લિઙ્ગપુરાણમ્

એલાપત્રમહાપદ્મધૃતરાષ્ટ્રબલાહકાઃ શઙ્ખપાલમહાશઙ્ખપુષ્પદંષ્ટ્રશુભાનનાઃ

એલાપત્ર, મહાપદ્મ, ધૃતરાષ્ટ્ર, બલાહક, શંખપાલ, મહાશંખ, પુષ્પદંષ્ટ્ર અને શુભાનન,

શઙ્ખલોમા ચ નહુષો વામનઃ ફણિતસ્ તથા કપિલો દુર્મુખશ્ચાપિ પતઞ્જલિરિતિ સ્મૃતઃ

શંખલોમા, નહુષ, વામન, ફણિત, કપિલ, દુર્મુખ અને પતંજલિ એમ પણ એમાં યાદ રાખવામાં આવે છે.

રક્ષોગણં ક્રોધવશા મહામાયં વ્યજીજનત્ રુદ્રાણાં ચ ગણં તદ્વદ્ ગોમહિષ્યૌ વરાઙ્ગના

ક્રોધના પ્રભાવથી, એણે મહામાયાવાળી રાક્ષસોની ટોળકી ઉત્પન્ન કરી; એ જ રીતે, ગોમહિષી નામની શ્રેષ્ઠ સ્ત્રીએ રુદ્રોની પાંખ ઉત્પન્ન કરી.

સુરભિર્ જનયામાસ કશ્યપાદિતિ નઃ શ્રુતમ્ મુનિર્મુનીનાં ચ ગણં ગણમપ્સરસાં તથા

સુરભીએ, જેમ આપણે સાંભળ્યું છે તેમ, કશ્યપના સંતાનોના જૂથને જન્મ આપ્યો; અને એ જ રીતે, મુનિએ મુનિઓનો અને અપ્સરાઓનો સમૂહ ઉત્પન્ન કર્યો.

તથા કિંનરગન્ધર્વાન્ અરિષ્ટાજનયદ્બહૂન્ તૃણવૃક્ષલતાગુલ્મમ્ ઇલા સર્વમજીજનત્

એ જ રીતે, ઇલાએ અનેક કિન્નર અને ગંધર્વ ઉત્પન્ન કર્યા; અરીષ્ટાએ પણ ઘણાં ઉત્પન્ન કર્યા; અને ઇલાએ બધાં ઘાસ, વૃક્ષો, વેલીઓ અને ઝાડઝાંખરો ઉત્પન્ન કર્યા.

ત્વિષા તુ યક્ષરક્ષાંસિ જનયામાસ કોટિશઃ એતે તુ કાશ્યપેયાશ્ ચ સંક્ષેપાત્પરિકીર્તિતાઃ

ત્વિષાએ લાખો યક્ષ અને રાક્ષસો ઉત્પન્ન કર્યા; એ બધા કશ્યપના વંશજ તરીકે સંક્ષિપ્તમાં જણાવવામાં આવ્યા છે.

એતેષાં પુત્રપૌત્રાદિવંશાશ્ ચ બહવઃ સ્મૃતાઃ એવં પ્રજાસુ સૃષ્ટાસુ કશ્યપેન મહાત્મના

એમાં અનેક પુત્ર, પૌત્ર અને અન્ય વંશો યાદ રાખવામાં આવ્યા છે; આ રીતે મહાત્મા કશ્યપે આ બધાં જીવોત્પન્ન કર્યા.

પ્રતિષ્ઠિતાસુ સર્વાસુ ચરાસુ સ્થાવરાસુ ચ અભિષિચ્યાધિપત્યેષુ તેષાં મુખ્યાન્પ્રજાપતિઃ

જ્યારે બધાં ચર અને અચલ જીવો સ્થાપિત થયા, ત્યારે પ્રજાપતિએ એમાંના મુખ્ય લોકોને રાજપદે અભિષેક કર્યો.

તતો મનુષ્યાધિપતિં ચક્રે વૈવસ્વતં મનુમ્ સ્વાયંભુવે ઽન્તરે પૂર્વં બ્રહ્મણા યે ઽભિષેચિતાઃ

પછી એણે વૈવસ્વત મનુને મનુષ્યોના અધિપતિ બનાવ્યા, જેમને પહેલાં સ્વાયંભુવ કાળમાં બ્રહ્માએ અભિષેક કર્યા હતા.

તૈરિયં પૃથિવી સર્વા સપ્તદ્વીપા સપર્વતા યથોપદેશમદ્યાપિ ધર્મેણ પ્રતિપાલ્યતે

એમના દ્વારા આ આખી ધરતી, સાત દ્વીપો અને પર્વતો સહિત, આજ સુધી પણ ઉપદેશ પ્રમાણે અને ધર્મથી સંચાલિત થાય છે.

સ્વાયંભુવે ઽન્તરે પૂર્વે બ્રહ્મણા યે ઽભિષેચિતાઃ તે હ્યેતે ચાભિષિચ્યન્તે મનવશ્ ચ ભવન્તિ તે

જેને સ્વાયંભુવ કાળમાં બ્રહ્માએ અભિષેક કર્યા હતા, એ લોકો પણ ફરી અભિષેક થાય છે અને મનુ બને છે.

મન્વન્તરેષ્વતીતેષુ ગતા હ્યેતેષુ પાર્થિવાઃ એવમન્યે ઽભિષિચ્યન્તે પ્રાપ્તે મન્વન્તરે તતઃ

ગયા મન્વંતરોમાં જે રાજાઓ ગયા, એમના પછી, નવા મન્વંતર આવે ત્યારે બીજા રાજાઓ અભિષેક થાય છે.

અતીતાનાગતાઃ સર્વે નૃપા મન્વન્તરે સ્મૃતાઃ એતાનુત્પાદ્ય પુત્રાંસ્તુ પ્રજાસંતાનકારણાત્

ગયા અને આવનારા બધા મન્વંતરોમાં યાદ રાખવામાં આવતા રાજાઓ, સંતાનની વૃદ્ધિ માટે પુત્રોને ઉત્પન્ન કરે છે.

કશ્યપો ગોત્રકામસ્તુ ચચાર સ પુનસ્તપઃ પુત્રો ગોત્રકરો મહ્યં ભવતાદ્ ઇતિ ચિન્તયન્

કશ્યપે પોતાનો વંશ ચાલતો રહે એ ઇચ્છાથી ફરી તપ કર્યું અને વિચાર્યું: 'મારો વંશ ચલાવનાર પુત્ર મને મળે.'

તસ્યૈવં ધ્યાયમાનસ્ય કશ્યપસ્ય મહાત્મનઃ બ્રહ્મયોગાત્સુતૌ પશ્ચાત્ પ્રાદુર્ભૂતૌ મહૌજસૌ

એ મહાત્મા કશ્યપ આવું ધ્યાન કરે ત્યારે, બ્રહ્માના યોગથી, પછી બે મહાશક્તિશાળી પુત્રો પ્રગટ થયા.

વત્સરશ્ચાસિતશ્ચૈવ તાવુભૌ બ્રહ્મવાદિનૌ વત્સરાન્નૈધ્રુવો જજ્ઞે રૈભ્યશ્ ચ સુમહાયશાઃ

વત્સર અને અસિત, બંને બ્રહ્મવિદ્યા જાણનારા હતા. વત્સરથી નૈધ્રુવ જન્મ્યો અને રૈભ્ય પણ ખૂબ પ્રસિદ્ધ થયો.

રૈભ્યસ્ય રૈભ્યા વિજ્ઞેયા નૈધ્રુવસ્ય વદામિ વઃ ચ્યવનસ્ય તુ કન્યાયાં સુમેધાઃ સમપદ્યત

રૈભ્યના વંશજોને રૈભ્ય કહેવામાં આવે છે. હવે હું તમને નૈધ્રુવના વંશ વિશે કહું છું. ચ્યવનની દીકરીથી સુમેધા જન્મ્યા.

નૈધ્રુવસ્ય તુ સા પત્ની માતા વૈ કુણ્ડપાયિનામ્ અસિતસ્યૈકપર્ણાયાં બ્રહ્મિષ્ઠઃ સમપદ્યત

એ સ્ત્રી નૈધ્રુવની પત્ની બની અને કુણ્ડપાયિનોની માતા બની. અસિત અને એકપર્ણાથી એક મહાન જ્ઞાની બ્રાહ્મણ જન્મ્યો.

શાણ્ડિલ્યાનાં વરઃ શ્રીમાન્ દેવલઃ સુમહાતપાઃ શાણ્ડિલ્યા નૈધ્રુવા રૈભ્યાસ્ ત્રયઃ પક્ષાસ્તુ કાશ્યપાઃ

શાંડિલ્યાઓમાં દેવલ સૌથી શ્રેષ્ઠ અને તેજસ્વી હતા. શાંડિલ્ય, નૈધ્રુવ અને રૈભ્ય — આ ત્રણ પાંખો છે, અને કાશ્યપો પણ એક શાખા છે.

નવ પ્રકૃતયો દેવાઃ પુલસ્ત્યસ્ય વદામિ વઃ ચતુર્યુગે હ્યતિક્રાન્તે મનોરેકાદશે પ્રભોઃ

હવે હું તમને પુલસ્ત્યના નવ દેવરૂપ સ્વભાવ વિશે કહું છું. જ્યારે ચારે યુગો વીતી ગયા અને એકાદશ મનુના સમયમાં આવી ગયા,

અર્ધાવશિષ્ટે તસ્મિંસ્તુ દ્વાપરે સમ્પ્રવર્તિતે માનવસ્ય નરિષ્યન્તઃ પુત્ર આસીદ્ દમઃ કિલ

એ સમયમાં અડધું યુગ બાકી હતું અને દ્વાપર યુગ શરૂ થયો ત્યારે માનવોને દમ નામનો પુત્ર થયો.

દમસ્ય તસ્ય દાયાદસ્ તૃણબિન્દુરિતિ સ્મૃતઃ ત્રેતાયુગમુખે રાજા તૃતીયે સંબભૂવ હ

દમનો વારસ તૃણબિંદુ કહેવાયો, જે તૃતીય ત્રેતાયુગના આરંભે રાજા બન્યો.

તસ્ય કન્યા ત્વિલવિલા રૂપેણાપ્રતિમાભવત્ પુલસ્ત્યાય સ રાજર્ષિસ્ તાં કન્યાં પ્રત્યપાદયત્

તેણી દીકરી ઇલવિલા રૂપમાં અનન્ય સુંદર હતી. એ રાજર્ષિએ એ દીકરી પુલસ્ત્યને આપી.

ઋષિર્ ઐરવિલો યસ્યાં વિશ્રવાઃ સમપદ્યત તસ્ય પત્ન્યશ્ચતસ્રસ્તુ પૌલસ્ત્યકુલવર્ધનાઃ

ઇલવિલાથી ઋષિ ઐરાવિલ અને વિશ્રવા જન્મ્યા. વિશ્રવાની ચાર પત્નીઓ હતી, જેઓ પૌલસ્ત્ય વંશને વધારનારી હતી.

બૃહસ્પતેઃ શુભા કન્યા નામ્ના વૈ દેવવર્ણિની પુષ્પોત્કટા બલાકા ચ સુતે માલ્યવતઃ સ્મૃતેઃ

બૃહસ્પતિની શુભ દીકરી દેવવર્ણિની નામે જાણીતી હતી. પુષ્પોત્કટા, બલાકા અને માલ્યવતની દીકરી પણ હતી.

કૈકસી માલિનઃ કન્યા તાસાં વૈ શૃણુત પ્રજાઃ જ્યેષ્ઠં વૈશ્રવણં તસ્માત્ સુષુવે દેવવર્ણિની

માલિનની દીકરી કૈકસી હતી. હવે તેમના સંતાનો સાંભળો. દેવવર્ણિનીએ વૈશ્વરવણ નામનો જેઠો પુત્ર જન્માવ્યો.

કૈકસી ચાપ્યજનયદ્ રાવણં રાક્ષસાધિપમ્ કુમ્ભકર્ણં શૂર્પણખાં ધીમન્તં ચ વિભીષણમ્

કૈકસીએ રાવણ રાક્ષસાધિપતિ, કુંભકર્ણ, શૂર્પણખા અને વિભીષણ જેવા બુદ્ધિશાળી પુત્રો અને પુત્રીને જન્મ આપી.

પુષ્પોત્કટા હ્યજનયત્ પુત્રાંસ્તસ્માદ્દ્વિજોત્તમાઃ મહોદરં પ્રહસ્તં ચ મહાપાર્શ્વં ખરં તથા

પુષ્પોત્કટાએ મહોદર, પ્રહસ્ત, મહાપાર્શ્વ અને ખરા નામના પુત્રોને જન્મ આપ્યા.

કુમ્ભીનસીં તથા કન્યાં બલાયાઃ શૃણુત પ્રજાઃ ત્રિશિરા દૂષણશ્ચૈવ વિદ્યુજ્જિહ્વશ્ ચ રાક્ષસઃ

બલાની દીકરી કુંભીનસી હતી. તેના સંતાનોમાં ત્રિશિરા, દુષણ અને વિદ્યુજ્ઝિહ્વ નામના રાક્ષસો હતા.