લિઙ્ગપુરાણમ્

ગન્ધર્વાપ્સરસશ્ચૈવ નૃત્યગેયૈરુપાસતે ગ્રામણીયક્ષભૂતાનિ કુર્વતે ઽભીષુસંગ્રહમ્

ગાંધીર્વો અને અપ્સરાઓ નૃત્ય અને ગીતથી ઉપાસના કરે છે; ગામપ્રમુખ, યક્ષ અને ભૂતો ભેટ એકત્ર કરે છે.

સર્પા વહન્તિ વૈ સૂર્યં યાતુધાના અનુયાન્તિ વૈ વાલખિલ્યા નયન્ત્યસ્તં પરિવાર્યોદયાદ્રવિમ્

સાપો ખરેખર સૂર્યને વહન કરે છે, યાતુધાનો તેની પાછળ જાય છે; વાલખિલ્ય ઋષિઓ સૂર્યોદય સમયે તેને ઘેરીને અસ્ત તરફ લઈ જાય છે.

એતેષામેવ દેવાનાં યથા તેજો યથા તપઃ યથાયોગં યથામન્ત્રં યથાધર્મં યથાબલમ્

આzelfde દેવતાઓના તેજ, તપ, યોગ્યતા, મંત્ર, ધર્મ અને બળ પ્રમાણે—

તથા તપત્યસૌ સૂર્યસ્ તેષામિદ્ધસ્તુ તેજસા ઇત્યેતે વૈ વસન્તીહ દ્વૌ દ્વૌ માસૌ દિવાકરે

એમ સૂર્ય તેમના તેજથી પ્રજ્વલિત થાય છે; આ બધા અહીં બે-બે કરીને, બે-બે મહિનાં સૂર્યમાં વસે છે.

ઋષયો દેવગન્ધર્વપન્નગાપ્સરસાં ગણાઃ ગ્રામણ્યશ્ ચ તથા યક્ષા યાતુધાનાશ્ ચ મુખ્યતઃ

ઋષિઓ, દેવતાઓ, ગાંધીર્વો, નાગો, અપ્સરાઓના ગાણાં, ગામપ્રમુખો, યક્ષો અને મુખ્યત્વે યાતુધાનો.

એતે તપન્તિ વર્ષન્તિ ભાન્તિ વાન્તિ સૃજન્તિ ચ ભૂતાનામશુભં કર્મ વ્યપોહન્તીહ કીર્તિતાઃ

આ બધા તેજ આપે છે, વરસાદ વરસાવે છે, પ્રકાશ ફેલાવે છે, પવન કરે છે અને સર્જન કરે છે; એ અહીં જીવોના અશુભ કર્મ દૂર કરે છે એવું કહેવાય છે.

માનવાનાં શુભં હ્યેતે હરન્તિ ચ દુરાત્મનામ્ દુરિતં સુપ્રચારાણાં વ્યપોહન્તિ ક્વચિત્ ક્વચિત્

એ લોકો મનુષ્યોનું શુભ દૂર કરે છે, અને દુષ્ટોના દુઃખ પણ દૂર કરે છે; ક્યારેક, સારા વર્તન કરનારાઓના પાપ પણ દૂર કરે છે.

વિમાને ચ સ્થિતા દિવ્યે કામગે વાતરંહસિ એતે સહૈવ સૂર્યેણ ભ્રમન્તિ દિવસાનુગાઃ

દિવ્ય, ઇચ્છિત ફળ આપતી અને પવનથી ચાલતી વિમાનમાં રહી, એ બધા સૂર્ય સાથે દિવસના અનુસરણમાં ભ્રમણ કરે છે.

વર્ષન્તશ્ ચ તપન્તશ્ ચ હ્લાદયન્તશ્ ચ વૈ દ્વિજાઃ ગોપાયન્તીહ ભૂતાનિ સર્વાણિ દ્યામનુક્ષયાત્

વરસાદ વરસાવે છે, તેજ આપે છે, આનંદ આપે છે, હે દ્વિજ, એ અહીં બધા જીવોને સ્વર્ગના ક્ષયથી રક્ષે છે.

સ્થાનાભિમાનિનામ્ એતત્ સ્થાનં મન્વન્તરેષુ વૈ અતીતાનાગતાનાં વૈ વર્તન્તે સાંપ્રતં ચ યે

પદના અભિમાન ધરાવનારા લોકો માટે આ સ્થાન સર્વ મન્વંતરોમાં — ભૂતકાળ, ભવિષ્ય અને વર્તમાનમાં — યથાવત્ રહે છે.

એતે વસન્તિ વૈ સૂર્યે સપ્તકાસ્તે ચતુર્દશ ચતુર્દશસુ સર્વેષુ ગણા મન્વન્તરેષ્વિહ

આ સાત જૂથો, કુલ ચૌદ, સૂર્યમાં વસે છે; દરેક ચૌદ મન્વંતરમાં, આ બધા ગણા અહીં હાજર રહે છે.

સંક્ષેપાદ્વિસ્તરાચ્ચૈવ યથાવૃત્તં યથાશ્રુતમ્ કથિતં મુનિશાર્દૂલા દેવદેવસ્ય ધીમતઃ

હે મહાન ઋષિ, મેં દેવોના દેવ, વિદ્વાન ભગવાનની વાત, જેવી બની અને જેવી સાંભળી, સંક્ષિપ્ત અને વિસ્તૃત રૂપે કહી છે.

એતે દેવા વસન્ત્યર્કે દ્વૌ દ્વૌ માસૌ ક્રમેણ તુ સ્થાનાભિમાનિનો હ્યેતે ગણા દ્વાદશ સપ્તકાઃ

આ દેવતાઓ, પોતાના પદમાં સ્થિર, સૂર્યમાં વસે છે; દરેક સાતનું જૂથ ક્રમશઃ બે મહિના સુધી રહે છે, આમ કુલ બાર જૂથ થાય છે.

ઇત્યેષ એકચક્રેણ સૂર્યસ્તૂર્ણં રથેન તુ હરિતૈરક્ષરૈરશ્વૈઃ સર્પતે ઽસૌ દિવાકરઃ

આ રીતે, એક જ ચક્રવાળું રથ લઈને, દિવસને પ્રકાશ આપનાર સૂર્ય, હરિત અને અમર ઘોડાઓ દ્વારા ખેંચાતા, ઝડપથી ગતિ કરે છે.

અહોરાત્રં રથેનાસાવ્ એકચક્રેણ તુ ભ્રમન્ સપ્તદ્વીપસમુદ્રાઙ્ગાં સપ્તભિઃ સર્પતે દિવિ

એક ચક્રવાળું રથ લઈને, સૂર્ય દિવસ-રાત ફરતો રહે છે; સાત ઘોડાઓ સાથે, સાત દ્વીપ અને સમુદ્રો ધરાવતી ધરાને આચ્છાદિત કરીને આકાશમાં સંચર કરે છે.

વીથ્યાશ્રયાણિ ચરતિ નક્ષત્રાણિ નિશાકરઃ ત્રિચક્રોભયતો ઽશ્વશ્ ચ વિજ્ઞેયસ્તસ્ય વૈ રથઃ

રાત્રિના સ્વામી ચંદ્ર, પોતાની માર્ગ પર તારાઓમાં વિહાર કરે છે; તેના રથને ત્રણ ચક્ર અને બંને બાજુએ ઘોડાઓ છે.

શતારૈશ્ ચ ત્રિભિશ્ચક્રૈર્ યુક્તઃ શુક્લૈર્હયોત્તમૈઃ દશભિસ્ત્વકૃશૈર્ દિવ્યૈર્ અસંગૈસ્ તૈર્ મનોજવૈઃ

તેના રથમાં ત્રણસો ઉત્તમ, સફેદ ઘોડા જોડાયેલા છે, અને દસ સુકાં, દિવ્ય, અશ્રમદાયક અને મન જેટલા ઝડપી ઘોડા છે.

રથેનાનેન દેવૈશ્ ચ પિતૃભિશ્ચૈવ ગચ્છતિ સોમો હ્યમ્બુમયૈર્ ગોભિઃ શુક્લૈઃ શુક્લગભસ્તિમાન્

આ રથમાં દેવતાઓ અને પિતૃઓ સાથે ચંદ્ર, જળમય સફેદ ગાયો દ્વારા ખેંચાતા, સફેદ કિરણોથી તેજસ્વી બની સંચર કરે છે.

ક્રમતે શુક્લપક્ષાદૌ ભાસ્કરાત્પરમાસ્થિતઃ આપૂર્યતે પરસ્યાન્તઃ સતતં દિવસક્રમાત્

શુક્લપક્ષની શરૂઆતથી, સૂર્યને ઓળંગીને, ચંદ્ર ધીરે ધીરે દિવસોની ક્રમશઃ ગતિથી અંદરથી પૂર્ણ થતો જાય છે.

દેવૈઃ પીતં ક્ષયે સોમમ્ આપ્યાયયતિ નિત્યશઃ પીતં પઞ્ચદશાહં તુ રશ્મિનૈકેન ભાસ્કરઃ

ક્ષયપક્ષમાં દેવતાઓ જે ચંદ્રને પી જાય છે, તે સતત ફરીથી ભરાય છે; સૂર્ય એક જ કિરણથી પંદર દિવસ સુધી તેને પી જાય છે.

આપૂરયન્ સુષુમ્નેન ભાગં ભાગમનુક્રમાત્ ઇત્યેષા સૂર્યવીર્યેણ ચન્દ્રસ્યાપ્યાયિતા તનુઃ

સૂર્ય સુષુમ્ના કિરણથી ભાગે ભાગે ચંદ્રને ભરે છે; આ રીતે, સૂર્યના તેજથી ચંદ્રનું શરીર પુનઃ પૂર્ણ થાય છે.

સ પૌર્ણમાસ્યાં દૃશ્યેત શુક્લઃ સમ્પૂર્ણમણ્ડલઃ એવમાપ્યાયિતં સોમં શુક્લપક્ષે દિનક્રમાત્

પૌર્ણિમાના દિવસે ચંદ્ર સફેદ અને પૂર્ણ મંડળવાળો દેખાય છે; આમ, શુક્લપક્ષમાં દિવસોની ગતિથી ચંદ્રમાં સોમ ભરાય છે.

તતો દ્વિતીયાપ્રભૃતિ બહુલસ્ય ચતુર્દશીમ્ પિબન્ત્યમ્બુમયં દેવા મધુ સૌમ્યં સુધામૃતમ્

પછી, કૃષ્ણપક્ષના બીજા દિવસથી ચૌદમ સુધી, દેવતાઓ એ જળમય, મીઠું, શીતળ અને અમૃતરૂપ સોમ પીવે છે.

સંભૃતં ત્વર્ધમાસેન હ્ય્ અમૃતં સૂર્યતેજસા પાનાર્થમમૃતં સોમં પૌર્ણમાસ્યામુપાસતે

અડધી માસમાં, સૂર્યના તેજથી એકત્ર થયેલું અમૃત પીવામાં આવે છે; પૌર્ણિમાના દિવસે, દેવતાઓ પીવા માટે સોમનું પૂજન કરે છે.

એકરાત્રિં સુરાઃ સર્વે પિતૃભિસ્ત્વૃષિભિઃ સહ સોમસ્ય કૃષ્ણપક્ષાદૌ ભાસ્કરાભિમુખસ્ય ચ

એક રાત્રિ માટે, બધા દેવતાઓ, પિતૃઓ અને ઋષિઓ સાથે, કૃષ્ણપક્ષની શરૂઆતમાં, સૂર્ય સામે રહેલા ચંદ્રમાંથી સોમ પીવે છે.

પ્રક્ષીયન્તે પરસ્યાન્તઃ પીયમાનાઃ કલાઃ ક્રમાત્ ત્રયસ્ત્રિંશચ્છતાશ્ચૈવ ત્રયસ્ત્રિંશત્તથૈવ ચ

પીવામાં આવતાં ચંદ્રના કલાઓ ધીરે ધીરે અંદરથી ઘટે છે; કુલ ત્રણસો ત્રીસ અને ત્રેતીસ કલાઓ છે.

ત્રયસ્ત્રિંશત્સહસ્રાણિ દેવાઃ સોમં પિબન્તિ વૈ એવં દિનક્રમાત્પીતે વિબુધૈસ્તુ નિશાકરે

ત્રેતીસ હજાર દેવતાઓ સોમ પીએ છે; આમ, દિવસોની ગતિથી દેવતાઓ ચંદ્રમાંથી સોમ પીએ છે.

પીત્વાર્ધમાસં ગચ્છન્તિ અમાવાસ્યાં સુરોત્તમાઃ પિતરશ્ચોપતિષ્ઠન્તિ અમાવાસ્યાં નિશાકરમ્

અર્ધ મહિનો પીધા પછી, શ્રેષ્ઠ દેવતાઓ અમાવાસ્યાના દિવસે વિદાય લે છે; અને અમાવાસ્યાના દિવસે પિતૃઓ ચંદ્ર પાસે આવે છે.

તતઃ પઞ્ચદશે ભાગે કિંચિચ્છિષ્ટે કલાત્મકે અપરાહ્ણે પિતૃગણા જઘન્યં પર્યુપાસતે

પછી, પંદરમા ભાગનો થોડો અંશ બાકી રહે ત્યારે, બપોર પછી પિતૃઓ એ સૌથી નીચો ભાગ ગ્રહણ કરે છે.