લિઙ્ગપુરાણમ્

રક્ષાર્થમાગતસ્ત્વદ્ય મમ બાલેન્દુભૂષણઃ કો ઽન્યઃ સમો મયા લોકે દેવો વા દાનવો ઽપિ વા

'જેના મસ્તકે ચાંદની શોભે છે એ ભગવાન આજે મારી રક્ષા માટે આવ્યા છે. દુનિયામાં ભગવાન હોય કે દાનવ, મારા સમાન બીજું કોણ છે?'

અથ તસ્મિન્ક્ષણાદેવ દદર્શ દિવિ સંસ્થિતમ્ પિતરં ભ્રાતૃભિઃ સાર્ધં શાક્તેયસ્તુ પરાશરઃ

પછી એ જ ક્ષણે, શક્તિભક્ત પરાશરાએ આકાશમાં પોતાના પિતા અને ભાઈઓને સાથે જોઈ લીધા.

સૂર્યમણ્ડલસંકાશે વિમાને વિશ્વતોમુખે ભ્રાતૃભિઃ સહિતં દૃષ્ટ્વા નનામ ચ જહર્ષ ચ

સૂર્યમંડળ જેવી તેજસ્વી, સર્વદિશામાં મોખરે એવી વિમાનમાં પોતાના ભાઈઓ સાથે પિતાને જોઈને, તેણે વંદન કર્યું અને આનંદ અનુભવ્યો.

તદા વૃષધ્વજો દેવઃ સભાર્યઃ સગણેશ્વરઃ વસિષ્ઠપુત્રં પ્રાહેદં પુત્રદર્શનતત્પરમ્

પછી વૃષભધ્વજ દેવે, પોતાની પત્ની અને ગણો સાથે, વશિષ્ઠપુત્રને, પોતાના પુત્રના દર્શન માટે આતુર થઈને કહ્યું:

શક્તે પશ્ય સુતં બાલમ્ આનન્દાસ્રાવિલેક્ષણમ્ અદૃશ્યન્તીં ચ વિપ્રેન્દ્ર વસિષ્ઠં પિતરં તવ

'હે શક્તિ, તારા પુત્રને જો, જે બાળક આનંદના આંસુથી આંખો ભીંજવી રહ્યો છે, અને હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, તારો પિતા વશિષ્ઠ પણ દેખાઈ રહ્યો નથી.'

અરુન્ધતીં મહાભાગાં કલ્યાણીં દેવતોપમામ્ માતરં પિતરં ચોભૌ નમસ્કુરુ મહામતે

'અરુંધતીને જો, જે મહાભાગ્યશાળી, કલ્યાણકારી અને દેવીઓ જેવી છે—એ તારી માતા છે. હે વિદ્વાન, તારા માતા-પિતાને વંદન કર.'

તદા હરં પ્રણમ્યાશુ દેવદેવમુમાં તથા વસિષ્ઠં ચ તદા શ્રેષ્ઠં શક્તિર્ વૈ શઙ્કરાજ્ઞયા

પછી શક્તીએ, શંકરજીના આદેશથી, તરત હર, દેવોના દેવ, ઉમા અને શ્રેષ્ઠ વશિષ્ઠને વંદન કર્યા.

માતરં ચ મહાભાગાં કલ્યાણીં પતિદેવતામ્ અરુન્ધતીં જગન્નાથનિયોગાત્પ્રાહ શક્તિમાન્

અને જગન્નાથના આદેશથી, શક્તિશાળી પુત્રે પોતાની મહાભાગ્યશાળી, કલ્યાણકારી અને પતિપ્રેમી માતા અરુંધતીને સંબોધન કર્યું.

ભો વત્સ વત્સ વિપ્રેન્દ્ર પરાશર મહાદ્યુતે રક્ષિતો ઽહં ત્વયા તાત ગર્ભસ્થેન મહાત્મના

'હે વત્સ, હે વત્સ, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, હે પરાશર, મહાતેજસ્વી, હે પિતા, જ્યારે તમે ગર્ભમાં હતા ત્યારે પણ તમે મને રક્ષ્યા.'

અણિમાદિગુણૈશ્વર્યં મયા વત્સ પરાશર લબ્ધમદ્યાનનં દૃષ્ટં તવ બાલ મમાજ્ઞયા

પરાશર, મારા આદેશથી તને અણિમા વગેરે મહાન શક્તિઓ પ્રાપ્ત થઈ છે, અને આજે, બાલક, મેં તારો મુખ જોઈ લીધો છે.

અદૃશ્યન્તીં મહાભાગાં રક્ષ વત્સ મહામતે અરુન્ધતીં ચ પિતરં વસિષ્ઠં મમ સર્વદા

હે બુદ્ધિશાળી, મારા માટે તું હંમેશા મહાન અને અદૃશ્ય અરુંધતી તથા તારા પિતા વસિષ્ઠની રક્ષા કર.

અન્વયઃ સકલો વત્સ મમ સંતારિતસ્ત્વયા પુત્રેણ લોકાઞ્જયતીત્ય્ ઉક્તં સદ્ભિઃ સદૈવ હિ

બાલક, મારા વંશને તું, મારા પુત્રે, બચાવ્યો છે; સજ્જનો હંમેશા કહે છે કે જે પોતાના સંતાનથી લોકને જીતે છે, એ સાચો વિજયી છે.

ઈપ્સિતં વરયેશાનં જગતાં પ્રભવં પ્રભુમ્ ગમિષ્યામ્યભિવન્દ્યેશં ભ્રાતૃભિઃ સહ શઙ્કરમ્

હું જગતના મૂળ અને સ્વામી એવા ભગવાનને જ ઇચ્છિત વર તરીકે પસંદ કરીશ; હવે હું મારા ભાઈઓ સાથે venerable શંકરજીના દર્શન માટે જઇશ.

એવં પુત્રમુપામન્ત્ર્ય પ્રણમ્ય ચ મહેશ્વરમ્ નિરીક્ષ્ય ભાર્યાં સદસિ જગામ પિતરં વશી

પુત્રને આમ કહીને અને મહેશ્વરને વંદન કરીને, સંયમી એ સભામાં પોતાની પત્નીને જોઈ, પછી પિતાજી પાસે ગયો.

ગતં દૃષ્ટ્વાથ પિતરં તદાભ્યર્ચ્યૈવ શઙ્કરમ્ તુષ્ટાવ વાગ્ભિર્ ઇષ્ટાભિઃ શાક્તેયઃ શશિભૂષણમ્

પિતાને જતા જોઈ, તેણે શંકરજીની પૂજા કરી અને ચંદ્રમાને શોભતા, શક્તિપુજકોના પ્રિય એવા ભગવાનની પસંદગીવાળી વાણીઓથી સ્તુતિ કરી.

તતસ્તુષ્ટો મહાદેવો મન્મથાન્ધકમર્દનઃ અનુગૃહ્યાથ શાક્તેયં તત્રૈવાન્તરધીયત

પછી કામદેવ અને અંધકાસુરનો સંહાર કરનાર મહાદેવ પ્રસન્ન થયા, અને શક્તિયને આશીર્વાદ આપી, ત્યાં જ અદૃશ્ય થઈ ગયા.

ગતે મહેશ્વરે સાંબે પ્રણમ્ય ચ મહેશ્વરમ્ દદાહ રાક્ષસાનાં તુ કુલં મન્ત્રેણ મન્ત્રવિત્

મહેશ્વર જતા, શાંબુએ મહેશ્વરને વંદન કર્યા પછી, મંત્રજ્ઞાની હોવાને કારણે મંત્રથી રાક્ષસોના વંશને ભસ્મ કરી દીધો.

તદાહ પૌત્રં ધર્મજ્ઞો વસિષ્ઠો મુનિભિર્ વૃતઃ અલમ્ અત્યન્તકોપેન તાત મન્યુમિમં જહિ

પછી ધર્મને જાણનાર, ઋષિઓથી ઘેરાયેલા વસિષ્ઠે પોતાના પૌત્રને કહ્યું: 'બસ, પુત્ર, આ વધુ ક્રોધ રાખશો નહીં, આ ગુસ્સાને શાંત કર.'

રાક્ષસા નાપરાધ્યન્તિ પિતુસ્ તે વિહિતં તથા મૂઢાનામેવ ભવતિ ક્રોધો બુદ્ધિમતાં ન હિ

રાક્ષસોએ કોઈ ગુનો કર્યો નથી; આ તો તારા પિતાએ નક્કી કર્યું હતું. બુદ્ધિશાળાઓમાં ક્રોધ થતો નથી, એ તો મૂર્ખોમાં જ થાય છે.

હન્યતે તાત કઃ કેન યતઃ સ્વકૃતભુક્પુમાન્ સંચિતસ્યાતિમહતા વત્સ ક્લેશેન માનવૈઃ

પુત્ર, કોણ કોને મારી શકે છે? દરેક મનુષ્ય પોતાનાં કર્મોનું ફળ ભોગવે છે. મનુષ્યો પોતાના જ સંચિત કર્મોથી બહુ દુઃખ પામે છે.

યશસસ્તપસશ્ચૈવ ક્રોધો નાશકરઃ સ્મૃતઃ અલં હિ રાક્ષસૈર્ દગ્ધૈર્ દીનૈર્ અનપરાધિભિઃ

યશ અને તપ બંનેને ક્રોધ નાશ કરે છે એવું કહેવાય છે. હવે દયાળુ અને નિર્દોષ રાક્ષસોને દહન કરવું પૂરતું છે.

સત્રં તે વિરમત્વેતત્ ક્ષમાસારા હિ સાધવઃ એવં વસિષ્ઠવાક્યેન શાક્તેયો મુનિપુઙ્ગવઃ

તું આ યજ્ઞ રોકી દે; સજ્જનોમાં સાચી ક્ષમાની મહત્તા છે. વસિષ્ઠના આવા વચનથી શ્રેષ્ઠ મુનિ શક્તિયે...

ઉપસંહૃતવાન્ સત્રં સદ્યસ્તદ્વાક્યગૌરવાત્ તતઃ પ્રીતશ્ ચ ભગવાન્ વસિષ્ઠો મુનિસત્તમઃ

...તુરંત જ એ યજ્ઞ બંધ કરી દીધો, કારણ કે એ વચનોનો માન રાખ્યો. પછી શ્રેષ્ઠ મુનિ એવા ભગવંત વસિષ્ઠ પ્રસન્ન થયા.

સમ્પ્રાપ્તશ્ ચ તદા સત્રં પુલસ્ત્યો બ્રહ્મણઃ સુતઃ વસિષ્ઠેન તુ દત્તાર્ઘ્યઃ કૃતાસનપરિગ્રહઃ

એ સમયે બ્રહ્માના પુત્ર પુલસ્ત્ય યજ્ઞમાં આવ્યા. વસિષ્ઠે તેમને અર્ઘ્ય આપ્યું અને તેઓ આસન પર બેસી ગયા.

પરાશરમુવાચેદં પ્રણિપત્ય સ્થિતં મુનિઃ વૈરે મહતિ યદ્વાક્યાદ્ ગુરોર્ અદ્યાશ્રિતા ક્ષમા

મુનિએ પરાશરને, જે નમ્રતાથી ઊભા હતા, કહ્યું: 'ગુરુના વચનથી, તું આજે મહાન દુશ્મનાવટ વચ્ચે પણ ક્ષમામાં આશ્રય લીધો છે.'

ત્વયા તસ્માત્સમસ્તાનિ ભવાઞ્છાસ્ત્રાણિ વેત્સ્યતિ સંતતેર્મમ ન છેદઃ ક્રુદ્ધેનાપિ યતઃ કૃતઃ

એથી, તું બધા શાસ્ત્રો જાણશે, અને મારા વંશમાં ક્યારેય વિક્ષેપ નહીં આવે, કારણ કે ક્રોધથી પણ તેનો અંત આવ્યો નથી.

ત્વયા તસ્માન્મહાભાગ દદામ્યન્યં મહાવરમ્ પુરાણસંહિતાકર્તા ભવાન્વત્સ ભવિષ્યતિ

એથી, હે મહાન, હું તને બીજો મહાન વરદાન આપું છું: તું, મારા પુત્ર, પુરાણ સંહિતાના રચયિતા બનશે.

દેવતાપરમાર્થં ચ યથાવદ્વેત્સ્યતે ભવાન્ પ્રવૃત્તૌ વા નિવૃત્તૌ વા કર્મણસ્ તે ઽમલા મતિઃ

તમે દેવતાઓના પરમ તત્વને સાચી રીતે સમજશો, ભલે તમે કર્મમાં પ્રવૃત્ત હોવ કે નિવૃત્ત, કારણ કે તમારો મન કર્મ વિષયે નિર્મળ છે.

મત્પ્રસાદાદસંદિગ્ધા તવ વત્સ ભવિષ્યતિ તતશ્ ચ પ્રાહ ભગવાન્ વસિષ્ઠો વદતાં વરઃ

મારા આશીર્વાદથી, બાલક, તારી સમજણમાં કોઈ શંકા નહીં રહે. ત્યારબાદ મહાન વસીષ્ઠ, બોલનારામાં શ્રેષ્ઠ, બોલ્યા.