લિઙ્ગપુરાણમ્

દૃષ્ટ્વા તામબલાં પ્રાહ મઙ્ગલાભરણૈર્ વિના આસીનામાકુલાં સાધ્વીં બાષ્પપર્યાકુલેક્ષણામ્

તે યુવાન સ્ત્રીને, શુભ આભૂષણ વિના, દુઃખી, સતી અને આંખોમાં આંસુ ભરેલા જોઈ, તેમણે વાત કરી.

અમ્બ મઙ્ગલવિભૂષણૈર્ વિના દેહયષ્ટિરનઘે ન શોભતે વક્તુમર્હસિ તવાદ્ય કારણં ચન્દ્રબિંબરહિતેવ શર્વરી

"માતા, શુભ આભૂષણ વિના તારો નિર્દોષ દેહ તેજ આપતો નથી. આજે તું મને કારણ કહે, કેમ કે ચાંદની વિના રાત અંધારી લાગે છે."

માતર્માતઃ કથં ત્યક્ત્વા મઙ્ગલાભરણાનિ વૈ આસીના ભર્તૃહીનેવ વક્તુમર્હસિ શોભને

"માતા, તું કેમ શુભ આભૂષણો છોડી બેઠી છે, જાણે પતિ વિના બેઠી હોય? હે સુંદર, તું મને કારણ કહે."

અદૃશ્યન્તી તદા વાક્યં શ્રુત્વા તસ્ય સુતસ્ય સા ન કિંચિદ્ અબ્રવીત્ પુત્રં શુભં વા યદિ વેતરત્

પુત્રના શબ્દો સાંભળીને અદૃશ્યંતીએ તેના પુત્રને શુભ કે અશુભ કંઈ પણ કહ્યું નહીં.

અદૃશ્યન્તીં પુનઃ પ્રાહ શાક્તેયો ભગવાન્મમ માતઃ કુત્ર મહાતેજાઃ પિતા વદ વદેતિ તામ્

પછી શક્તિપુત્રે ફરી અદૃશ્યંતીને પૂછ્યું: 'માતા, કહો, મારા પિતાશ્રી, મહાન તેજવાળા, ક્યાં છે? કહો, કહો!'

શ્રુત્વા રુરોદ સા વાક્યં પુત્રસ્યાતીવ વિહ્વલા ભક્ષિતો રક્ષસા તાતસ્ તવેતિ નિપપાત ચ

પુત્રના શબ્દો સાંભળીને એ બહુ દુઃખી થઈ રડી ઊઠી અને કહ્યું: 'તારા પિતાને રાક્ષસે ખાઈ લીધા છે,' એમ કહીને એ જમીન પર પડી ગઈ.

શ્રુત્વા વસિષ્ઠો ઽપિ પપાત ભૂમૌ પૌત્રસ્ય વાક્યં સ રુદન્દયાલુઃ અરુન્ધતી ચાશ્રમવાસિનસ્તદા મુનેર્વસિષ્ઠસ્ય મુનીશ્વરાશ્ ચ

પૌત્રના શબ્દો સાંભળીને વસિષ્ઠ પણ કરુણા સાથે રડતા જમીન પર પડી ગયા; અરુંધતી, આશ્રમના ઋષિઓ અને મહાન ઋષિગણ પણ એમ જ થયા.

ભક્ષિતો રક્ષસા માતુઃ પિતા તવ મુખાદિતિ શ્રુત્વા પરાશરો ધીમાન્ પ્રાહ ચાસ્રાવિલેક્ષણઃ

માતાના મુખેથી પિતાને રાક્ષસે ખાધા છે એવું સાંભળીને, બુદ્ધિશાળી પરાશર, આંખોમાં આંસુ લઈને બોલ્યા.

અભ્યર્ચ્ય દેવદેવેશં ત્રૈલોક્યં સચરાચરમ્ ક્ષણેન માતઃ પિતરં દર્શયામીતિ મે મતિઃ

'માતા, હું દેવોના દેવ, ત્રણેય લોકના સ્વામીનું પૂજન કરી, એક ક્ષણમાં તને પિતાનું દર્શન કરાવું એવી મારી પ્રતિજ્ઞા છે.'

સા નિશમ્ય વચનં તદા શુભં સસ્મિતા તનયમાહ વિસ્મિતા તથ્યમ્ એતદિતિ તં નિરીક્ષ્ય સા પુત્ર પુત્ર ભવમર્ચયેતિ ચ

એ શુભ વચન સાંભળીને, આશ્ચર્યથી હસતી માતાએ પુત્રને જોઈને કહ્યું: 'હા, આ સાચું છે, પુત્ર, પુત્ર, તું પૂજન કર.'

જ્ઞાત્વા શક્તિસુતસ્યાસ્ય સંકલ્પં મુનિપુઙ્ગવઃ વસિષ્ઠો ભગવાન્પ્રાહ પૌત્રં ધીમાન્ ઘૃણાનિધિઃ

શક્તિના પુત્રના સંકલ્પને જાણીને મહાન ઋષિ, દયાળુ અને જ્ઞાની વસિષ્ઠે પોતાના પૌત્રને કહ્યું.

સ્થાને પૌત્ર મુનિશ્રેષ્ઠ સંકલ્પસ્તવ સુવ્રત તથાપિ શૃણુ લોકસ્ય ક્ષયં કર્તું ન ચાર્હસિ

'પૌત્ર, ઋષિમાં શ્રેષ્ઠ, તારો સંકલ્પ યોગ્ય છે, ધર્મનિષ્ઠ; છતાં સાંભળ—તારે જગતનું વિનાશ કરવું યોગ્ય નથી.'

રાક્ષસાનામભાવાય કુરુ સર્વેશ્વરાર્ચનમ્ ત્રૈલોક્યં શૃણુ શાક્તેય અપરાધ્યતિ કિં તવ

'રાક્ષસોના નાશ માટે સર્વેશ્વરનું પૂજન કર; શક્તિપુત્ર, સાંભળ, ત્રણેય લોક નાશ પામે તો એમાં તારો શું દોષ?'

તતસ્તસ્ય વસિષ્ઠસ્ય નિયોગાચ્છક્તિનન્દનઃ રાક્ષસાનામભાવાય મતિં ચક્રે મહામતિઃ

પછી વસિષ્ઠના આદેશથી, મહાન બુદ્ધિશાળી શક્તિપુત્રે રાક્ષસોના નાશનો સંકલ્પ કર્યો.

અદૃશ્યન્તીં વસિષ્ઠં ચ પ્રણમ્યારુન્ધતીં તતઃ કૃત્વૈકલિઙ્ગં ક્ષણિકં પાંસુના મુનિસન્નિધૌ

પછી અદૃશ્યંતી, વસિષ્ઠ અને અરુંધતીને વંદન કરીને, ઋષિઓની હાજરીમાં એમણે રેતથી થોડી વાર માટે એક લિંગ બનાવ્યું.

સમ્પૂજ્ય શિવસૂક્તેન ત્ર્યંબકેન શુભેન ચ જપ્ત્વા ત્વરિતરુદ્રં ચ શિવસંકલ્પમેવ ચ

એમણે શુભ શિવસૂક્ત, ત્રયંબક સ્તોત્રથી પૂજન કર્યું, ત્વરિત રુદ્ર અને શિવસંકલ્પ પણ જપ્યા.

નીલરુદ્રં ચ શાક્તેયસ્ તથા રુદ્રં ચ શોભનમ્ વામીયં પવમાનં ચ પઞ્ચબ્રહ્મ તથૈવ ચ

શક્તિપુત્રે નીલરુદ્ર, સુંદર રુદ્ર, વામીય, પવમાન અને પાંચ બ્રહ્મ પણ જપ્યા.

હોતારં લિઙ્ગસૂક્તં ચ અથર્વશિર એવ ચ અષ્ટાઙ્ગમર્ઘ્યં રુદ્રાય દત્ત્વાભ્યર્ચ્ય યથાવિધિ

એમણે હોતા, લિંગસૂક્ત, અથર્વશિર અને અષ્ટાંગ અર્ઘ્ય રુદ્રને અર્પણ કરીને યોગ્ય રીતે પૂજન કર્યું.

ભગવન્રક્ષસા રુદ્ર ભક્ષિતો રુધિરેણ વૈ પિતા મમ મહાતેજા ભ્રાતૃભિઃ સહ શઙ્કર

'હે રુદ્ર, મારા પિતાશ્રી અને તેમના ભાઈઓને રાક્ષસે લોહી સાથે ભક્ષ્યા છે, હે શંકર.'

દ્રષ્ટુમિચ્છામિ ભગવન્ પિતરં ભ્રાતૃભિઃ સહ એવં વિજ્ઞાપયાંલ્લિઙ્ગં પ્રણિપત્ય મુહુર્મુહુઃ

'હે ભગવાન, હું મારા પિતા અને તેમના ભાઈઓને જોવા માગું છું,' એમ કહીને એ વારંવાર લિંગને નમન કરીને વિનંતી કરતો રહ્યો.

હા રુદ્ર રુદ્ર રુદ્રેતિ રુરોદ નિપપાત ચ તં દૃષ્ટ્વા ભગવાન્રુદ્રો દેવીમાહ ચ શઙ્કરઃ

'હે રુદ્ર, રુદ્ર, રુદ્ર!' એમ રડતો રડતો જમીન પર પડી ગયો; તેને જોઈને ભગવાન રુદ્ર, શંકરે દેવીને કહ્યું.

પશ્ય બાલં મહાભાગે બાષ્પપર્યાકુલેક્ષણમ્ મમાનુસ્મરણે યુક્તં મદારાધનતત્પરમ્

હે મહાભાગ્યશાળી, એ બાળકને જો, જેના આંખોમાં આંસુ ભરાયેલા છે, જે મારી સ્મૃતિમાં લીન છે અને મારી પૂજામાં તત્પર છે.

સા ચ દૃષ્ટ્વા મહાદેવી પરાશરમનિન્દિતા દુઃખાત્ સંક્લિન્નસર્વાઙ્ગમ્ અસ્રાકુલવિલોચનમ્

અને જ્યારે મહાદેવી, નિર્દોષ પરાશરા, તેને જોઈ, ત્યારે દુઃખથી આખું શરીર શોકગ્રસ્ત થઈ ગયું અને આંખોમાંથી આંસુ વહેવા લાગ્યા.

લિઙ્ગાર્ચનવિધૌ સક્તં હર રુદ્રેતિ વાદિનમ્ પ્રાહ ભર્તારમીશાનં શઙ્કરં જગતામુમા

તે બાળકને લિંગની પૂજામાં વ્યસ્ત અને 'હરા, રુદ્ર' કહીને બોલતો જોઈ, ઉમાએ જગતના સ્વામી શંકરને કહ્યું.

ઈપ્સિતં યચ્છ સકલં પ્રસીદ પરમેશ્વર નિશમ્ય વચનં તસ્યાઃ શઙ્કરઃ પરમેશ્વરઃ

'હે પરમેશ્વર, કૃપા કરીને તેને જે ઇચ્છે છે તે બધું આપો.' એમ તેણીનું વચન સાંભળીને શંકર પરમેશ્વરે—

ભાર્યામાર્યામુમાં પ્રાહ તતો હાલાહલાશનઃ રક્ષામ્યેનં દ્વિજં બાલં ફુલ્લેન્દીવરલોચનમ્

હાલાહલ પીધેલા ભગવાને પોતાની પુણ્યવંતી પત્ની ઉમાને કહ્યું: 'હું આ દ્વિજ બાળકનું રક્ષણ કરીશ, જેના નેત્ર ખીલેલા નીલ કમળ જેવા છે.'

દદામિ દૃષ્ટિં મદ્રૂપદર્શનક્ષમ એષ વૈ એવમુક્ત્વા ગણૈર્ દિવ્યૈર્ ભગવાન્નીલલોહિતઃ

'હું તેને મારી મૂર્તિનું દર્શન કરવાની શક્તિ આપું છું.' એમ કહીને, દિવ્ય ગણોથી ઘેરાયેલા નીલલોહિત ભગવાને—

બ્રહ્મેન્દ્રવિષ્ણુરુદ્રાદ્યૈઃ સંવૃતઃ પરમેશ્વરઃ દદૌ ચ દર્શનં તસ્મૈ મુનિપુત્રાય ધીમતે

બ્રહ્મા, ઇન્દ્ર, વિષ્ણુ, રુદ્ર અને અન્ય દેવતાઓની હાજરીમાં, પરમેશ્વરે તે વિદ્વાન મુનિપુત્રને પોતાનું દર્શન આપ્યું.

સો ઽપિ દૃષ્ટ્વા મહાદેવમ્ આનન્દાસ્રાવિલેક્ષણઃ નિપપાત ચ હૃષ્ટાત્મા પાદયોસ્તસ્ય સાદરમ્

અને મહાદેવને જોઈને, આનંદના આંસુથી આંખો ભરાઈ ગઈ, હૃદય આનંદિત થયું અને તેણે શ્રદ્ધાપૂર્વક ભગવાનના પગે વંદન કર્યું.