લિઙ્ગપુરાણમ્

વિશ્વેદેવાસ્તુ વિશ્વાયાઃ સાધ્યા સાધ્યાનજીજનત્ મરુત્વત્યાં મરુત્વન્તો વસોસ્તુ વસવસ્ તથા

વિશ્વાએ વિશ્વદેવોને જન્મ આપ્યો, સાધ્યાએ સાધ્યદેવોને, મરુત્વતીએ મરુતોને અને વસુના પુત્રો વસુઓ છે.

ભાનોસ્તુ ભાનવઃ પ્રોક્તા મુહૂર્તાયા મુહૂર્તકાઃ લમ્બાયા ઘોષનામાનો નાગવીથિસ્તુ યામિજઃ

ભાનુના પુત્રોને ભાનવ કહેવામાં આવે છે, મુહૂર્તાની સંતાન મુહૂર્તક કહેવાય છે. લંબાએ ઘોષનામાનને જન્મ આપ્યો અને નાગવીથિના પુત્ર યામિજ છે.

સંકલ્પાયાસ્તુ સંકલ્પો વસુસર્ગં વદામિ વઃ જ્યોતિષ્મન્તસ્તુ યે દેવા વ્યાપકાઃ સર્વતોદિશમ્

સંકલ્પાની પુત્રી સંકલ્પ છે. હવે હું વસુઓની ઉત્પત્તિ કહું છું. જે તેજસ્વી દેવતાઓ ચારે દિશામાં વ્યાપી છે, એ વસુઓ છે.

વસવસ્તે સમાખ્યાતાઃ સર્વભૂતહિતૈષિણઃ આપો ધ્રુવશ્ ચ સોમશ્ ચ ધરશ્ચૈવાનિલો ઽનલઃ

વસુઓ એવા કહેવાય છે કે જે સર્વ જીવના કલ્યાણની ઇચ્છા રાખે છે. એ વસુઓ છે: આપ, ધ્રુવ, સોમ, ધરા, અનિલ અને અનલ.

પ્રત્યૂષશ્ ચ પ્રભાસશ્ ચ વસવો ઽષ્ટૌ પ્રકીર્તિતાઃ અજૈકપાદ્ અહિર્બુધ્ન્યો વિરૂપાક્ષઃ સભૈરવઃ

પ્રત્યૂષ અને પ્રભાસ — આ આઠ વસુઓ કહેવાય છે. અજએકપાદ, અહિર્બુધ્ન્ય, વિરુપાક્ષ અને સભૈરવ,

હરશ્ ચ બહુરૂપશ્ ચ ત્ર્યંબકશ્ ચ સુરેશ્વરઃ સાવિત્રશ્ ચ જયન્તશ્ ચ પિનાકી ચાપરાજિતઃ

હર, બહુરૂપ, ત્ર્યંબક, સુરેશ્વર, સાવિત્ર, જયંત, પિનાકી અને અપરાજિત,

એતે રુદ્રાઃ સમાખ્યાતા એકાદશ ગણેશ્વરાઃ કશ્યપસ્ય પ્રવક્ષ્યામિ પત્નીભ્યઃ પુત્રપૌત્રકમ્

આ અગિયાર રુદ્રો ગણના સ્વામી કહેવાય છે. હવે હું કશ્યપની પત્નીઓથી જન્મેલા પુત્રો અને પૌત્રોની વાત કહું છું.

અદિતિશ્ ચ દિતિશ્ચૈવ અરિષ્ટા સુરસા મુનિઃ સુરભિર્ વિનતા તામ્રા તદ્વત્ ક્રોધવશા ઇલા

અદિતિ, દિતિ, અરીષ્ટા, સુરસા, મુનિ, સુરભિ, વિનતા, તામ્રા, ક્રોધવશા અને ઇલા,

કદ્રૂસ્ત્વિષા દનુસ્તદ્વત્ તાસાં પુત્રાન્વદામિ વઃ તુષિતા નામ યે દેવાશ્ ચાક્ષુષસ્યાન્તરે મનોઃ

કદ્રૂ, ત્વિષા અને દનુ — હવે હું એમના પુત્રોની વાત કહું છું. ચાક્ષુષ મનુના સમયગાળામાં તુષિત દેવતાઓ જન્મ્યા હતા.

વૈવસ્વતાન્તરે તે વૈ આદિત્યા દ્વાદશ સ્મૃતાઃ ઇન્દ્રો ધાતા ભગસ્ત્વષ્ટ મિત્રો ઽથ વરુણો ઽર્યમા

વૈવસ્વત મનુના સમયમાં બાર અદિત્ય દેવતાઓ જાણીતા છે: ઇન્દ્ર, ધાતા, ભગ, ત્વષ્ટા, મિત્ર, વરુણ અને અર્યમા,

વિવસ્વાન્સવિતા પૂષા અંશુમાન્ વિષ્ણુરેવ ચ એતે સહસ્રકિરણા આદિત્યા દ્વાદશ સ્મૃતાઃ

વિવસ્વાન, સવિતા, પૂષા, અંશુમાન અને વિષ્ણુ — આ બાર અદિત્ય દેવતાઓ હજારો કિરણોથી તેજસ્વી છે.

દિતિઃ પુત્રદ્વયં લેભે કશ્યપાદિતિ નઃ શ્રુતમ્ હિરણ્યકશિપું ચૈવ હિરણ્યાક્ષં તથૈવ ચ

દિતિએ કશ્યપથી બે પુત્રો મેળવ્યા — જેમ તમે સાંભળ્યું છે — હિરણ્યકશિપુ અને હિરણ્યાક્ષ.

દનુઃ પુત્રશતં લેભે કશ્યપાદ્ બલદર્પિતમ્ વિપ્રચિત્તિઃ પ્રધાનો ઽભૂત્ તેષાં મધ્યે દ્વિજોત્તમાઃ

દનુએ કશ્યપથી બાંકડા અને ગૌરવથી ભરેલા સો પુત્રો મેળવ્યા. એમા વિપ્રચિત્તિ મુખ્ય થયો.

તામ્રા ચ જનયામાસ ષટ્ કન્યા દ્વિજપુઙ્ગવાઃ શુકીં શ્યેનીં ચ ભાસીં ચ સુગ્રીવીં ગૃધ્રિકાં શુચિમ્

તામ્રાએ છ દીકરીઓને જન્મ આપી: શુકી, શ્યેની, ભાસી, સુગ્રીવી, ગૃધ્રિકા અને શુચિ.

શુકી શુકાનુલૂકાંશ્ ચ જનયામાસ ધર્મતઃ શ્યેની શ્યેનાંસ્ તથા ભાસી કુરઙ્ગાંશ્ ચ વ્યજીજનત્

શુકીએ ધર્મથી શુક (પોપટ) અને ઉલૂક (ઘુવડ) ને જન્મ આપ્યો. શ્યેનીએ શ્યેન (ઘીડ) ને અને ભાસીએ કુરંગ (કરડ) ને જન્મ આપ્યા.

ગૃધ્રી ગૃધ્રાન્ કપોતાંશ્ ચ પારાવતી વિહંગમાન્ હંસસારસકારણ્ડપ્લવાઞ્છુચિરજીજનત્

ગૃધ્રિકાએ ગૃધ્ર (ગિધ) અને કપોત (કબૂતર) ને જન્મ આપ્યા. પારાવતીએ વિવિધ પક્ષીઓને જન્મ આપ્યા. શુચિએ હંસ, સારસ, કારંડ અને પ્લવ પક્ષીઓને જન્મ આપ્યા.

અજાશ્વમેષોષ્ટ્રખરાન્ સુગ્રીવી ચાપ્યજીજનત્ વિનતા જનયામાસ ગરુડં ચારુણં શુભા

સુગ્રીવીએ બકરી, ઘોડા, ધોળ, ઊંટ અને ખાચર ને જન્મ આપ્યા. વિનતાએ શુભ ગરુડ અને અરુણ ને જન્મ આપ્યા.

સૌદામિનીં તથા કન્યાં સર્વલોકભયઙ્કરીમ્ સુરસાયાઃ સહસ્રં તુ સર્પાણામભવત્પુરા

સૌદામિની નામની એક કન્યા, જે બધા લોકોએ ડરાવે એવી, જન્મી હતી; અને સુરસા એ પેહલા જમાનામાં હજાર સાપોને જન્મ આપ્યો હતો.

કદ્રૂઃ સહસ્રશિરસાં સહસ્રં પ્રાપ સુવ્રતા પ્રધાનાસ્તેષુ વિખ્યાતાઃ ષડ્વિંશતિરનુત્તમાઃ

કદ્રૂએ, પોતાની પ્રતિજ્ઞામાં અડગ રહીને, હજાર માથાવાળા હજાર સાપોને જન્મ આપ્યા; એમાંથી છવીસ અગત્યના અને પ્રસિદ્ધ છે.

શેષવાસુકિકર્કોટશઙ્ખૈરાવતકમ્બલાઃ ધનઞ્જયમહાનીલપદ્માશ્વતરતક્ષકાઃ

શેષ, વાસુકિ, કર્કોટક, શંખ, ઐરાવત, કંબલ, ધનંજય, મહાનિલ, પદ્મ, અશ્વતર અને તક્ષક,

એલાપત્રમહાપદ્મધૃતરાષ્ટ્રબલાહકાઃ શઙ્ખપાલમહાશઙ્ખપુષ્પદંષ્ટ્રશુભાનનાઃ

એલાપત્ર, મહાપદ્મ, ધૃતરાષ્ટ્ર, બલાહક, શંખપાલ, મહાશંખ, પુષ્પદંષ્ટ્ર અને શુભાનન,

શઙ્ખલોમા ચ નહુષો વામનઃ ફણિતસ્ તથા કપિલો દુર્મુખશ્ચાપિ પતઞ્જલિરિતિ સ્મૃતઃ

શંખલોમા, નહુષ, વામન, ફણિત, કપિલ, દુર્મુખ અને પતંજલિ એમ પણ એમાં યાદ રાખવામાં આવે છે.

રક્ષોગણં ક્રોધવશા મહામાયં વ્યજીજનત્ રુદ્રાણાં ચ ગણં તદ્વદ્ ગોમહિષ્યૌ વરાઙ્ગના

ક્રોધના પ્રભાવથી, એણે મહામાયાવાળી રાક્ષસોની ટોળકી ઉત્પન્ન કરી; એ જ રીતે, ગોમહિષી નામની શ્રેષ્ઠ સ્ત્રીએ રુદ્રોની પાંખ ઉત્પન્ન કરી.

સુરભિર્ જનયામાસ કશ્યપાદિતિ નઃ શ્રુતમ્ મુનિર્મુનીનાં ચ ગણં ગણમપ્સરસાં તથા

સુરભીએ, જેમ આપણે સાંભળ્યું છે તેમ, કશ્યપના સંતાનોના જૂથને જન્મ આપ્યો; અને એ જ રીતે, મુનિએ મુનિઓનો અને અપ્સરાઓનો સમૂહ ઉત્પન્ન કર્યો.

તથા કિંનરગન્ધર્વાન્ અરિષ્ટાજનયદ્બહૂન્ તૃણવૃક્ષલતાગુલ્મમ્ ઇલા સર્વમજીજનત્

એ જ રીતે, ઇલાએ અનેક કિન્નર અને ગંધર્વ ઉત્પન્ન કર્યા; અરીષ્ટાએ પણ ઘણાં ઉત્પન્ન કર્યા; અને ઇલાએ બધાં ઘાસ, વૃક્ષો, વેલીઓ અને ઝાડઝાંખરો ઉત્પન્ન કર્યા.

ત્વિષા તુ યક્ષરક્ષાંસિ જનયામાસ કોટિશઃ એતે તુ કાશ્યપેયાશ્ ચ સંક્ષેપાત્પરિકીર્તિતાઃ

ત્વિષાએ લાખો યક્ષ અને રાક્ષસો ઉત્પન્ન કર્યા; એ બધા કશ્યપના વંશજ તરીકે સંક્ષિપ્તમાં જણાવવામાં આવ્યા છે.

એતેષાં પુત્રપૌત્રાદિવંશાશ્ ચ બહવઃ સ્મૃતાઃ એવં પ્રજાસુ સૃષ્ટાસુ કશ્યપેન મહાત્મના

એમાં અનેક પુત્ર, પૌત્ર અને અન્ય વંશો યાદ રાખવામાં આવ્યા છે; આ રીતે મહાત્મા કશ્યપે આ બધાં જીવોત્પન્ન કર્યા.

પ્રતિષ્ઠિતાસુ સર્વાસુ ચરાસુ સ્થાવરાસુ ચ અભિષિચ્યાધિપત્યેષુ તેષાં મુખ્યાન્પ્રજાપતિઃ

જ્યારે બધાં ચર અને અચલ જીવો સ્થાપિત થયા, ત્યારે પ્રજાપતિએ એમાંના મુખ્ય લોકોને રાજપદે અભિષેક કર્યો.

તતો મનુષ્યાધિપતિં ચક્રે વૈવસ્વતં મનુમ્ સ્વાયંભુવે ઽન્તરે પૂર્વં બ્રહ્મણા યે ઽભિષેચિતાઃ

પછી એણે વૈવસ્વત મનુને મનુષ્યોના અધિપતિ બનાવ્યા, જેમને પહેલાં સ્વાયંભુવ કાળમાં બ્રહ્માએ અભિષેક કર્યા હતા.