લિઙ્ગપુરાણમ્

તતઃ સૃષ્ટિં વિશેષેણ કુરુધ્વં મુનિસત્તમાઃ તે તુ તદ્વચનં શ્રુત્વા પ્રયાતાઃ સર્વતોદિશમ્

'હવે, હે શ્રેષ્ઠ મુનિઓ, વિશેષ રીતે જગતની રચના કરો.' એ વચન સાંભળી, તેઓ બધે દિશાઓમાં ચાલ્યા ગયા.

અદ્યાપિ ન નિવર્તન્તે સમુદ્રાદિવ સિન્ધવઃ હર્યશ્વેષુ ચ નષ્ટેષુ પુનર્દક્ષઃ પ્રજાપતિઃ

આજે પણ તેઓ પાછા ફર્યા નથી, જેમ નદીઓ દરિયામાં મળી જાય છે; હર્યશ્વો ગુમ થયા પછી, દક્ષ પ્રજાપતિએ ફરી—

સૂત્યામેવ ચ પુત્રાણાં સહસ્રમસૃજત્પ્રભુઃ શબલા નામ તે વિપ્રાઃ સમેતાઃ સૃષ્ટિહેતવઃ

પ્રભુએ જન્મથી ફરી એક હજાર પુત્રો ઉત્પન્ન કર્યા; તેઓ 'શબલા' નામે ઓળખાતા, અને સર્વે મુનિઓ સૃષ્ટિ માટે એકત્ર થયા.

નારદો ઽનુગતાન્પ્રાહ પુનસ્તાન્સૂર્યવર્ચસઃ ભુવઃ પ્રમાણં સર્વં તુ જ્ઞાત્વા ભ્રાતૄન્ પુનઃ પુનઃ

નારદજીએ ફરીથી તેજસ્વી શબલાઓને કહ્યું: 'પૃથ્વીનું આખું માપ જાણી, વારંવાર ભાઈઓનું વિચાર કરો.'

આગત્ય વાથ સૃષ્ટિં વૈ કરિષ્યથ વિશેષતઃ તે ઽપિ તેનૈવ માર્ગેણ જગ્મુર્ભ્રાતૃગતિં તથા

‘પછી પાછા આવી, તમે વિશેષ રીતે જગતની રચના કરશો.’ તેઓ પણ એ જ માર્ગે ગયા, જેમ તેમના ભાઈઓ ગયા હતા.

તતસ્તેષ્વપિ નષ્ટેષુ ષષ્ટિકન્યાઃ પ્રજાપતિઃ વૈરિણ્યાં જનયામાસ દક્ષઃ પ્રાચેતસસ્તદા

જ્યારે એ પણ ગુમ થઈ ગયા, ત્યારે પ્રચેતસપુત્ર દક્ષ પ્રજાપતિએ વૈરિણીમાં સાઠ દીકરીઓ ઉત્પન્ન કરી.

પ્રાદાત્સ દશકં ધર્મે કશ્યપાય ત્રયોદશ વિંશત્સપ્ત ચ સોમાય ચતસ્રો ઽરિષ્ટનેમયે

તેમણે દસ ધર્મને, તેર કશ્યપને, સત્તાવીસ સોમને અને ચાર અરીષ્ટનેમીને આપી.

દ્વે ચૈવ ભૃગુપુત્રાય દ્વે કૃશાશ્વાય ધીમતે દ્વે ચૈવાઙ્ગિરસે તદ્વત્ તાસાં નામાનિ વિસ્તરાત્

બે ભૃગુપુત્રને, બે વિદ્વાન કૃશાશ્વને અને બે અંગિરસને આપી; તેમ તેમ તેમનાં નામો વિગતે વર્ણવાયા છે.

શૃણુધ્વં દેવમાતૄણાં પ્રજાવિસ્તારમાદિતઃ મરુત્વતી વસૂર્ યામિર્ લમ્બા ભાનુરરુન્ધતી

હવે દેવમાતાઓની પ્રજાનો આરંભથી વિસ્તૃત વર્ણન સાંભળો: મરુત્વતી, વસૂ, યામી, લંબા, ભાનુ અને અરુંધતી.

સંકલ્પા ચ મુહૂર્તા ચ સાધ્યા વિશ્વા ચ ભામિની ધર્મપત્ન્યઃ સમાખ્યાતાસ્ તાસાં પુત્રાન્વદામિ વઃ

સંકલ્પા, મુહૂર્તા, સાધ્યા, વિશ્વા અને ભામિની — આ બધાં ધર્મની પત્નીઓ તરીકે જાણીતી છે. હવે હું તમને એમના પુત્રોની વાત કહું છું.

વિશ્વેદેવાસ્તુ વિશ્વાયાઃ સાધ્યા સાધ્યાનજીજનત્ મરુત્વત્યાં મરુત્વન્તો વસોસ્તુ વસવસ્ તથા

વિશ્વાએ વિશ્વદેવોને જન્મ આપ્યો, સાધ્યાએ સાધ્યદેવોને, મરુત્વતીએ મરુતોને અને વસુના પુત્રો વસુઓ છે.

ભાનોસ્તુ ભાનવઃ પ્રોક્તા મુહૂર્તાયા મુહૂર્તકાઃ લમ્બાયા ઘોષનામાનો નાગવીથિસ્તુ યામિજઃ

ભાનુના પુત્રોને ભાનવ કહેવામાં આવે છે, મુહૂર્તાની સંતાન મુહૂર્તક કહેવાય છે. લંબાએ ઘોષનામાનને જન્મ આપ્યો અને નાગવીથિના પુત્ર યામિજ છે.

સંકલ્પાયાસ્તુ સંકલ્પો વસુસર્ગં વદામિ વઃ જ્યોતિષ્મન્તસ્તુ યે દેવા વ્યાપકાઃ સર્વતોદિશમ્

સંકલ્પાની પુત્રી સંકલ્પ છે. હવે હું વસુઓની ઉત્પત્તિ કહું છું. જે તેજસ્વી દેવતાઓ ચારે દિશામાં વ્યાપી છે, એ વસુઓ છે.

વસવસ્તે સમાખ્યાતાઃ સર્વભૂતહિતૈષિણઃ આપો ધ્રુવશ્ ચ સોમશ્ ચ ધરશ્ચૈવાનિલો ઽનલઃ

વસુઓ એવા કહેવાય છે કે જે સર્વ જીવના કલ્યાણની ઇચ્છા રાખે છે. એ વસુઓ છે: આપ, ધ્રુવ, સોમ, ધરા, અનિલ અને અનલ.

પ્રત્યૂષશ્ ચ પ્રભાસશ્ ચ વસવો ઽષ્ટૌ પ્રકીર્તિતાઃ અજૈકપાદ્ અહિર્બુધ્ન્યો વિરૂપાક્ષઃ સભૈરવઃ

પ્રત્યૂષ અને પ્રભાસ — આ આઠ વસુઓ કહેવાય છે. અજએકપાદ, અહિર્બુધ્ન્ય, વિરુપાક્ષ અને સભૈરવ,

હરશ્ ચ બહુરૂપશ્ ચ ત્ર્યંબકશ્ ચ સુરેશ્વરઃ સાવિત્રશ્ ચ જયન્તશ્ ચ પિનાકી ચાપરાજિતઃ

હર, બહુરૂપ, ત્ર્યંબક, સુરેશ્વર, સાવિત્ર, જયંત, પિનાકી અને અપરાજિત,

એતે રુદ્રાઃ સમાખ્યાતા એકાદશ ગણેશ્વરાઃ કશ્યપસ્ય પ્રવક્ષ્યામિ પત્નીભ્યઃ પુત્રપૌત્રકમ્

આ અગિયાર રુદ્રો ગણના સ્વામી કહેવાય છે. હવે હું કશ્યપની પત્નીઓથી જન્મેલા પુત્રો અને પૌત્રોની વાત કહું છું.

અદિતિશ્ ચ દિતિશ્ચૈવ અરિષ્ટા સુરસા મુનિઃ સુરભિર્ વિનતા તામ્રા તદ્વત્ ક્રોધવશા ઇલા

અદિતિ, દિતિ, અરીષ્ટા, સુરસા, મુનિ, સુરભિ, વિનતા, તામ્રા, ક્રોધવશા અને ઇલા,

કદ્રૂસ્ત્વિષા દનુસ્તદ્વત્ તાસાં પુત્રાન્વદામિ વઃ તુષિતા નામ યે દેવાશ્ ચાક્ષુષસ્યાન્તરે મનોઃ

કદ્રૂ, ત્વિષા અને દનુ — હવે હું એમના પુત્રોની વાત કહું છું. ચાક્ષુષ મનુના સમયગાળામાં તુષિત દેવતાઓ જન્મ્યા હતા.

વૈવસ્વતાન્તરે તે વૈ આદિત્યા દ્વાદશ સ્મૃતાઃ ઇન્દ્રો ધાતા ભગસ્ત્વષ્ટ મિત્રો ઽથ વરુણો ઽર્યમા

વૈવસ્વત મનુના સમયમાં બાર અદિત્ય દેવતાઓ જાણીતા છે: ઇન્દ્ર, ધાતા, ભગ, ત્વષ્ટા, મિત્ર, વરુણ અને અર્યમા,

વિવસ્વાન્સવિતા પૂષા અંશુમાન્ વિષ્ણુરેવ ચ એતે સહસ્રકિરણા આદિત્યા દ્વાદશ સ્મૃતાઃ

વિવસ્વાન, સવિતા, પૂષા, અંશુમાન અને વિષ્ણુ — આ બાર અદિત્ય દેવતાઓ હજારો કિરણોથી તેજસ્વી છે.

દિતિઃ પુત્રદ્વયં લેભે કશ્યપાદિતિ નઃ શ્રુતમ્ હિરણ્યકશિપું ચૈવ હિરણ્યાક્ષં તથૈવ ચ

દિતિએ કશ્યપથી બે પુત્રો મેળવ્યા — જેમ તમે સાંભળ્યું છે — હિરણ્યકશિપુ અને હિરણ્યાક્ષ.

દનુઃ પુત્રશતં લેભે કશ્યપાદ્ બલદર્પિતમ્ વિપ્રચિત્તિઃ પ્રધાનો ઽભૂત્ તેષાં મધ્યે દ્વિજોત્તમાઃ

દનુએ કશ્યપથી બાંકડા અને ગૌરવથી ભરેલા સો પુત્રો મેળવ્યા. એમા વિપ્રચિત્તિ મુખ્ય થયો.

તામ્રા ચ જનયામાસ ષટ્ કન્યા દ્વિજપુઙ્ગવાઃ શુકીં શ્યેનીં ચ ભાસીં ચ સુગ્રીવીં ગૃધ્રિકાં શુચિમ્

તામ્રાએ છ દીકરીઓને જન્મ આપી: શુકી, શ્યેની, ભાસી, સુગ્રીવી, ગૃધ્રિકા અને શુચિ.

શુકી શુકાનુલૂકાંશ્ ચ જનયામાસ ધર્મતઃ શ્યેની શ્યેનાંસ્ તથા ભાસી કુરઙ્ગાંશ્ ચ વ્યજીજનત્

શુકીએ ધર્મથી શુક (પોપટ) અને ઉલૂક (ઘુવડ) ને જન્મ આપ્યો. શ્યેનીએ શ્યેન (ઘીડ) ને અને ભાસીએ કુરંગ (કરડ) ને જન્મ આપ્યા.

ગૃધ્રી ગૃધ્રાન્ કપોતાંશ્ ચ પારાવતી વિહંગમાન્ હંસસારસકારણ્ડપ્લવાઞ્છુચિરજીજનત્

ગૃધ્રિકાએ ગૃધ્ર (ગિધ) અને કપોત (કબૂતર) ને જન્મ આપ્યા. પારાવતીએ વિવિધ પક્ષીઓને જન્મ આપ્યા. શુચિએ હંસ, સારસ, કારંડ અને પ્લવ પક્ષીઓને જન્મ આપ્યા.

અજાશ્વમેષોષ્ટ્રખરાન્ સુગ્રીવી ચાપ્યજીજનત્ વિનતા જનયામાસ ગરુડં ચારુણં શુભા

સુગ્રીવીએ બકરી, ઘોડા, ધોળ, ઊંટ અને ખાચર ને જન્મ આપ્યા. વિનતાએ શુભ ગરુડ અને અરુણ ને જન્મ આપ્યા.

સૌદામિનીં તથા કન્યાં સર્વલોકભયઙ્કરીમ્ સુરસાયાઃ સહસ્રં તુ સર્પાણામભવત્પુરા

સૌદામિની નામની એક કન્યા, જે બધા લોકોએ ડરાવે એવી, જન્મી હતી; અને સુરસા એ પેહલા જમાનામાં હજાર સાપોને જન્મ આપ્યો હતો.

કદ્રૂઃ સહસ્રશિરસાં સહસ્રં પ્રાપ સુવ્રતા પ્રધાનાસ્તેષુ વિખ્યાતાઃ ષડ્વિંશતિરનુત્તમાઃ

કદ્રૂએ, પોતાની પ્રતિજ્ઞામાં અડગ રહીને, હજાર માથાવાળા હજાર સાપોને જન્મ આપ્યા; એમાંથી છવીસ અગત્યના અને પ્રસિદ્ધ છે.