લિઙ્ગપુરાણમ્

એતે વસન્તિ વૈ સૂર્યે દ્વૌ દ્વૌ માસૌ ક્રમેણ તુ આપ્યાયયન્તિ ચાદિત્યં તેજોભિર્ ભાસ્કરં શિવમ્

આ બધા સૂર્ય સાથે રહે છે, દરેક જોડી બે-બે મહિના સુધી ક્રમશઃ રહે છે અને પોતાના તેજથી શુભ ભાસ્કરને પોષે છે.

ગ્રથિતૈઃ સ્વૈર્વચોભિસ્તુ સ્તુવન્તિ મુનયો રવિમ્ ગન્ધર્વાપ્સરસશ્ચૈવ નૃત્યગેયૈરુપાસતે

મુનિઓ પોતાના રચેલા શબ્દોથી રવિની સ્તુતિ કરે છે, અને ગંધર્વો તથા અપ્સરાઓ નૃત્ય અને ગીતથી તેની ઉપાસના કરે છે.

ગ્રામણીયક્ષભૂતાનિ કુર્વતે ઽભીષુસંગ્રહમ્ સર્પા વહન્તિ વૈ સૂર્યં યાતુધાના અનુયાન્તિ ચ

મુખ્ય લોકો, યક્ષો અને ભૂતો પોતાના શસ્ત્રો એકત્ર કરે છે; સાપો સૂર્યને વહન કરે છે અને યાતુધાનો તેને અનુસરે છે.

વાલખિલ્યા નયન્ત્યસ્તં પરિવાર્યોદયાદ્રવિમ્ ઇત્યેતે વૈ વસન્તીહ દ્વૌ દ્વૌ માસૌ દિવાકરે

વાલખિલ્યગણ સૂર્યને અસ્ત તરફ લઈ જાય છે અને ઉદય સમયે તેને ઘેરી લે છે; એ રીતે, દરેક જોડી બે-બે મહિના સુધી અહીં સૂર્ય સાથે રહે છે.

મધુશ્ ચ માધવશ્ચૈવ શુક્રશ્ ચ શુચિરેવ ચ નભોનભસ્યૌ વિપ્રેન્દ્રા ઇષશ્ચોર્જસ્તથૈવ ચ

મધુ અને માધવ, શુક્ર અને શુચિ, નભસ અને નભસ્ય, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, તેમજ ઈષ અને ઊર્જા પણ.

સહઃસહસ્યૌ ચ તથા તપસ્યશ્ ચ તપઃ પુનઃ એતે દ્વાદશ માસાસ્તુ વર્ષં વૈ માનુષં દ્વિજાઃ

એ સાહ અને સહસ્ય, તેમજ તપસ્યા અને તપ, આ બધાં મળીને બાર મહિના થાય છે, જે માનવ વર્ષ બને છે, હે દ્વિજો.

વાસન્તિકસ્ તથા ગ્રૈષ્મઃ શુભો વૈ વાર્ષિકસ્ તથા શારદશ્ ચ હિમશ્ચૈવ શૈશિર ઋતવઃ સ્મૃતાઃ

વસંત, ગ્રીષ્મ, વર્ષા, શરદ, હેમંત અને શિશિર—આ છ ઋતુઓ તરીકે ઓળખાય છે.

ધાતાર્યમાથ મિત્રશ્ ચ વરુણશ્ચેન્દ્ર એવ ચ વિવસ્વાંશ્ચૈવ પૂષા ચ પર્જન્યો ઽંશુર્ ભગસ્ તથા

ધાતા, આર્યમા, મિત્ર, વરુણ, ઇન્દ્ર, વિવસ્વાન, પૂષા, પર્જન્ય, અંશુ અને ભગ—આ નામે ઓળખાય છે.

ત્વષ્ટા વિષ્ણુઃ પુલસ્ત્યશ્ ચ પુલહશ્ચાત્રિરેવ ચ વસિષ્ઠશ્ચાઙ્ગિરાશ્ચૈવ ભૃગુર્બુદ્ધિમતાં વરઃ

ત્વષ્ટા, વિષ્ણુ, પુલસ્ત્ય, પુલહ, અત્રિ, વસિષ્ઠ, અંગિરા અને ભૃગુ—બુદ્ધિશાળી મુનિઓમાં શ્રેષ્ઠ.

ભારદ્વાજો ગૌતમશ્ ચ કશ્યપશ્ ચ ક્રતુસ્ તથા જમદગ્નિઃ કૌશિકશ્ ચ વાસુકિઃ કઙ્કણીકરઃ

ભારદ્વાજ, ગૌતમ, કશ્યપ, ક્રતુ, જમદગ્નિ, કૌશિક, વાસુકિ અને કંકણીકર.

તક્ષકશ્ ચ તથા નાગ એલાપત્રસ્ તથા દ્વિજાઃ શઙ્ખપાલસ્ તથા ચાન્યસ્ ત્વ્ ઐરાવત ઇતિ સ્મૃતઃ

તક્ષક, નાગ, એલાપત્ર, શંખપાલ અને એક એરાવત નામે ઓળખાતા છે, હે દ્વિજો.

ધનઞ્જયો મહાપદ્મસ્ તથા કર્કોટકઃ સ્મૃતઃ કમ્બલો ઽશ્વતરશ્ચૈવ તુમ્બુરુર્નારદસ્ તથા

ધનંજય, મહાપદ્મ, કર્કોટક, કમ્બલ, અશ્વતરા, તુંબુરુ અને નારદ પણ છે.

હાહા હૂહૂર્મુનિશ્રેષ્ઠા વિશ્વાવસુરનુત્તમઃ ઉગ્રસેનો ઽથ સુરુચિર્ અન્યશ્ચૈવ પરાવસુઃ

હાહા અને હૂહૂ, શ્રેષ્ઠ મુનિઓ, વિશ્વાવસુ, ઉત્તમ અસુર, ઉગ્રસેન, સુરુચિ અને પરાવસુ.

ચિત્રસેનો મહાતેજાશ્ ચોર્ણાયુશ્ચૈવ સુવ્રતાઃ ધૃતરાષ્ટ્રઃ સૂર્યવર્ચા દેવી સાક્ષાત્ કૃતસ્થલા

મહાતેજસ્વી ચિત્રસેન, ઉર્ણાયુ, સુવ્રત ધૃતરાષ્ટ્ર, સૂર્યવર્ચા અને દેવી કૃતસ્થલા.

શુભાનના શુભશ્રોણિર્ દિવ્યા વૈ પુઞ્જિકસ્થલા મેનકા સહજન્યા ચ પ્રમ્લોચાથ શુચિસ્મિતા

શુભાનના, શુભશ્રોણિ, દિવ્ય પુંજિકસ્થલા, મેનકા, સહજન્યા, પ્રમ્લોચા અને શુચિસ્મિતા.

અનુમ્લોચા ઘૃતાચી ચ વિશ્વાચી ચોર્વશી તથા પૂર્વચિત્તિરિતિ ખ્યાતા દેવી સાક્ષાત્તિલોત્તમા

અનુમ્લોચા, ઘૃતાચી, વિશ્વાચી, ઉર્વશી, પ્રસિદ્ધ પૂર્વચિત્તિ અને દેવી તિલોત્તમા.

રંભા ચામ્ભોજવદના રથકૃદ્ ગ્રામણીઃ શુભઃ રથૌજા રથચિત્રશ્ ચ સુબાહુર્વૈ રથસ્વનઃ

રંભા, અંબોજવદના, રથકૃત, શુભ ગ્રામણી, રથોજા, રથચિત્ર, સુબાહુ અને રથસ્વન.

વરુણશ્ ચ તથૈવાન્યઃ સુષેણઃ સેનજિચ્છુભઃ તાર્ક્ષ્યશ્ચારિષ્ટનેમિશ્ ચ ક્ષતજિત્ સત્યજિત્તથા

વરુણ, સુષેણ, શુભ સેનાજિત, તાર્ક્ષ્ય, અરીષ્ટનેમિ, ક્ષતજિત અને સત્યજિત.

રક્ષોહેતિઃ પ્રહેતિશ્ ચ પૌરુષેયો વધસ્ તથા સર્પો વ્યાઘ્રઃ પુનશ્ચાપો વાતો વિદ્યુદ્દિવાકરઃ

રક્ષોહેતિ, પ્રહેતિ, પૌરુષેય, વધ, સાપ, વાઘ, પાણી, પવન, વીજળી અને સૂર્ય.

બ્રહ્મોપેતશ્ ચ રક્ષેન્દ્રો યજ્ઞોપેતસ્તથૈવ ચ એતે દેવાદયઃ સર્વે વસન્ત્યર્કે ક્રમેણ તુ

બ્રહ્મોપેત, રક્ષસોના રાજા, યજ્ઞોપેત, અને બીજા બધા દેવતાઓ ક્રમશઃ સૂર્યમાં નિવાસ કરે છે.

સ્થાનાભિમાનિનો હ્યેતે ગણા દ્વાદશ સપ્તકાઃ ધાત્રાદિવિષ્ણુપર્યન્તા દેવા દ્વાદશ કીર્તિતાઃ

આ બાર ગણા, દરેકમાં સાત સભ્યો, પોતપોતાના સ્થાનના અધિકારી છે; ધાતા થી વિષ્ણુ સુધીના બાર દેવતાઓ કહેવામાં આવ્યા છે.

આદિત્યં પરમં ભાનું ભાભિરાપ્યાયયન્તિ તે પુલસ્ત્યાદ્યાઃ કૌશિકાન્તા મુનયો મુનિસત્તમાઃ

પુલસ્ત્યથી કૌશિક સુધીના શ્રેષ્ઠ મુનિઓ પોતાની તેજસ્વિતા વડે પરમ સૂર્યને પ્રકાશિત કરે છે.

દ્વાદશૈવ સ્તવૈર્ભાનું સ્તુવન્તિ ચ યથાક્રમમ્ નાગાશ્ચાશ્વતરાન્તાસ્તુ વાસુકિપ્રમુખાઃ શુભાઃ

આ બારેય, ક્રમશઃ સ્તુતિઓથી સૂર્યની સ્તુતિ કરે છે; અને શુભ વાસુકિથી અશ્વતરા સુધીના નાગ પણ તેમ જ કરે છે.

દ્વાદશૈવ મહાદેવં વહન્ત્યેવં યથાક્રમમ્ ક્રમેણ સૂર્યવર્ચાન્તાસ્ તુમ્બુરુપ્રમુખામ્બુપમ્

બાર જણ મહાદેવજીને ક્રમશઃ વહેંચે છે, જેમ સૂર્ય જેવી તેજસ્વી ટોળી, તુંબુરુ અને બીજા મુખ્ય લોકો પાણી વહેંચે છે એમ.

ગીતૈરેનમુપાસન્તે ગન્ધર્વા દ્વાદશોત્તમાઃ કૃતસ્થલાદ્યા રંભાન્તા દિવ્યાશ્ચાપ્સરસો રવિમ્

કૃતસ્થલાથી શરૂ કરીને રંભા સુધીના બાર શ્રેષ્ઠ ગંધર્વો અને દિવ્ય અપ્સરાઓ, તેઓ ગીતો દ્વારા ભગવાનની પૂજા કરે છે, જેમ તેઓ સૂર્યની આરાધના કરે છે.

તાણ્ડવૈઃ સરસૈઃ સર્વાશ્ ચોપાસન્તે યથાક્રમમ્ દિવ્યાઃ સત્યજિદન્તાશ્ ચ ગ્રામણ્યો રથકૃન્મુખાઃ

સત્યજિતથી લઈને રથકૃત સુધીના બધા દિવ્ય નેતાઓ, સૌ શ્રેષ્ઠ તાંડવ નૃત્ય દ્વારા ભગવાનની પૂજા કરે છે.

દ્વાદશાસ્ય ક્રમેણૈવ કુર્વતે ઽભીષુસંગ્રહમ્ પ્રયાન્તિ યજ્ઞોપેતાન્તા રક્ષોહેતિમુખાઃ સહ

બાર-મુખવાળા દેવતાઓ પણ ક્રમશઃ પોતાના શસ્ત્રો ભેગા કરે છે અને યજ્ઞમાં તત્પર એવા રક્ષોહિતિ વડે નેતૃત્વ પામતા સૌ સાથે આગળ વધે છે.

સાયુધા દ્વાદશૈવૈતે રાક્ષસાશ્ચ યથાક્રમમ્ ધાતાર્યમા પુલસ્ત્યશ્ ચ પુલહશ્ ચ પ્રજાપતિઃ

આ બાર જણ શસ્ત્રધારી રાક્ષસો છે: ધાતા, અર્યમા, પુલસ્ત્ય, પુલહ અને પ્રજાપતિ.

ઉરગો વાસુકિશ્ચૈવ કઙ્કણીકશ્ ચ તાવુભૌ તુમ્બુરુર્ નારદશ્ચૈવ ગન્ધર્વૌ ગાયતાં વરૌ

ઉરગ અને વાસુકિ, કંકણીક – આ બંને; તુંબુરુ અને નારદ – ગીત ગાવામાં શ્રેષ્ઠ એવા બે ગંધર્વો.