાઃ ઉત્કલશ્ ચ ગયશ્ચૈવ વિનતાશ્વસ્તથૈવ ચ

એ સુદ્યુમ્નને ત્રણ પુત્ર હતા, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો: ઉત્કલ, ગય અને વિનતાશ્વ.