લિઙ્ગપુરાણમ્

તક્ષકશ્ ચ તથા નાગ એલાપત્રસ્ તથા દ્વિજાઃ શઙ્ખપાલસ્ તથા ચાન્યસ્ ત્વ્ ઐરાવત ઇતિ સ્મૃતઃ

તક્ષક, નાગ, એલાપત્ર, શંખપાલ અને એક એરાવત નામે ઓળખાતા છે, હે દ્વિજો.

ધનઞ્જયો મહાપદ્મસ્ તથા કર્કોટકઃ સ્મૃતઃ કમ્બલો ઽશ્વતરશ્ચૈવ તુમ્બુરુર્નારદસ્ તથા

ધનંજય, મહાપદ્મ, કર્કોટક, કમ્બલ, અશ્વતરા, તુંબુરુ અને નારદ પણ છે.

હાહા હૂહૂર્મુનિશ્રેષ્ઠા વિશ્વાવસુરનુત્તમઃ ઉગ્રસેનો ઽથ સુરુચિર્ અન્યશ્ચૈવ પરાવસુઃ

હાહા અને હૂહૂ, શ્રેષ્ઠ મુનિઓ, વિશ્વાવસુ, ઉત્તમ અસુર, ઉગ્રસેન, સુરુચિ અને પરાવસુ.

ચિત્રસેનો મહાતેજાશ્ ચોર્ણાયુશ્ચૈવ સુવ્રતાઃ ધૃતરાષ્ટ્રઃ સૂર્યવર્ચા દેવી સાક્ષાત્ કૃતસ્થલા

મહાતેજસ્વી ચિત્રસેન, ઉર્ણાયુ, સુવ્રત ધૃતરાષ્ટ્ર, સૂર્યવર્ચા અને દેવી કૃતસ્થલા.

શુભાનના શુભશ્રોણિર્ દિવ્યા વૈ પુઞ્જિકસ્થલા મેનકા સહજન્યા ચ પ્રમ્લોચાથ શુચિસ્મિતા

શુભાનના, શુભશ્રોણિ, દિવ્ય પુંજિકસ્થલા, મેનકા, સહજન્યા, પ્રમ્લોચા અને શુચિસ્મિતા.

અનુમ્લોચા ઘૃતાચી ચ વિશ્વાચી ચોર્વશી તથા પૂર્વચિત્તિરિતિ ખ્યાતા દેવી સાક્ષાત્તિલોત્તમા

અનુમ્લોચા, ઘૃતાચી, વિશ્વાચી, ઉર્વશી, પ્રસિદ્ધ પૂર્વચિત્તિ અને દેવી તિલોત્તમા.

રંભા ચામ્ભોજવદના રથકૃદ્ ગ્રામણીઃ શુભઃ રથૌજા રથચિત્રશ્ ચ સુબાહુર્વૈ રથસ્વનઃ

રંભા, અંબોજવદના, રથકૃત, શુભ ગ્રામણી, રથોજા, રથચિત્ર, સુબાહુ અને રથસ્વન.

વરુણશ્ ચ તથૈવાન્યઃ સુષેણઃ સેનજિચ્છુભઃ તાર્ક્ષ્યશ્ચારિષ્ટનેમિશ્ ચ ક્ષતજિત્ સત્યજિત્તથા

વરુણ, સુષેણ, શુભ સેનાજિત, તાર્ક્ષ્ય, અરીષ્ટનેમિ, ક્ષતજિત અને સત્યજિત.

રક્ષોહેતિઃ પ્રહેતિશ્ ચ પૌરુષેયો વધસ્ તથા સર્પો વ્યાઘ્રઃ પુનશ્ચાપો વાતો વિદ્યુદ્દિવાકરઃ

રક્ષોહેતિ, પ્રહેતિ, પૌરુષેય, વધ, સાપ, વાઘ, પાણી, પવન, વીજળી અને સૂર્ય.

બ્રહ્મોપેતશ્ ચ રક્ષેન્દ્રો યજ્ઞોપેતસ્તથૈવ ચ એતે દેવાદયઃ સર્વે વસન્ત્યર્કે ક્રમેણ તુ

બ્રહ્મોપેત, રક્ષસોના રાજા, યજ્ઞોપેત, અને બીજા બધા દેવતાઓ ક્રમશઃ સૂર્યમાં નિવાસ કરે છે.

સ્થાનાભિમાનિનો હ્યેતે ગણા દ્વાદશ સપ્તકાઃ ધાત્રાદિવિષ્ણુપર્યન્તા દેવા દ્વાદશ કીર્તિતાઃ

આ બાર ગણા, દરેકમાં સાત સભ્યો, પોતપોતાના સ્થાનના અધિકારી છે; ધાતા થી વિષ્ણુ સુધીના બાર દેવતાઓ કહેવામાં આવ્યા છે.

આદિત્યં પરમં ભાનું ભાભિરાપ્યાયયન્તિ તે પુલસ્ત્યાદ્યાઃ કૌશિકાન્તા મુનયો મુનિસત્તમાઃ

પુલસ્ત્યથી કૌશિક સુધીના શ્રેષ્ઠ મુનિઓ પોતાની તેજસ્વિતા વડે પરમ સૂર્યને પ્રકાશિત કરે છે.

દ્વાદશૈવ સ્તવૈર્ભાનું સ્તુવન્તિ ચ યથાક્રમમ્ નાગાશ્ચાશ્વતરાન્તાસ્તુ વાસુકિપ્રમુખાઃ શુભાઃ

આ બારેય, ક્રમશઃ સ્તુતિઓથી સૂર્યની સ્તુતિ કરે છે; અને શુભ વાસુકિથી અશ્વતરા સુધીના નાગ પણ તેમ જ કરે છે.

દ્વાદશૈવ મહાદેવં વહન્ત્યેવં યથાક્રમમ્ ક્રમેણ સૂર્યવર્ચાન્તાસ્ તુમ્બુરુપ્રમુખામ્બુપમ્

બાર જણ મહાદેવજીને ક્રમશઃ વહેંચે છે, જેમ સૂર્ય જેવી તેજસ્વી ટોળી, તુંબુરુ અને બીજા મુખ્ય લોકો પાણી વહેંચે છે એમ.

ગીતૈરેનમુપાસન્તે ગન્ધર્વા દ્વાદશોત્તમાઃ કૃતસ્થલાદ્યા રંભાન્તા દિવ્યાશ્ચાપ્સરસો રવિમ્

કૃતસ્થલાથી શરૂ કરીને રંભા સુધીના બાર શ્રેષ્ઠ ગંધર્વો અને દિવ્ય અપ્સરાઓ, તેઓ ગીતો દ્વારા ભગવાનની પૂજા કરે છે, જેમ તેઓ સૂર્યની આરાધના કરે છે.

તાણ્ડવૈઃ સરસૈઃ સર્વાશ્ ચોપાસન્તે યથાક્રમમ્ દિવ્યાઃ સત્યજિદન્તાશ્ ચ ગ્રામણ્યો રથકૃન્મુખાઃ

સત્યજિતથી લઈને રથકૃત સુધીના બધા દિવ્ય નેતાઓ, સૌ શ્રેષ્ઠ તાંડવ નૃત્ય દ્વારા ભગવાનની પૂજા કરે છે.

દ્વાદશાસ્ય ક્રમેણૈવ કુર્વતે ઽભીષુસંગ્રહમ્ પ્રયાન્તિ યજ્ઞોપેતાન્તા રક્ષોહેતિમુખાઃ સહ

બાર-મુખવાળા દેવતાઓ પણ ક્રમશઃ પોતાના શસ્ત્રો ભેગા કરે છે અને યજ્ઞમાં તત્પર એવા રક્ષોહિતિ વડે નેતૃત્વ પામતા સૌ સાથે આગળ વધે છે.

સાયુધા દ્વાદશૈવૈતે રાક્ષસાશ્ચ યથાક્રમમ્ ધાતાર્યમા પુલસ્ત્યશ્ ચ પુલહશ્ ચ પ્રજાપતિઃ

આ બાર જણ શસ્ત્રધારી રાક્ષસો છે: ધાતા, અર્યમા, પુલસ્ત્ય, પુલહ અને પ્રજાપતિ.

ઉરગો વાસુકિશ્ચૈવ કઙ્કણીકશ્ ચ તાવુભૌ તુમ્બુરુર્ નારદશ્ચૈવ ગન્ધર્વૌ ગાયતાં વરૌ

ઉરગ અને વાસુકિ, કંકણીક – આ બંને; તુંબુરુ અને નારદ – ગીત ગાવામાં શ્રેષ્ઠ એવા બે ગંધર્વો.

કૃતસ્થલાપ્સરાશ્ચૈવ તથા વૈ પુઞ્જિકસ્થલા ગ્રામણી રથકૃચ્ચૈવ રથૌજાશ્ચૈવ તાવુભૌ

કૃતસ્થલા અને પુંજિકસ્થલા – અપ્સરાઓમાં, ગ્રામણી અને રથકૃત, અને બંને રથોજા.

રક્ષોહેતિઃ પ્રહેતિશ્ ચ યાતુધાનાવુદાહૃતૌ મધુમાધવયોરેષ ગણો વસતિ ભાસ્કરે

રક્ષોહિતિ અને પ્રહિતિ – યાતુધાનોમાં ગણાતા, આ મધુમાધવના લોકો સૂર્યમાં વસે છે.

વસન્તિ ગ્રીષ્મકૌ માસૌ મિત્રશ્ ચ વરુણશ્ ચ હ ઋષિરત્રિર્વસિષ્ઠશ્ ચ તક્ષકો નાગ એવ ચ

ગ્રીષ્મના બે મહિના ત્યાં વસે છે, સાથે મીત્ર, વરુણ, અત્રિ અને વસિષ્ઠ ઋષિ, અને તક્ષક નાગ પણ.

મેનકા સહજન્યા ચ ગન્ધર્વૌ ચ હાહાહૂહૂઃ સુબાહુનામા ગ્રામણ્યૌ રથચિત્રશ્ ચ તાવુભૌ

મેનકા અને સહજન્યા, હાહા અને હૂહૂ ગંધર્વો, સુબાહુ નામના, બે ગ્રામણી અને બે રથચિત્ર.

પૌરુષેયો વધશ્ચૈવ યાતુધાનાવુદાહૃતૌ એતે વસન્તિ વૈ સૂર્યે માસયોઃ શુચિશુક્રયોઃ

પૌરુષેય અને વધ – યાતુધાનોમાં ગણાતા, એ લોકો શુચિ અને શુક્ર – આ બે મહિનામાં સૂર્યમાં વસે છે.

તતઃ સૂર્યે પુનશ્ચાન્યા નિવસન્તીહ દેવતાઃ ઇન્દ્રશ્ચૈવ વિવસ્વાંશ્ ચ અઙ્ગિરા ભૃગુરેવ ચ

પછી ફરી, સૂર્યમાં બીજી દેવતાઓ વસે છે: ઇન્દ્ર, વિવસ્વાન, અંગિરા અને ભૃગુ.

એલાપત્રસ્ તથા સર્પઃ શઙ્ખપાલશ્ ચ તાવુભૌ વિશ્વાવસૂગ્રસેનૌ ચ વરુણશ્ ચ રથસ્વનઃ

એલાપત્ર અને નાગ, શંખપાલ – આ બંને; વિશ્વાવસુ, ઉગ્રસેન, વરુણ અને રથસ્વન.

પ્રમ્લોચા ચૈવ વિખ્યાતા અનુમ્લોચા ચ તે ઉભે યાતુધાનાસ્ તથા સર્પો વ્યાઘ્રશ્ચૈવ તુ તાવુભૌ

પ્રમ્લોચા અને અનુમ્લોચા – પ્રખ્યાત અપ્સરાઓ, બંને; યાતુધાન, નાગ અને વ્યાઘ્ર – આ બંને પણ.

નભોનભસ્યયોરેષ ગણો વસતિ ભાસ્કરે પર્જન્યશ્ચૈવ પૂષા ચ ભરદ્વાજો ઽથ ગૌતમઃ

નભ અને નભસ્ય – આ મહિનાના લોકો સૂર્યમાં વસે છે: પાર્જન્ય, પૂષા, ભરદ્વાજ અને ગૌતમ.

ધનઞ્જય ઇરાવાંશ્ ચ સુરુચિઃ સપરાવસુઃ ઘૃતાચી ચાપ્સરઃશ્રેષ્ઠા વિશ્વાચી ચાતિશોભના

ધનંજય અને ઇરાવાન, સુરુચિ અને અપરાવસુ, શ્રેષ્ઠ અપ્સરા ઘૃતાચી અને અત્યંત સુંદર વિશ્વાચી.