લિઙ્ગપુરાણમ્

યશસસ્તપસશ્ચૈવ ક્રોધો નાશકરઃ સ્મૃતઃ અલં હિ રાક્ષસૈર્ દગ્ધૈર્ દીનૈર્ અનપરાધિભિઃ

યશ અને તપ બંનેને ક્રોધ નાશ કરે છે એવું કહેવાય છે. હવે દયાળુ અને નિર્દોષ રાક્ષસોને દહન કરવું પૂરતું છે.

સત્રં તે વિરમત્વેતત્ ક્ષમાસારા હિ સાધવઃ એવં વસિષ્ઠવાક્યેન શાક્તેયો મુનિપુઙ્ગવઃ

તું આ યજ્ઞ રોકી દે; સજ્જનોમાં સાચી ક્ષમાની મહત્તા છે. વસિષ્ઠના આવા વચનથી શ્રેષ્ઠ મુનિ શક્તિયે...

ઉપસંહૃતવાન્ સત્રં સદ્યસ્તદ્વાક્યગૌરવાત્ તતઃ પ્રીતશ્ ચ ભગવાન્ વસિષ્ઠો મુનિસત્તમઃ

...તુરંત જ એ યજ્ઞ બંધ કરી દીધો, કારણ કે એ વચનોનો માન રાખ્યો. પછી શ્રેષ્ઠ મુનિ એવા ભગવંત વસિષ્ઠ પ્રસન્ન થયા.

સમ્પ્રાપ્તશ્ ચ તદા સત્રં પુલસ્ત્યો બ્રહ્મણઃ સુતઃ વસિષ્ઠેન તુ દત્તાર્ઘ્યઃ કૃતાસનપરિગ્રહઃ

એ સમયે બ્રહ્માના પુત્ર પુલસ્ત્ય યજ્ઞમાં આવ્યા. વસિષ્ઠે તેમને અર્ઘ્ય આપ્યું અને તેઓ આસન પર બેસી ગયા.

પરાશરમુવાચેદં પ્રણિપત્ય સ્થિતં મુનિઃ વૈરે મહતિ યદ્વાક્યાદ્ ગુરોર્ અદ્યાશ્રિતા ક્ષમા

મુનિએ પરાશરને, જે નમ્રતાથી ઊભા હતા, કહ્યું: 'ગુરુના વચનથી, તું આજે મહાન દુશ્મનાવટ વચ્ચે પણ ક્ષમામાં આશ્રય લીધો છે.'

ત્વયા તસ્માત્સમસ્તાનિ ભવાઞ્છાસ્ત્રાણિ વેત્સ્યતિ સંતતેર્મમ ન છેદઃ ક્રુદ્ધેનાપિ યતઃ કૃતઃ

એથી, તું બધા શાસ્ત્રો જાણશે, અને મારા વંશમાં ક્યારેય વિક્ષેપ નહીં આવે, કારણ કે ક્રોધથી પણ તેનો અંત આવ્યો નથી.

ત્વયા તસ્માન્મહાભાગ દદામ્યન્યં મહાવરમ્ પુરાણસંહિતાકર્તા ભવાન્વત્સ ભવિષ્યતિ

એથી, હે મહાન, હું તને બીજો મહાન વરદાન આપું છું: તું, મારા પુત્ર, પુરાણ સંહિતાના રચયિતા બનશે.

દેવતાપરમાર્થં ચ યથાવદ્વેત્સ્યતે ભવાન્ પ્રવૃત્તૌ વા નિવૃત્તૌ વા કર્મણસ્ તે ઽમલા મતિઃ

તમે દેવતાઓના પરમ તત્વને સાચી રીતે સમજશો, ભલે તમે કર્મમાં પ્રવૃત્ત હોવ કે નિવૃત્ત, કારણ કે તમારો મન કર્મ વિષયે નિર્મળ છે.

મત્પ્રસાદાદસંદિગ્ધા તવ વત્સ ભવિષ્યતિ તતશ્ ચ પ્રાહ ભગવાન્ વસિષ્ઠો વદતાં વરઃ

મારા આશીર્વાદથી, બાલક, તારી સમજણમાં કોઈ શંકા નહીં રહે. ત્યારબાદ મહાન વસીષ્ઠ, બોલનારામાં શ્રેષ્ઠ, બોલ્યા.

પુલસ્ત્યેન યદુક્તં તે સર્વમેતદ્ભવિષ્યતિ અથ તસ્ય પુલસ્ત્યસ્ય વસિષ્ઠસ્ય ચ ધીમતઃ

પુલસ્ત્યે જે બધું તને કહ્યું છે, તે બધું ચોક્કસ થશે. પછી પુલસ્ત્ય અને વિદ્વાન વસીષ્ઠ વચ્ચે—

પ્રસાદાદ્વૈષ્ણવં ચક્રે પુરાણં વૈ પરાશરઃ ષટ્પ્રકારં સમસ્તાર્થસાધકં જ્ઞાનસંચયમ્

તેમના પ્રસાદથી પરાશરએ વૈષ્ણવ પુરાણ રચ્યું, જે છ પ્રકારનું છે અને સર્વ અર્થોની સિદ્ધિ કરાવતું જ્ઞાનસંગ્રહ છે.

ષટ્સાહસ્રમિતં સર્વં વેદાર્થેન ચ સંયુતમ્ ચતુર્થં હિ પુરાણાનાં સંહિતાસુ સુશોભનમ્

આ પુરાણમાં છ હજાર શ્લોકો છે, જે વેદના અર્થ સાથે જોડાયેલ છે, અને પુરાણોમાં ચોથું છે, સંહિતાઓમાં ખૂબ જ તેજસ્વી છે.

એષ વઃ કથિતઃ સર્વો વાસિષ્ઠાનાં સમાસતઃ પ્રભવઃ શક્તિસૂનોશ્ ચ પ્રભાવો મુનિપુઙ્ગવાઃ

હું તમને વસીષ્ઠકુલના તમામ ઉદ્ભવ અને શક્તિપુત્રના મહિમાનું સંક્ષિપ્ત વર્ણન કર્યું છે, હે મુનિશ્રેષ્ઠો.

આદિત્યવંશં સોમસ્ય વંશં વંશવિદાં વર વક્તુમર્હસિ ચાસ્માકં સંક્ષેપાદ્ રોમહર્ષણ

હે રોમહર્ષણ, વંશવિદોમાં શ્રેષ્ઠ, હવે અમને તું સંક્ષિપ્તમાં આદિત્ય અને સોમના વંશ વિશે કહો.

અદિતિઃ સુષુવે પુત્રમ્ આદિત્યં કશ્યપાદ્દ્વિજાઃ તસ્યાદિત્યસ્ય ચૈવાસીદ્ ભાર્યા ત્રયમ્ અથાપરમ્

અદિતીએ કશ્યપથી પુત્ર આદિત્યને જન્મ આપ્યો, હે દ્વિજો. એ આદિત્યની ત્રણ પત્નીઓ હતી, અને પછી એક બીજી પણ.

સંજ્ઞા રાજ્ઞી પ્રભા છાયા પુત્રાંસ્તાસાં વદામિ વઃ સંજ્ઞા ત્વાષ્ટ્રી ચ સુષુવે સૂર્યાન્મનુમનુત્તમમ્

સંજી્ઞા, રાણી, પ્રભા અને છાયા—આ એનાં નામ છે. હવે હું તેમના સંતાનો વિશે કહું છું. સંજી્ઞા, ત્વષ્ટૃની પુત્રી, સૂર્યના પુત્ર મનુને જન્મ આપ્યો, જે શ્રેષ્ઠ છે.

યમં ચ યમુનાં ચૈવ રાજ્ઞી રેવતમેવ ચ પ્રભા પ્રભાતમ્ આદિત્યાચ્ છાયાં સંજ્ઞાપ્યકલ્પયત્

તેણીએ યમ અને યમુનાને પણ જન્મ આપ્યો, અને રાણી રેવતીને પણ. પ્રભાએ આદિત્યથી પ્રભાતને જન્મ આપ્યો, અને સંજી્ઞાએ પોતાની જગ્યાએ છાયાને રાખી.

છાયા ચ તસ્માત્સુષુવે સાવર્ણિં ભાસ્કરાદ્દ્વિજાઃ તતઃ શનિં ચ તપતીં વિષ્ટિં ચૈવ યથાક્રમમ્

છાયાએ પછી ભાસ્કરથી સાવર્ણિને જન્મ આપ્યો, હે દ્વિજો. ત્યારબાદ તેણે ક્રમશઃ શનિ, તપતી અને વિષ્ટિને જન્મ આપ્યા.

છાયા સ્વપુત્રાભ્યધિકં સ્નેહં ચક્રે મનૌ તદા પૂર્વો મનુર્ન ચક્ષામ યમસ્તુ ક્રોધમૂર્છિતઃ

તે સમયે છાયાએ પોતાના સંતાનો માટે મનુ કરતાં વધુ સ્નેહ બતાવ્યો. પહેલાના મનુએ તો ધ્યાન આપ્યું નહીં, પણ યમ ગુસ્સાથી ભરાઈ ગયો—

સંતાડયામાસ રુષા પાદમુદ્યમ્ય દક્ષિણમ્ યમેન તાડિતા સા તુ છાયા વૈ દુઃખિતાભવત્

યમએ ગુસ્સામાં પોતાનો જમણો પગ ઉંચો કરીને છાયાને માર્યો. યમના આ પ્રહારથી છાયા દુઃખી થઈ.

છાયાશાપાત્ પદં ચૈકં યમસ્ય ક્લિન્નમુત્તમમ્ પૂયશોણિતસમ્પૂર્ણં કૃમીણાં નિચયાન્વિતમ્

છાયાના શ્રાપથી યમનું એક પગ બગડી ગયું—તેમાં પીવળું અને લાલ પદાર્થ ભરાઈ ગયું, અને અનેક જીવાતોથી ભરાઈ ગયું.

સો ઽપિ ગોકર્ણમાશ્રિત્ય ફલકેનાનિલાશનઃ આરાધયન્મહાદેવં યાવદ્વર્ષાયુતાયુતમ્

પછી તે ગોકર્ણમાં ગયો, ફળ ન ખાઈને ફક્ત હવા પર જીવતો રહ્યો, અને હજારો વર્ષ સુધી મહાદેવની ઉપાસના કરી.

ભવપ્રસાદાદ્ આગત્ય લોકપાલત્વમુત્તમમ્ પિતૄણામાધિપત્યં તુ શાપમોક્ષં તથૈવ ચ

ભવના આશીર્વાદથી, તેને લોકપાલનું શ્રેષ્ઠ સ્થાન, પિતૃઓ પર અધિપત્ય અને શ્રાપમુક્તિ—all મળ્યું.

લબ્ધવાન્દેવદેવસ્ય પ્રભાવાચ્છૂલપાણિનઃ અસહન્તી પુરા ભાનોસ્ તેજોમયમ્ અનિન્દિતા

તેને દેવોમાંના દેવ, ત્રિશૂલધારીના પરાક્રમથી આ પ્રાપ્ત થયું. પહેલાં, ભાનુની નિર્દોષ પત્ની તેના તેજસ્વી પ્રકાશને સહન કરી શકી નહોતી.

રૂપં ત્વાષ્ટ્રી સ્વદેહાત્તુ છાયાખ્યાં સા ત્વકલ્પયત્ વડવારૂપમાસ્થાય તપસ્તેપે તુ સુવ્રતા

તેથી ત્વષ્ટૃની પુત્રીએ પોતાના શરીરમાંથી છાયા નામની એક રચી. ઘોડાની રૂપ ધારણ કરીને, તે સત્કર્મવાળી સ્ત્રીએ તપ કર્યું.

કાલાત્પ્રયત્નતો જ્ઞાત્વા છાયાં છાયાપતિઃ પ્રભુઃ વડવામગમત્સંજ્ઞામ્ અશ્વરૂપેણ ભાસ્કરઃ

સમય અને પ્રયત્નથી જાણીને, છાયાના સ્વામી, એટલે કે સૂર્યદેવે, ઘોડા રૂપ ધારણ કરીને છાયાને, જેને વડવા કહે છે, પાસે ગયા.

વડવા ચ તદા ત્વાષ્ટ્રી સંજ્ઞા તસ્માદ્દિવાકરાત્ સુષુવે ચાશ્વિનૌ દેવૌ દેવાનાં તુ ભિષગ્વરૌ

પછી વડવા, જે ત્વષ્ટૃની પુત્રી હતી, સૂર્યદેવથી આશ્વિનીકુમારોને જન્મ આપ્યો, જે દેવતાઓમાં શ્રેષ્ઠ વૈદ્ય છે.

લિખિતો ભાસ્કરઃ પશ્ચાત્ સંજ્ઞાપિત્રા મહાત્મના વિષ્ણોશ્ચક્રં તુ યદ્ઘોરં મણ્ડલાદ્ભાસ્કરસ્ય તુ

પછી મહાન આત્મા, સંજ્ઞાના પિતાએ, સૂર્યદેવને લખ્યું, અને સૂર્યમંડળમાંથી વિષ્ણુનું ભયાનક ચક્ર ઉત્પન્ન થયું.

નિર્મમે ભગવાંસ્ત્વષ્ટા પ્રધાનં દિવ્યમાયુધમ્ રુદ્રપ્રસાદાચ્ચ શુભં સુદર્શનમિતિ સ્મૃતમ્

ભગવાન ત્વષ્ટૃએ રુદ્રની કૃપાથી મુખ્ય દૈવી શસ્ત્ર, સુદર્શન, બનાવ્યું, જે શુભ માનવામાં આવે છે.