લિઙ્ગપુરાણમ્

સ્વાયંભુવે ઽન્તરે પૂર્વે બ્રહ્મણા યે ઽભિષેચિતાઃ તે હ્યેતે ચાભિષિચ્યન્તે મનવશ્ ચ ભવન્તિ તે

જેને સ્વાયંભુવ કાળમાં બ્રહ્માએ અભિષેક કર્યા હતા, એ લોકો પણ ફરી અભિષેક થાય છે અને મનુ બને છે.

મન્વન્તરેષ્વતીતેષુ ગતા હ્યેતેષુ પાર્થિવાઃ એવમન્યે ઽભિષિચ્યન્તે પ્રાપ્તે મન્વન્તરે તતઃ

ગયા મન્વંતરોમાં જે રાજાઓ ગયા, એમના પછી, નવા મન્વંતર આવે ત્યારે બીજા રાજાઓ અભિષેક થાય છે.

અતીતાનાગતાઃ સર્વે નૃપા મન્વન્તરે સ્મૃતાઃ એતાનુત્પાદ્ય પુત્રાંસ્તુ પ્રજાસંતાનકારણાત્

ગયા અને આવનારા બધા મન્વંતરોમાં યાદ રાખવામાં આવતા રાજાઓ, સંતાનની વૃદ્ધિ માટે પુત્રોને ઉત્પન્ન કરે છે.

કશ્યપો ગોત્રકામસ્તુ ચચાર સ પુનસ્તપઃ પુત્રો ગોત્રકરો મહ્યં ભવતાદ્ ઇતિ ચિન્તયન્

કશ્યપે પોતાનો વંશ ચાલતો રહે એ ઇચ્છાથી ફરી તપ કર્યું અને વિચાર્યું: 'મારો વંશ ચલાવનાર પુત્ર મને મળે.'

તસ્યૈવં ધ્યાયમાનસ્ય કશ્યપસ્ય મહાત્મનઃ બ્રહ્મયોગાત્સુતૌ પશ્ચાત્ પ્રાદુર્ભૂતૌ મહૌજસૌ

એ મહાત્મા કશ્યપ આવું ધ્યાન કરે ત્યારે, બ્રહ્માના યોગથી, પછી બે મહાશક્તિશાળી પુત્રો પ્રગટ થયા.

વત્સરશ્ચાસિતશ્ચૈવ તાવુભૌ બ્રહ્મવાદિનૌ વત્સરાન્નૈધ્રુવો જજ્ઞે રૈભ્યશ્ ચ સુમહાયશાઃ

વત્સર અને અસિત, બંને બ્રહ્મવિદ્યા જાણનારા હતા. વત્સરથી નૈધ્રુવ જન્મ્યો અને રૈભ્ય પણ ખૂબ પ્રસિદ્ધ થયો.

રૈભ્યસ્ય રૈભ્યા વિજ્ઞેયા નૈધ્રુવસ્ય વદામિ વઃ ચ્યવનસ્ય તુ કન્યાયાં સુમેધાઃ સમપદ્યત

રૈભ્યના વંશજોને રૈભ્ય કહેવામાં આવે છે. હવે હું તમને નૈધ્રુવના વંશ વિશે કહું છું. ચ્યવનની દીકરીથી સુમેધા જન્મ્યા.

નૈધ્રુવસ્ય તુ સા પત્ની માતા વૈ કુણ્ડપાયિનામ્ અસિતસ્યૈકપર્ણાયાં બ્રહ્મિષ્ઠઃ સમપદ્યત

એ સ્ત્રી નૈધ્રુવની પત્ની બની અને કુણ્ડપાયિનોની માતા બની. અસિત અને એકપર્ણાથી એક મહાન જ્ઞાની બ્રાહ્મણ જન્મ્યો.

શાણ્ડિલ્યાનાં વરઃ શ્રીમાન્ દેવલઃ સુમહાતપાઃ શાણ્ડિલ્યા નૈધ્રુવા રૈભ્યાસ્ ત્રયઃ પક્ષાસ્તુ કાશ્યપાઃ

શાંડિલ્યાઓમાં દેવલ સૌથી શ્રેષ્ઠ અને તેજસ્વી હતા. શાંડિલ્ય, નૈધ્રુવ અને રૈભ્ય — આ ત્રણ પાંખો છે, અને કાશ્યપો પણ એક શાખા છે.

નવ પ્રકૃતયો દેવાઃ પુલસ્ત્યસ્ય વદામિ વઃ ચતુર્યુગે હ્યતિક્રાન્તે મનોરેકાદશે પ્રભોઃ

હવે હું તમને પુલસ્ત્યના નવ દેવરૂપ સ્વભાવ વિશે કહું છું. જ્યારે ચારે યુગો વીતી ગયા અને એકાદશ મનુના સમયમાં આવી ગયા,

અર્ધાવશિષ્ટે તસ્મિંસ્તુ દ્વાપરે સમ્પ્રવર્તિતે માનવસ્ય નરિષ્યન્તઃ પુત્ર આસીદ્ દમઃ કિલ

એ સમયમાં અડધું યુગ બાકી હતું અને દ્વાપર યુગ શરૂ થયો ત્યારે માનવોને દમ નામનો પુત્ર થયો.

દમસ્ય તસ્ય દાયાદસ્ તૃણબિન્દુરિતિ સ્મૃતઃ ત્રેતાયુગમુખે રાજા તૃતીયે સંબભૂવ હ

દમનો વારસ તૃણબિંદુ કહેવાયો, જે તૃતીય ત્રેતાયુગના આરંભે રાજા બન્યો.

તસ્ય કન્યા ત્વિલવિલા રૂપેણાપ્રતિમાભવત્ પુલસ્ત્યાય સ રાજર્ષિસ્ તાં કન્યાં પ્રત્યપાદયત્

તેણી દીકરી ઇલવિલા રૂપમાં અનન્ય સુંદર હતી. એ રાજર્ષિએ એ દીકરી પુલસ્ત્યને આપી.

ઋષિર્ ઐરવિલો યસ્યાં વિશ્રવાઃ સમપદ્યત તસ્ય પત્ન્યશ્ચતસ્રસ્તુ પૌલસ્ત્યકુલવર્ધનાઃ

ઇલવિલાથી ઋષિ ઐરાવિલ અને વિશ્રવા જન્મ્યા. વિશ્રવાની ચાર પત્નીઓ હતી, જેઓ પૌલસ્ત્ય વંશને વધારનારી હતી.

બૃહસ્પતેઃ શુભા કન્યા નામ્ના વૈ દેવવર્ણિની પુષ્પોત્કટા બલાકા ચ સુતે માલ્યવતઃ સ્મૃતેઃ

બૃહસ્પતિની શુભ દીકરી દેવવર્ણિની નામે જાણીતી હતી. પુષ્પોત્કટા, બલાકા અને માલ્યવતની દીકરી પણ હતી.

કૈકસી માલિનઃ કન્યા તાસાં વૈ શૃણુત પ્રજાઃ જ્યેષ્ઠં વૈશ્રવણં તસ્માત્ સુષુવે દેવવર્ણિની

માલિનની દીકરી કૈકસી હતી. હવે તેમના સંતાનો સાંભળો. દેવવર્ણિનીએ વૈશ્વરવણ નામનો જેઠો પુત્ર જન્માવ્યો.

કૈકસી ચાપ્યજનયદ્ રાવણં રાક્ષસાધિપમ્ કુમ્ભકર્ણં શૂર્પણખાં ધીમન્તં ચ વિભીષણમ્

કૈકસીએ રાવણ રાક્ષસાધિપતિ, કુંભકર્ણ, શૂર્પણખા અને વિભીષણ જેવા બુદ્ધિશાળી પુત્રો અને પુત્રીને જન્મ આપી.

પુષ્પોત્કટા હ્યજનયત્ પુત્રાંસ્તસ્માદ્દ્વિજોત્તમાઃ મહોદરં પ્રહસ્તં ચ મહાપાર્શ્વં ખરં તથા

પુષ્પોત્કટાએ મહોદર, પ્રહસ્ત, મહાપાર્શ્વ અને ખરા નામના પુત્રોને જન્મ આપ્યા.

કુમ્ભીનસીં તથા કન્યાં બલાયાઃ શૃણુત પ્રજાઃ ત્રિશિરા દૂષણશ્ચૈવ વિદ્યુજ્જિહ્વશ્ ચ રાક્ષસઃ

બલાની દીકરી કુંભીનસી હતી. તેના સંતાનોમાં ત્રિશિરા, દુષણ અને વિદ્યુજ્ઝિહ્વ નામના રાક્ષસો હતા.

કન્યા વૈ માલિકા ચાપિ બલાયાઃ પ્રસવઃ સ્મૃતઃ ઇત્યેતે ક્રૂરકર્માણઃ પૌલસ્ત્યા રાક્ષસા નવ

માલિકા પણ બલાની દીકરી તરીકે જાણીતી છે. આ નવ પૌલસ્ત્ય રાક્ષસો ક્રૂર કર્મો માટે પ્રસિદ્ધ છે.

વિભીષણો ઽતિશુદ્ધાત્મા ધર્મજ્ઞઃ પરિકીર્તિતઃ પુલસ્ત્યસ્ય મૃગાઃ પુત્રાઃ સર્વે વ્યાઘ્રાશ્ ચ દંષ્ટ્રિણઃ

વિભીષણ અત્યંત શુદ્ધ આત્માવાળા અને ધર્મને જાણનારા તરીકે પ્રસિદ્ધ છે. પુલસ્ત્યના પુત્રો બધા જંગલી પ્રાણીઓ અને દાંતવાળા વાઘ જેવા હતા.

ભૂતાઃ પિશાચાઃ સર્પાશ્ ચ સૂકરા હસ્તિનસ્ તથા વાનરાઃ કિંનરાશ્ચૈવ યે ચ કિંપુરુષાસ્ તથા

ભૂત, પિશાચ, સાપ, વંશ, હાથી, વાનર, કિન્નર અને કિમ્પુરુષ પણ એમાં હતા.

અનપત્યઃ ક્રતુસ્તસ્મિન્ સ્મૃતો વૈવસ્વતે ઽન્તરે અત્રેઃ પત્ન્યો દશૈવાસન્ સુંદર્યશ્ ચ પતિવ્રતાઃ

વૈવસ્વત મનુના સમયમાં ક્રતુ નિસંતાન રહ્યા. અત્રિના દસ પત્નીઓ હતી, જે સૌ સુંદર અને પતિવ્રતા હતી.

ભદ્રાશ્વસ્ય ઘૃતાચ્યાં વૈ દશાપ્સરસિ સૂનવઃ ભદ્રાભદ્રા ચ જલદા મન્દા નન્દા તથૈવ ચ

ઘૃતાચી નામની દસમી અપ્સરાએ ભદ્રાશ્વને પુત્રો આપ્યા: ભદ્રા, અભદ્રા, જલદા, મન્દા અને નંદા.

બલાબલા ચ વિપ્રેન્દ્રા યા ચ ગોપાબલા સ્મૃતા તથા તામરસા ચૈવ વરક્રીડા ચ વૈ દશ

પછી બલા, અબલા, ગોપાબલા, તામરસા અને વરક્રીડા—આ રીતે દસ પુત્રીઓ જન્મી.

આત્રેયવંશપ્રભવાસ્ તાસાં ભર્તા પ્રભાકરઃ સ્વર્ભાનુપિહિતે સૂર્યે પતિતે ઽસ્મિન્દિવો મહીમ્

આ બધી અત્રેય વંશમાંથી જન્મેલી હતી અને તેમનો પતિ પ્રકાશ આપનાર પ્રભાકર હતો. જ્યારે સ્વર્ભાનુએ સૂર્યને ઢાંકી દીધો અને સૂર્ય આકાશમાંથી પૃથ્વી પર પડ્યો,

તમો ઽભિભૂતે લોકે ઽસ્મિન્ પ્રભા યેન પ્રવર્તિતા સ્વસ્ત્યસ્તુ હિ તવેત્યુક્તે પતન્નિહ દિવાકરઃ

ત્યારે આખું જગત અંધકારથી ઢંકાઈ ગયું. ત્યારે પ્રભાકરે પ્રકાશ ફેલાવ્યો. જેમણે કહ્યું 'તમારા માટે કલ્યાણ હો,' ત્યારે સૂર્ય અહીં પડ્યો.

બ્રહ્મર્ષેર્વચનાત્તસ્ય પપાત ન વિભુર્દિવઃ તતઃ પ્રભાકરેત્યુક્તઃ પ્રભુરત્રિર્મહર્ષિભિઃ

બ્રહ્મર્ષિના વચનથી તે તેજસ્વી આકાશમાંથી પડ્યો નહીં. તેથી મહર્ષિઓએ તેને 'પ્રભાકર' એટલે પ્રકાશ આપનાર તરીકે ઓળખાવ્યો.

ભદ્રાયાં જનયામાસ સોમં પુત્રં યશસ્વિનમ્ સ તાસુ જનયામાસ પુનઃ પુત્રાંસ્તપોધનઃ

ભદ્રામાંથી પ્રભાકરે યશસ્વી પુત્ર સોમાનો જન્મ કર્યો. પછી તે તપસ્વીએ બીજી પત્નીઓમાંથી પણ પુત્રો ઉત્પન્ન કર્યા.