લિઙ્ગપુરાણમ્

વસન્ત્યેતે તુ વૈ સૂર્યે માસ ઊર્જ ઇષે ચ હ હૈમન્તિકૌ તુ દ્વૌ માસૌ વસન્તિ ચ દિવાકરે

આ બધા ઉર્જા અને ઇષા – આ મહિનાઓમાં સૂર્યમાં વસે છે; અને હેમંતના બે મહિના પણ સૂર્યમાં વસે છે.

અંશુર્ભગશ્ ચ દ્વાવેતૌ કશ્યપશ્ ચ ક્રતુઃ સહ ભુજઙ્ગશ્ ચ મહાપદ્મઃ સર્પઃ કર્કોટકસ્ તથા

અંશુ અને ભગ, આ બંને, કશ્યપ અને ક્રતુ સાથે, મહાપદ્મ નામના સાપ અને કર્કોટક નામના સાપ પણ છે.

ચિત્રસેનશ્ ચ ગન્ધર્વ ઊર્ણાયુશ્ચૈવ તાવુભૌ ઉર્વશી પૂર્વચિત્તિશ્ ચ તથૈવાપ્સરસાવુભે

ગાંધીર્વ ચિત્રસેન અને ઊર્ણાયુ, આ બંને; ઉર્વશી અને પૂર્વચિત્તિ, આ બંને અપ્સરાઓ પણ છે.

તાર્ક્ષ્યશ્ચારિષ્ટનેમિશ્ ચ સેનાનીર્ ગ્રામણીશ્ ચ તૌ વિદ્યુદ્દિવાકરશ્ચોભૌ યાતુધાનાવુદાહૃતૌ

તાર્ક્ષ્ય અને અરિષ્ટનેમિ, અને બંને સેના પ્રમુખો; વિદ્યુત અને દિવાકર, આ બંને યાતુધાન કહેવાય છે.

સહે ચૈવ સહસ્યે ચ વસન્ત્યેતે દિવાકરે તતઃ શૈશિરયોશ્ચાપિ માસયોર્ નિવસન્તિ વૈ

સહે અને સહસ્ય સાથે, એ બધા સૂર્યમાં વસે છે; પછી શૈશિર નામના મહિનાઓમાં પણ એ રહે છે.

ત્વષ્ટા વિષ્ણુર્જમદગ્નિર્ વિશ્વામિત્રસ્તથૈવ ચ કાદ્રવેયૌ તથા નાગૌ કમ્બલાશ્વતરાવુભૌ

ત્વષ્ટા, વિષ્ણુ, જમદગ્નિ અને વિશ્વામિત્ર; કદ્રૂના બે નાગ, એટલે કંબલ અને અશ્વતર, એ બંને.

ધૃતરાષ્ટ્રઃ સગન્ધર્વઃ સૂર્યવર્ચાસ્તથૈવ ચ તિલોત્તમાપ્સરાશ્ચૈવ દેવી રંભા મનોહરા

ધૃતરાષ્ટ્ર ગાંધીર્વ સાથે, અને સૂર્યવર્ચા પણ; અપ્સરા તિલોત્તમા અને મનોહર દેવી રંભા પણ છે.

રથજિત્સત્યજિચ્ચૈવ ગ્રામણ્યૌ લોકવિશ્રુતૌ બ્રહ્મોપેતસ્ તથા રક્ષો યજ્ઞોપેતશ્ ચ યઃ સ્મૃતઃ

રથજિત અને સત્યજિત, લોકપ્રસિદ્ધ બંને ગામપ્રમુખ; એક બ્રહ્મનુ ગુણ ધરાવે છે અને બીજો, યજ્ઞોપેત નામે રાક્ષસ છે.

એતે દેવા વસન્ત્યર્કે દ્વૌ દ્વૌ માસૌ ક્રમેણ તુ સ્થાનાભિમાનિનો હ્યેતે ગણા દ્વાદશ સપ્તકાઃ

આ દેવતાઓ સૂર્યમાં, બે-બે કરીને, ક્રમશઃ બે-બે મહિનાં વસે છે; એ જ બાર સાત-સાતનું ગાણું છે, દરેક પોતપોતાના સ્થાનના અધિકારી છે.

સૂર્યમાપ્યાયયન્ત્યેતે તેજસા તેજ ઉત્તમમ્ ગ્રથિતૈઃ સ્વૈર્વચોભિસ્તુ સ્તુવન્તિ મુનયો રવિમ્

એ લોકો પોતાના તેજથી સૂર્યને તાજું કરે છે, ઉત્તમ તેજથી; અને ઋષિઓ પોતાના રચેલા શબ્દોથી સૂર્યની સ્તુતિ કરે છે.

ગન્ધર્વાપ્સરસશ્ચૈવ નૃત્યગેયૈરુપાસતે ગ્રામણીયક્ષભૂતાનિ કુર્વતે ઽભીષુસંગ્રહમ્

ગાંધીર્વો અને અપ્સરાઓ નૃત્ય અને ગીતથી ઉપાસના કરે છે; ગામપ્રમુખ, યક્ષ અને ભૂતો ભેટ એકત્ર કરે છે.

સર્પા વહન્તિ વૈ સૂર્યં યાતુધાના અનુયાન્તિ વૈ વાલખિલ્યા નયન્ત્યસ્તં પરિવાર્યોદયાદ્રવિમ્

સાપો ખરેખર સૂર્યને વહન કરે છે, યાતુધાનો તેની પાછળ જાય છે; વાલખિલ્ય ઋષિઓ સૂર્યોદય સમયે તેને ઘેરીને અસ્ત તરફ લઈ જાય છે.

એતેષામેવ દેવાનાં યથા તેજો યથા તપઃ યથાયોગં યથામન્ત્રં યથાધર્મં યથાબલમ્

આzelfde દેવતાઓના તેજ, તપ, યોગ્યતા, મંત્ર, ધર્મ અને બળ પ્રમાણે—

તથા તપત્યસૌ સૂર્યસ્ તેષામિદ્ધસ્તુ તેજસા ઇત્યેતે વૈ વસન્તીહ દ્વૌ દ્વૌ માસૌ દિવાકરે

એમ સૂર્ય તેમના તેજથી પ્રજ્વલિત થાય છે; આ બધા અહીં બે-બે કરીને, બે-બે મહિનાં સૂર્યમાં વસે છે.

ઋષયો દેવગન્ધર્વપન્નગાપ્સરસાં ગણાઃ ગ્રામણ્યશ્ ચ તથા યક્ષા યાતુધાનાશ્ ચ મુખ્યતઃ

ઋષિઓ, દેવતાઓ, ગાંધીર્વો, નાગો, અપ્સરાઓના ગાણાં, ગામપ્રમુખો, યક્ષો અને મુખ્યત્વે યાતુધાનો.

એતે તપન્તિ વર્ષન્તિ ભાન્તિ વાન્તિ સૃજન્તિ ચ ભૂતાનામશુભં કર્મ વ્યપોહન્તીહ કીર્તિતાઃ

આ બધા તેજ આપે છે, વરસાદ વરસાવે છે, પ્રકાશ ફેલાવે છે, પવન કરે છે અને સર્જન કરે છે; એ અહીં જીવોના અશુભ કર્મ દૂર કરે છે એવું કહેવાય છે.

માનવાનાં શુભં હ્યેતે હરન્તિ ચ દુરાત્મનામ્ દુરિતં સુપ્રચારાણાં વ્યપોહન્તિ ક્વચિત્ ક્વચિત્

એ લોકો મનુષ્યોનું શુભ દૂર કરે છે, અને દુષ્ટોના દુઃખ પણ દૂર કરે છે; ક્યારેક, સારા વર્તન કરનારાઓના પાપ પણ દૂર કરે છે.

વિમાને ચ સ્થિતા દિવ્યે કામગે વાતરંહસિ એતે સહૈવ સૂર્યેણ ભ્રમન્તિ દિવસાનુગાઃ

દિવ્ય, ઇચ્છિત ફળ આપતી અને પવનથી ચાલતી વિમાનમાં રહી, એ બધા સૂર્ય સાથે દિવસના અનુસરણમાં ભ્રમણ કરે છે.

વર્ષન્તશ્ ચ તપન્તશ્ ચ હ્લાદયન્તશ્ ચ વૈ દ્વિજાઃ ગોપાયન્તીહ ભૂતાનિ સર્વાણિ દ્યામનુક્ષયાત્

વરસાદ વરસાવે છે, તેજ આપે છે, આનંદ આપે છે, હે દ્વિજ, એ અહીં બધા જીવોને સ્વર્ગના ક્ષયથી રક્ષે છે.

સ્થાનાભિમાનિનામ્ એતત્ સ્થાનં મન્વન્તરેષુ વૈ અતીતાનાગતાનાં વૈ વર્તન્તે સાંપ્રતં ચ યે

પદના અભિમાન ધરાવનારા લોકો માટે આ સ્થાન સર્વ મન્વંતરોમાં — ભૂતકાળ, ભવિષ્ય અને વર્તમાનમાં — યથાવત્ રહે છે.

એતે વસન્તિ વૈ સૂર્યે સપ્તકાસ્તે ચતુર્દશ ચતુર્દશસુ સર્વેષુ ગણા મન્વન્તરેષ્વિહ

આ સાત જૂથો, કુલ ચૌદ, સૂર્યમાં વસે છે; દરેક ચૌદ મન્વંતરમાં, આ બધા ગણા અહીં હાજર રહે છે.

સંક્ષેપાદ્વિસ્તરાચ્ચૈવ યથાવૃત્તં યથાશ્રુતમ્ કથિતં મુનિશાર્દૂલા દેવદેવસ્ય ધીમતઃ

હે મહાન ઋષિ, મેં દેવોના દેવ, વિદ્વાન ભગવાનની વાત, જેવી બની અને જેવી સાંભળી, સંક્ષિપ્ત અને વિસ્તૃત રૂપે કહી છે.

એતે દેવા વસન્ત્યર્કે દ્વૌ દ્વૌ માસૌ ક્રમેણ તુ સ્થાનાભિમાનિનો હ્યેતે ગણા દ્વાદશ સપ્તકાઃ

આ દેવતાઓ, પોતાના પદમાં સ્થિર, સૂર્યમાં વસે છે; દરેક સાતનું જૂથ ક્રમશઃ બે મહિના સુધી રહે છે, આમ કુલ બાર જૂથ થાય છે.

ઇત્યેષ એકચક્રેણ સૂર્યસ્તૂર્ણં રથેન તુ હરિતૈરક્ષરૈરશ્વૈઃ સર્પતે ઽસૌ દિવાકરઃ

આ રીતે, એક જ ચક્રવાળું રથ લઈને, દિવસને પ્રકાશ આપનાર સૂર્ય, હરિત અને અમર ઘોડાઓ દ્વારા ખેંચાતા, ઝડપથી ગતિ કરે છે.

અહોરાત્રં રથેનાસાવ્ એકચક્રેણ તુ ભ્રમન્ સપ્તદ્વીપસમુદ્રાઙ્ગાં સપ્તભિઃ સર્પતે દિવિ

એક ચક્રવાળું રથ લઈને, સૂર્ય દિવસ-રાત ફરતો રહે છે; સાત ઘોડાઓ સાથે, સાત દ્વીપ અને સમુદ્રો ધરાવતી ધરાને આચ્છાદિત કરીને આકાશમાં સંચર કરે છે.

વીથ્યાશ્રયાણિ ચરતિ નક્ષત્રાણિ નિશાકરઃ ત્રિચક્રોભયતો ઽશ્વશ્ ચ વિજ્ઞેયસ્તસ્ય વૈ રથઃ

રાત્રિના સ્વામી ચંદ્ર, પોતાની માર્ગ પર તારાઓમાં વિહાર કરે છે; તેના રથને ત્રણ ચક્ર અને બંને બાજુએ ઘોડાઓ છે.

શતારૈશ્ ચ ત્રિભિશ્ચક્રૈર્ યુક્તઃ શુક્લૈર્હયોત્તમૈઃ દશભિસ્ત્વકૃશૈર્ દિવ્યૈર્ અસંગૈસ્ તૈર્ મનોજવૈઃ

તેના રથમાં ત્રણસો ઉત્તમ, સફેદ ઘોડા જોડાયેલા છે, અને દસ સુકાં, દિવ્ય, અશ્રમદાયક અને મન જેટલા ઝડપી ઘોડા છે.

રથેનાનેન દેવૈશ્ ચ પિતૃભિશ્ચૈવ ગચ્છતિ સોમો હ્યમ્બુમયૈર્ ગોભિઃ શુક્લૈઃ શુક્લગભસ્તિમાન્

આ રથમાં દેવતાઓ અને પિતૃઓ સાથે ચંદ્ર, જળમય સફેદ ગાયો દ્વારા ખેંચાતા, સફેદ કિરણોથી તેજસ્વી બની સંચર કરે છે.

ક્રમતે શુક્લપક્ષાદૌ ભાસ્કરાત્પરમાસ્થિતઃ આપૂર્યતે પરસ્યાન્તઃ સતતં દિવસક્રમાત્

શુક્લપક્ષની શરૂઆતથી, સૂર્યને ઓળંગીને, ચંદ્ર ધીરે ધીરે દિવસોની ક્રમશઃ ગતિથી અંદરથી પૂર્ણ થતો જાય છે.