લિઙ્ગપુરાણમ્

વિવસ્વાન્સવિતા પૂષા અંશુમાન્ વિષ્ણુરેવ ચ એતે સહસ્રકિરણા આદિત્યા દ્વાદશ સ્મૃતાઃ

વિવસ્વાન, સવિતા, પૂષા, અંશુમાન અને વિષ્ણુ — આ બાર અદિત્ય દેવતાઓ હજારો કિરણોથી તેજસ્વી છે.

દિતિઃ પુત્રદ્વયં લેભે કશ્યપાદિતિ નઃ શ્રુતમ્ હિરણ્યકશિપું ચૈવ હિરણ્યાક્ષં તથૈવ ચ

દિતિએ કશ્યપથી બે પુત્રો મેળવ્યા — જેમ તમે સાંભળ્યું છે — હિરણ્યકશિપુ અને હિરણ્યાક્ષ.

દનુઃ પુત્રશતં લેભે કશ્યપાદ્ બલદર્પિતમ્ વિપ્રચિત્તિઃ પ્રધાનો ઽભૂત્ તેષાં મધ્યે દ્વિજોત્તમાઃ

દનુએ કશ્યપથી બાંકડા અને ગૌરવથી ભરેલા સો પુત્રો મેળવ્યા. એમા વિપ્રચિત્તિ મુખ્ય થયો.

તામ્રા ચ જનયામાસ ષટ્ કન્યા દ્વિજપુઙ્ગવાઃ શુકીં શ્યેનીં ચ ભાસીં ચ સુગ્રીવીં ગૃધ્રિકાં શુચિમ્

તામ્રાએ છ દીકરીઓને જન્મ આપી: શુકી, શ્યેની, ભાસી, સુગ્રીવી, ગૃધ્રિકા અને શુચિ.

શુકી શુકાનુલૂકાંશ્ ચ જનયામાસ ધર્મતઃ શ્યેની શ્યેનાંસ્ તથા ભાસી કુરઙ્ગાંશ્ ચ વ્યજીજનત્

શુકીએ ધર્મથી શુક (પોપટ) અને ઉલૂક (ઘુવડ) ને જન્મ આપ્યો. શ્યેનીએ શ્યેન (ઘીડ) ને અને ભાસીએ કુરંગ (કરડ) ને જન્મ આપ્યા.

ગૃધ્રી ગૃધ્રાન્ કપોતાંશ્ ચ પારાવતી વિહંગમાન્ હંસસારસકારણ્ડપ્લવાઞ્છુચિરજીજનત્

ગૃધ્રિકાએ ગૃધ્ર (ગિધ) અને કપોત (કબૂતર) ને જન્મ આપ્યા. પારાવતીએ વિવિધ પક્ષીઓને જન્મ આપ્યા. શુચિએ હંસ, સારસ, કારંડ અને પ્લવ પક્ષીઓને જન્મ આપ્યા.

અજાશ્વમેષોષ્ટ્રખરાન્ સુગ્રીવી ચાપ્યજીજનત્ વિનતા જનયામાસ ગરુડં ચારુણં શુભા

સુગ્રીવીએ બકરી, ઘોડા, ધોળ, ઊંટ અને ખાચર ને જન્મ આપ્યા. વિનતાએ શુભ ગરુડ અને અરુણ ને જન્મ આપ્યા.

સૌદામિનીં તથા કન્યાં સર્વલોકભયઙ્કરીમ્ સુરસાયાઃ સહસ્રં તુ સર્પાણામભવત્પુરા

સૌદામિની નામની એક કન્યા, જે બધા લોકોએ ડરાવે એવી, જન્મી હતી; અને સુરસા એ પેહલા જમાનામાં હજાર સાપોને જન્મ આપ્યો હતો.

કદ્રૂઃ સહસ્રશિરસાં સહસ્રં પ્રાપ સુવ્રતા પ્રધાનાસ્તેષુ વિખ્યાતાઃ ષડ્વિંશતિરનુત્તમાઃ

કદ્રૂએ, પોતાની પ્રતિજ્ઞામાં અડગ રહીને, હજાર માથાવાળા હજાર સાપોને જન્મ આપ્યા; એમાંથી છવીસ અગત્યના અને પ્રસિદ્ધ છે.

શેષવાસુકિકર્કોટશઙ્ખૈરાવતકમ્બલાઃ ધનઞ્જયમહાનીલપદ્માશ્વતરતક્ષકાઃ

શેષ, વાસુકિ, કર્કોટક, શંખ, ઐરાવત, કંબલ, ધનંજય, મહાનિલ, પદ્મ, અશ્વતર અને તક્ષક,

એલાપત્રમહાપદ્મધૃતરાષ્ટ્રબલાહકાઃ શઙ્ખપાલમહાશઙ્ખપુષ્પદંષ્ટ્રશુભાનનાઃ

એલાપત્ર, મહાપદ્મ, ધૃતરાષ્ટ્ર, બલાહક, શંખપાલ, મહાશંખ, પુષ્પદંષ્ટ્ર અને શુભાનન,

શઙ્ખલોમા ચ નહુષો વામનઃ ફણિતસ્ તથા કપિલો દુર્મુખશ્ચાપિ પતઞ્જલિરિતિ સ્મૃતઃ

શંખલોમા, નહુષ, વામન, ફણિત, કપિલ, દુર્મુખ અને પતંજલિ એમ પણ એમાં યાદ રાખવામાં આવે છે.

રક્ષોગણં ક્રોધવશા મહામાયં વ્યજીજનત્ રુદ્રાણાં ચ ગણં તદ્વદ્ ગોમહિષ્યૌ વરાઙ્ગના

ક્રોધના પ્રભાવથી, એણે મહામાયાવાળી રાક્ષસોની ટોળકી ઉત્પન્ન કરી; એ જ રીતે, ગોમહિષી નામની શ્રેષ્ઠ સ્ત્રીએ રુદ્રોની પાંખ ઉત્પન્ન કરી.

સુરભિર્ જનયામાસ કશ્યપાદિતિ નઃ શ્રુતમ્ મુનિર્મુનીનાં ચ ગણં ગણમપ્સરસાં તથા

સુરભીએ, જેમ આપણે સાંભળ્યું છે તેમ, કશ્યપના સંતાનોના જૂથને જન્મ આપ્યો; અને એ જ રીતે, મુનિએ મુનિઓનો અને અપ્સરાઓનો સમૂહ ઉત્પન્ન કર્યો.

તથા કિંનરગન્ધર્વાન્ અરિષ્ટાજનયદ્બહૂન્ તૃણવૃક્ષલતાગુલ્મમ્ ઇલા સર્વમજીજનત્

એ જ રીતે, ઇલાએ અનેક કિન્નર અને ગંધર્વ ઉત્પન્ન કર્યા; અરીષ્ટાએ પણ ઘણાં ઉત્પન્ન કર્યા; અને ઇલાએ બધાં ઘાસ, વૃક્ષો, વેલીઓ અને ઝાડઝાંખરો ઉત્પન્ન કર્યા.

ત્વિષા તુ યક્ષરક્ષાંસિ જનયામાસ કોટિશઃ એતે તુ કાશ્યપેયાશ્ ચ સંક્ષેપાત્પરિકીર્તિતાઃ

ત્વિષાએ લાખો યક્ષ અને રાક્ષસો ઉત્પન્ન કર્યા; એ બધા કશ્યપના વંશજ તરીકે સંક્ષિપ્તમાં જણાવવામાં આવ્યા છે.

એતેષાં પુત્રપૌત્રાદિવંશાશ્ ચ બહવઃ સ્મૃતાઃ એવં પ્રજાસુ સૃષ્ટાસુ કશ્યપેન મહાત્મના

એમાં અનેક પુત્ર, પૌત્ર અને અન્ય વંશો યાદ રાખવામાં આવ્યા છે; આ રીતે મહાત્મા કશ્યપે આ બધાં જીવોત્પન્ન કર્યા.

પ્રતિષ્ઠિતાસુ સર્વાસુ ચરાસુ સ્થાવરાસુ ચ અભિષિચ્યાધિપત્યેષુ તેષાં મુખ્યાન્પ્રજાપતિઃ

જ્યારે બધાં ચર અને અચલ જીવો સ્થાપિત થયા, ત્યારે પ્રજાપતિએ એમાંના મુખ્ય લોકોને રાજપદે અભિષેક કર્યો.

તતો મનુષ્યાધિપતિં ચક્રે વૈવસ્વતં મનુમ્ સ્વાયંભુવે ઽન્તરે પૂર્વં બ્રહ્મણા યે ઽભિષેચિતાઃ

પછી એણે વૈવસ્વત મનુને મનુષ્યોના અધિપતિ બનાવ્યા, જેમને પહેલાં સ્વાયંભુવ કાળમાં બ્રહ્માએ અભિષેક કર્યા હતા.

તૈરિયં પૃથિવી સર્વા સપ્તદ્વીપા સપર્વતા યથોપદેશમદ્યાપિ ધર્મેણ પ્રતિપાલ્યતે

એમના દ્વારા આ આખી ધરતી, સાત દ્વીપો અને પર્વતો સહિત, આજ સુધી પણ ઉપદેશ પ્રમાણે અને ધર્મથી સંચાલિત થાય છે.

સ્વાયંભુવે ઽન્તરે પૂર્વે બ્રહ્મણા યે ઽભિષેચિતાઃ તે હ્યેતે ચાભિષિચ્યન્તે મનવશ્ ચ ભવન્તિ તે

જેને સ્વાયંભુવ કાળમાં બ્રહ્માએ અભિષેક કર્યા હતા, એ લોકો પણ ફરી અભિષેક થાય છે અને મનુ બને છે.

મન્વન્તરેષ્વતીતેષુ ગતા હ્યેતેષુ પાર્થિવાઃ એવમન્યે ઽભિષિચ્યન્તે પ્રાપ્તે મન્વન્તરે તતઃ

ગયા મન્વંતરોમાં જે રાજાઓ ગયા, એમના પછી, નવા મન્વંતર આવે ત્યારે બીજા રાજાઓ અભિષેક થાય છે.

અતીતાનાગતાઃ સર્વે નૃપા મન્વન્તરે સ્મૃતાઃ એતાનુત્પાદ્ય પુત્રાંસ્તુ પ્રજાસંતાનકારણાત્

ગયા અને આવનારા બધા મન્વંતરોમાં યાદ રાખવામાં આવતા રાજાઓ, સંતાનની વૃદ્ધિ માટે પુત્રોને ઉત્પન્ન કરે છે.

કશ્યપો ગોત્રકામસ્તુ ચચાર સ પુનસ્તપઃ પુત્રો ગોત્રકરો મહ્યં ભવતાદ્ ઇતિ ચિન્તયન્

કશ્યપે પોતાનો વંશ ચાલતો રહે એ ઇચ્છાથી ફરી તપ કર્યું અને વિચાર્યું: 'મારો વંશ ચલાવનાર પુત્ર મને મળે.'

તસ્યૈવં ધ્યાયમાનસ્ય કશ્યપસ્ય મહાત્મનઃ બ્રહ્મયોગાત્સુતૌ પશ્ચાત્ પ્રાદુર્ભૂતૌ મહૌજસૌ

એ મહાત્મા કશ્યપ આવું ધ્યાન કરે ત્યારે, બ્રહ્માના યોગથી, પછી બે મહાશક્તિશાળી પુત્રો પ્રગટ થયા.

વત્સરશ્ચાસિતશ્ચૈવ તાવુભૌ બ્રહ્મવાદિનૌ વત્સરાન્નૈધ્રુવો જજ્ઞે રૈભ્યશ્ ચ સુમહાયશાઃ

વત્સર અને અસિત, બંને બ્રહ્મવિદ્યા જાણનારા હતા. વત્સરથી નૈધ્રુવ જન્મ્યો અને રૈભ્ય પણ ખૂબ પ્રસિદ્ધ થયો.

રૈભ્યસ્ય રૈભ્યા વિજ્ઞેયા નૈધ્રુવસ્ય વદામિ વઃ ચ્યવનસ્ય તુ કન્યાયાં સુમેધાઃ સમપદ્યત

રૈભ્યના વંશજોને રૈભ્ય કહેવામાં આવે છે. હવે હું તમને નૈધ્રુવના વંશ વિશે કહું છું. ચ્યવનની દીકરીથી સુમેધા જન્મ્યા.

નૈધ્રુવસ્ય તુ સા પત્ની માતા વૈ કુણ્ડપાયિનામ્ અસિતસ્યૈકપર્ણાયાં બ્રહ્મિષ્ઠઃ સમપદ્યત

એ સ્ત્રી નૈધ્રુવની પત્ની બની અને કુણ્ડપાયિનોની માતા બની. અસિત અને એકપર્ણાથી એક મહાન જ્ઞાની બ્રાહ્મણ જન્મ્યો.

શાણ્ડિલ્યાનાં વરઃ શ્રીમાન્ દેવલઃ સુમહાતપાઃ શાણ્ડિલ્યા નૈધ્રુવા રૈભ્યાસ્ ત્રયઃ પક્ષાસ્તુ કાશ્યપાઃ

શાંડિલ્યાઓમાં દેવલ સૌથી શ્રેષ્ઠ અને તેજસ્વી હતા. શાંડિલ્ય, નૈધ્રુવ અને રૈભ્ય — આ ત્રણ પાંખો છે, અને કાશ્યપો પણ એક શાખા છે.