લિઙ્ગપુરાણમ્

હા રુદ્ર રુદ્ર રુદ્રેતિ રુરોદ નિપપાત ચ તં દૃષ્ટ્વા ભગવાન્રુદ્રો દેવીમાહ ચ શઙ્કરઃ

'હે રુદ્ર, રુદ્ર, રુદ્ર!' એમ રડતો રડતો જમીન પર પડી ગયો; તેને જોઈને ભગવાન રુદ્ર, શંકરે દેવીને કહ્યું.

પશ્ય બાલં મહાભાગે બાષ્પપર્યાકુલેક્ષણમ્ મમાનુસ્મરણે યુક્તં મદારાધનતત્પરમ્

હે મહાભાગ્યશાળી, એ બાળકને જો, જેના આંખોમાં આંસુ ભરાયેલા છે, જે મારી સ્મૃતિમાં લીન છે અને મારી પૂજામાં તત્પર છે.

સા ચ દૃષ્ટ્વા મહાદેવી પરાશરમનિન્દિતા દુઃખાત્ સંક્લિન્નસર્વાઙ્ગમ્ અસ્રાકુલવિલોચનમ્

અને જ્યારે મહાદેવી, નિર્દોષ પરાશરા, તેને જોઈ, ત્યારે દુઃખથી આખું શરીર શોકગ્રસ્ત થઈ ગયું અને આંખોમાંથી આંસુ વહેવા લાગ્યા.

લિઙ્ગાર્ચનવિધૌ સક્તં હર રુદ્રેતિ વાદિનમ્ પ્રાહ ભર્તારમીશાનં શઙ્કરં જગતામુમા

તે બાળકને લિંગની પૂજામાં વ્યસ્ત અને 'હરા, રુદ્ર' કહીને બોલતો જોઈ, ઉમાએ જગતના સ્વામી શંકરને કહ્યું.

ઈપ્સિતં યચ્છ સકલં પ્રસીદ પરમેશ્વર નિશમ્ય વચનં તસ્યાઃ શઙ્કરઃ પરમેશ્વરઃ

'હે પરમેશ્વર, કૃપા કરીને તેને જે ઇચ્છે છે તે બધું આપો.' એમ તેણીનું વચન સાંભળીને શંકર પરમેશ્વરે—

ભાર્યામાર્યામુમાં પ્રાહ તતો હાલાહલાશનઃ રક્ષામ્યેનં દ્વિજં બાલં ફુલ્લેન્દીવરલોચનમ્

હાલાહલ પીધેલા ભગવાને પોતાની પુણ્યવંતી પત્ની ઉમાને કહ્યું: 'હું આ દ્વિજ બાળકનું રક્ષણ કરીશ, જેના નેત્ર ખીલેલા નીલ કમળ જેવા છે.'

દદામિ દૃષ્ટિં મદ્રૂપદર્શનક્ષમ એષ વૈ એવમુક્ત્વા ગણૈર્ દિવ્યૈર્ ભગવાન્નીલલોહિતઃ

'હું તેને મારી મૂર્તિનું દર્શન કરવાની શક્તિ આપું છું.' એમ કહીને, દિવ્ય ગણોથી ઘેરાયેલા નીલલોહિત ભગવાને—

બ્રહ્મેન્દ્રવિષ્ણુરુદ્રાદ્યૈઃ સંવૃતઃ પરમેશ્વરઃ દદૌ ચ દર્શનં તસ્મૈ મુનિપુત્રાય ધીમતે

બ્રહ્મા, ઇન્દ્ર, વિષ્ણુ, રુદ્ર અને અન્ય દેવતાઓની હાજરીમાં, પરમેશ્વરે તે વિદ્વાન મુનિપુત્રને પોતાનું દર્શન આપ્યું.

સો ઽપિ દૃષ્ટ્વા મહાદેવમ્ આનન્દાસ્રાવિલેક્ષણઃ નિપપાત ચ હૃષ્ટાત્મા પાદયોસ્તસ્ય સાદરમ્

અને મહાદેવને જોઈને, આનંદના આંસુથી આંખો ભરાઈ ગઈ, હૃદય આનંદિત થયું અને તેણે શ્રદ્ધાપૂર્વક ભગવાનના પગે વંદન કર્યું.

પુનર્ભવાન્યાઃ પાદૌ ચ નન્દિનશ્ ચ મહાત્મનઃ સફલં જીવિતં મે ઽદ્ય બ્રહ્માદ્યાંસ્તાંસ્તદાહ સઃ

પછી તેણે ભવાની અને મહાત્મા નંદીના પગે વંદન કર્યા. 'આજે મારું જીવન સફળ થયું,' એમ તેણે બ્રહ્મા અને અન્ય દેવોને કહ્યું.

રક્ષાર્થમાગતસ્ત્વદ્ય મમ બાલેન્દુભૂષણઃ કો ઽન્યઃ સમો મયા લોકે દેવો વા દાનવો ઽપિ વા

'જેના મસ્તકે ચાંદની શોભે છે એ ભગવાન આજે મારી રક્ષા માટે આવ્યા છે. દુનિયામાં ભગવાન હોય કે દાનવ, મારા સમાન બીજું કોણ છે?'

અથ તસ્મિન્ક્ષણાદેવ દદર્શ દિવિ સંસ્થિતમ્ પિતરં ભ્રાતૃભિઃ સાર્ધં શાક્તેયસ્તુ પરાશરઃ

પછી એ જ ક્ષણે, શક્તિભક્ત પરાશરાએ આકાશમાં પોતાના પિતા અને ભાઈઓને સાથે જોઈ લીધા.

સૂર્યમણ્ડલસંકાશે વિમાને વિશ્વતોમુખે ભ્રાતૃભિઃ સહિતં દૃષ્ટ્વા નનામ ચ જહર્ષ ચ

સૂર્યમંડળ જેવી તેજસ્વી, સર્વદિશામાં મોખરે એવી વિમાનમાં પોતાના ભાઈઓ સાથે પિતાને જોઈને, તેણે વંદન કર્યું અને આનંદ અનુભવ્યો.

તદા વૃષધ્વજો દેવઃ સભાર્યઃ સગણેશ્વરઃ વસિષ્ઠપુત્રં પ્રાહેદં પુત્રદર્શનતત્પરમ્

પછી વૃષભધ્વજ દેવે, પોતાની પત્ની અને ગણો સાથે, વશિષ્ઠપુત્રને, પોતાના પુત્રના દર્શન માટે આતુર થઈને કહ્યું:

શક્તે પશ્ય સુતં બાલમ્ આનન્દાસ્રાવિલેક્ષણમ્ અદૃશ્યન્તીં ચ વિપ્રેન્દ્ર વસિષ્ઠં પિતરં તવ

'હે શક્તિ, તારા પુત્રને જો, જે બાળક આનંદના આંસુથી આંખો ભીંજવી રહ્યો છે, અને હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, તારો પિતા વશિષ્ઠ પણ દેખાઈ રહ્યો નથી.'

અરુન્ધતીં મહાભાગાં કલ્યાણીં દેવતોપમામ્ માતરં પિતરં ચોભૌ નમસ્કુરુ મહામતે

'અરુંધતીને જો, જે મહાભાગ્યશાળી, કલ્યાણકારી અને દેવીઓ જેવી છે—એ તારી માતા છે. હે વિદ્વાન, તારા માતા-પિતાને વંદન કર.'

તદા હરં પ્રણમ્યાશુ દેવદેવમુમાં તથા વસિષ્ઠં ચ તદા શ્રેષ્ઠં શક્તિર્ વૈ શઙ્કરાજ્ઞયા

પછી શક્તીએ, શંકરજીના આદેશથી, તરત હર, દેવોના દેવ, ઉમા અને શ્રેષ્ઠ વશિષ્ઠને વંદન કર્યા.

માતરં ચ મહાભાગાં કલ્યાણીં પતિદેવતામ્ અરુન્ધતીં જગન્નાથનિયોગાત્પ્રાહ શક્તિમાન્

અને જગન્નાથના આદેશથી, શક્તિશાળી પુત્રે પોતાની મહાભાગ્યશાળી, કલ્યાણકારી અને પતિપ્રેમી માતા અરુંધતીને સંબોધન કર્યું.

ભો વત્સ વત્સ વિપ્રેન્દ્ર પરાશર મહાદ્યુતે રક્ષિતો ઽહં ત્વયા તાત ગર્ભસ્થેન મહાત્મના

'હે વત્સ, હે વત્સ, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, હે પરાશર, મહાતેજસ્વી, હે પિતા, જ્યારે તમે ગર્ભમાં હતા ત્યારે પણ તમે મને રક્ષ્યા.'

અણિમાદિગુણૈશ્વર્યં મયા વત્સ પરાશર લબ્ધમદ્યાનનં દૃષ્ટં તવ બાલ મમાજ્ઞયા

પરાશર, મારા આદેશથી તને અણિમા વગેરે મહાન શક્તિઓ પ્રાપ્ત થઈ છે, અને આજે, બાલક, મેં તારો મુખ જોઈ લીધો છે.

અદૃશ્યન્તીં મહાભાગાં રક્ષ વત્સ મહામતે અરુન્ધતીં ચ પિતરં વસિષ્ઠં મમ સર્વદા

હે બુદ્ધિશાળી, મારા માટે તું હંમેશા મહાન અને અદૃશ્ય અરુંધતી તથા તારા પિતા વસિષ્ઠની રક્ષા કર.

અન્વયઃ સકલો વત્સ મમ સંતારિતસ્ત્વયા પુત્રેણ લોકાઞ્જયતીત્ય્ ઉક્તં સદ્ભિઃ સદૈવ હિ

બાલક, મારા વંશને તું, મારા પુત્રે, બચાવ્યો છે; સજ્જનો હંમેશા કહે છે કે જે પોતાના સંતાનથી લોકને જીતે છે, એ સાચો વિજયી છે.

ઈપ્સિતં વરયેશાનં જગતાં પ્રભવં પ્રભુમ્ ગમિષ્યામ્યભિવન્દ્યેશં ભ્રાતૃભિઃ સહ શઙ્કરમ્

હું જગતના મૂળ અને સ્વામી એવા ભગવાનને જ ઇચ્છિત વર તરીકે પસંદ કરીશ; હવે હું મારા ભાઈઓ સાથે venerable શંકરજીના દર્શન માટે જઇશ.

એવં પુત્રમુપામન્ત્ર્ય પ્રણમ્ય ચ મહેશ્વરમ્ નિરીક્ષ્ય ભાર્યાં સદસિ જગામ પિતરં વશી

પુત્રને આમ કહીને અને મહેશ્વરને વંદન કરીને, સંયમી એ સભામાં પોતાની પત્નીને જોઈ, પછી પિતાજી પાસે ગયો.

ગતં દૃષ્ટ્વાથ પિતરં તદાભ્યર્ચ્યૈવ શઙ્કરમ્ તુષ્ટાવ વાગ્ભિર્ ઇષ્ટાભિઃ શાક્તેયઃ શશિભૂષણમ્

પિતાને જતા જોઈ, તેણે શંકરજીની પૂજા કરી અને ચંદ્રમાને શોભતા, શક્તિપુજકોના પ્રિય એવા ભગવાનની પસંદગીવાળી વાણીઓથી સ્તુતિ કરી.

તતસ્તુષ્ટો મહાદેવો મન્મથાન્ધકમર્દનઃ અનુગૃહ્યાથ શાક્તેયં તત્રૈવાન્તરધીયત

પછી કામદેવ અને અંધકાસુરનો સંહાર કરનાર મહાદેવ પ્રસન્ન થયા, અને શક્તિયને આશીર્વાદ આપી, ત્યાં જ અદૃશ્ય થઈ ગયા.

ગતે મહેશ્વરે સાંબે પ્રણમ્ય ચ મહેશ્વરમ્ દદાહ રાક્ષસાનાં તુ કુલં મન્ત્રેણ મન્ત્રવિત્

મહેશ્વર જતા, શાંબુએ મહેશ્વરને વંદન કર્યા પછી, મંત્રજ્ઞાની હોવાને કારણે મંત્રથી રાક્ષસોના વંશને ભસ્મ કરી દીધો.

તદાહ પૌત્રં ધર્મજ્ઞો વસિષ્ઠો મુનિભિર્ વૃતઃ અલમ્ અત્યન્તકોપેન તાત મન્યુમિમં જહિ

પછી ધર્મને જાણનાર, ઋષિઓથી ઘેરાયેલા વસિષ્ઠે પોતાના પૌત્રને કહ્યું: 'બસ, પુત્ર, આ વધુ ક્રોધ રાખશો નહીં, આ ગુસ્સાને શાંત કર.'

રાક્ષસા નાપરાધ્યન્તિ પિતુસ્ તે વિહિતં તથા મૂઢાનામેવ ભવતિ ક્રોધો બુદ્ધિમતાં ન હિ

રાક્ષસોએ કોઈ ગુનો કર્યો નથી; આ તો તારા પિતાએ નક્કી કર્યું હતું. બુદ્ધિશાળાઓમાં ક્રોધ થતો નથી, એ તો મૂર્ખોમાં જ થાય છે.