લિઙ્ગપુરાણમ્

પૂર્વે કિરાતાસ્તસ્યાન્તે પશ્ચિમે યવનાઃ સ્મૃતાઃ બ્રાહ્મણાઃ ક્ષત્રિયા વૈશ્યા મધ્યે શૂદ્રાશ્ ચ સર્વશઃ

પૂર્વમાં કિરાતો છે, પશ્ચિમના અંતે યવનો છે; મધ્યમાં બ્રાહ્મણ, ક્ષત્રિય, વૈશ્ય અને સર્વત્ર શૂદ્રો વસે છે.

ઇજ્યાયુદ્ધવણિજ્યાભિર્ વર્તયન્તો વ્યવસ્થિતાઃ તેષાં સંવ્યવહારો ઽયં વર્તતે ઽત્ર પરસ્પરમ્

તેઓ યજ્ઞ, યુદ્ધ અને વેપાર દ્વારા જીવન વિતાવે છે; તેમના વચ્ચે પરસ્પર વ્યવહાર ચાલે છે.

ધર્માર્થકામસંયુક્તો વર્ણાનાં તુ સ્વકર્મસુ સંકલ્પશ્ચાભિમાનશ્ ચ આશ્રમાણાં યથાવિધિ

ત્યાં ધર્મ, અર્થ અને કામ સાથે દરેક વર્ણ પોતપોતાના કર્મ કરે છે, નિશ્ચય અને ગૌરવથી, અને આશ્રમોના નિયમ અનુસાર.

ઇહ સ્વર્ગાપવર્ગાર્થં પ્રવૃત્તિર્યત્ર માનુષી તેષાં ચ યુગકર્માણિ નાન્યત્ર મુનિપુઙ્ગવાઃ

અહીં મનુષ્યની પ્રવૃતિ સ્વર્ગ અને મોક્ષ માટે થાય છે; તેમના કર્મ યુગ પ્રમાણે બંધાયેલાં છે, અન્યત્ર નહીં, હે મહાન મુનિ.

દશવર્ષસહસ્રાણિ સ્થિતિઃ કિંપુરુષે નૃણામ્ સુવર્ણવર્ણાશ્ ચ નરાઃ સ્ત્રિયશ્ચાપ્સરસોપમાઃ

કિંપુરુષ દેશમાં મનુષ્યોનું આયુષ્ય દસ હજાર વર્ષ છે; પુરુષો સોનાની જેમ તેજસ્વી છે અને સ્ત્રીઓ અપ્સરાઓ જેવી સુંદર છે.

અનામયા હ્યશોકાશ્ ચ સર્વે તે શિવભાવિતાઃ શુદ્ધસત્ત્વાશ્ ચ હેમાભાઃ સદારાઃ પ્લક્ષભોજનાઃ

ત્યાં બધા રોગ અને દુઃખથી મુક્ત છે, શિવભક્ત છે, શુદ્ધ સ્વભાવના, સોનાની જેમ તેજસ્વી, પત્ની સાથે રહે છે અને પળાશના ફળ ખાય છે.

મહારજતસંકાશા હરિવર્ષે ઽપિ માનવાઃ દેવલોકાચ્ચ્યુતાઃ સર્વે દેવાકારાશ્ ચ સર્વશઃ

હરિવર્ષમાં પણ લોકો મહારજત જેવા ચમકદાર છે; તેઓ બધા દેવલોકમાંથી પડેલા અને દેવ જેવા રૂપવંત છે.

હરં યજન્તિ સર્વેશં પિબન્તીક્ષુરસં શુભમ્ ન જરા બાધતે તેન ન ચ જીર્યન્તિ તે નરાઃ

ત્યાં બધા સર્વેશ્વર હરાની પૂજા કરે છે અને શુદ્ધ ઈખરરસ પીએ છે; તેમને વૃદ્ધાવસ્થા કદી સ્પર્શતી નથી અને તેઓ ક્યારેય વૃદ્ધ થતા નથી.

દશવર્ષસહસ્રાણિ તત્ર જીવન્તિ માનવાઃ મધ્યમં યન્મયા પ્રોક્તં નામ્ના વર્ષમિલાવૃતમ્

ત્યાં મનુષ્યો દસ હજાર વર્ષ જીવે છે; જે મધ્ય પ્રદેશ મેં વર્ણવ્યો છે તેને ઇલાવૃત નામે ઓળખાય છે.

ન તત્ર સૂર્યસ્તપતિ ન તે જીર્યન્તિ માનવાઃ ચન્દ્રસૂર્યૌ ન નક્ષત્રં ન પ્રકાશમ્ ઇલાવૃતે

ત્યાં સૂર્ય પ્રકાશતો નથી, લોકો વૃદ્ધ થતા નથી; ઇલાવૃતમાં ચંદ્ર, સૂર્ય કે તારાઓ પણ નથી અને પ્રકાશ પણ નથી.

પદ્મપ્રભાઃ પદ્મમુખાઃ પદ્મપત્ત્રનિભેક્ષણાઃ પદ્મપત્ત્રસુગન્ધાશ્ ચ જાયન્તે ભવભાવિતાઃ

ત્યાંના લોકો કમળ જેવી કાંતિવાળા, કમળ જેવા ચહેરાવાળા, કમળપાંદડાં જેવી આંખવાળા અને કમળપાંદડાં જેવી સુગંધવાળા જન્મે છે, અને જીવનમાં તલીન રહે છે.

જમ્બૂફલરસાહારા અનિષ્પન્દાઃ સુગન્ધિનઃ દેવલોકાગતાસ્તત્ર જાયન્તે હ્યજરામરાઃ

ત્યાં જાંબુ ફળના રસથી જીવન નિર્વાહ કરે છે, સ્થિર અને સુગંધિત છે; દેવલોકમાંથી આવેલા લોકો ત્યાં જન્મે છે અને તેઓ અજરામર છે.

ત્રયોદશસહસ્રાણિ વર્ષાણાં તે નરોત્તમાઃ આયુઃપ્રમાણં જીવન્તિ વર્ષે દિવ્યે ત્વિલાવૃતે

ઇલાવૃતના દિવ્ય પ્રદેશમાં તે ઉત્તમ મનુષ્યો ત્રેયોદશ હજાર વર્ષ જીવે છે.

જંબૂફલરસં પીત્વા ન જરા બાધતે ત્વિમાન્ ન ક્ષુધા ન ક્લમશ્ચાપિ ન જનો મૃત્યુમાંસ્ તથા

જાંબૂફળનો રસ પીવાથી અહીં neither વૃદ્ધાવસ્થા આવે છે, neither ભૂખ લાગે છે, neither થાક લાગે છે, અને એ લોકો મૃત્યુ પણ નથી ભોગવતા.

તત્ર જામ્બૂનદં નામ કનકં દેવભૂષણમ્ ઇન્દ્રગોપપ્રતીકાશં જાયતે ભાસ્વરં તુ તત્

અહીં જાંબૂનદ નામનું સોનું થાય છે, જે દેવતાઓની શોભા છે, અને એ ઇન્દ્રગોપ નામના કીડા જેવું તેજસ્વી અને ચમકદાર છે.

એવં મયા સમાખ્યાતા નવવર્ષાનુવર્તિનઃ વર્ણાયુર્ભોજનાદ્યાનિ સંક્ષિપ્ય ન તુ વિસ્તરાત્

હું નવ પ્રદેશોમાં વસતા લોકોના રંગ, આયુષ્ય, ખોરાક અને બીજી બાબતો સંક્ષિપ્તમાં સમજાવી છે, વિગતે નથી કહી.

હેમકૂટે તુ ગન્ધર્વા વિજ્ઞેયાશ્ચાપ્સરોગણાઃ સર્વે નાગાશ્ ચ નિષધે શેષવાસુકિતક્ષકાઃ

હેમકૂટ પર્વત પર ગંધર્વો અને સર્વે અપ્સરાઓ રહે છે; નિષધ પર્વત પર સર્વે નાગો — શેષ, વસુકિ અને તક્ષક — વસે છે.

મહાબલાસ્ ત્રયસ્ત્રિંશદ્ રમન્તે યાજ્ઞિકાઃ સુરાઃ નીલે તુ વૈડૂર્યમયે સિદ્ધા બ્રહ્મર્ષયો ઽમલાઃ

ત્રેત્રીસ શક્તિશાળી યજ્ઞકર્તા દેવતાઓ ત્યાં આનંદ કરે છે; નીલ અને વૈડૂર્યમય પર્વતો પર સિદ્ધો અને પવિત્ર બ્રહ્મર્ષિઓ વસે છે.

દૈત્યાનાં દાનવાનાં ચ શ્વેતઃ પર્વત ઉચ્યતે શૃઙ્ગવાન્ પર્વતશ્ચૈવ પિતૄણાં નિલયઃ સદા

શ્વેત પર્વત દૈત્ય અને દાનવોનું નિવાસસ્થાન છે; અને શ્રૃંગવાન પર્વત પિતૃઓનું હંમેશા નિવાસસ્થાન છે.

હિમવાન્ યક્ષમુખ્યાનાં ભૂતાનામ્ ઈશ્વરસ્ય ચ સર્વાદ્રિષુ મહાદેવો હરિણા બ્રહ્મણાંબયા

હિમવંત પર્વત યક્ષમુખ્યો, ભૂતો અને ઈશ્વરનું સ્થાન છે; સર્વ પર્વતોમાં મહાદેવ, હરિ, બ્રહ્મા અને અંબિકા સાથે છે.

નન્દિના ચ ગણૈશ્ચૈવ વર્ષેષુ ચ વનેષુ ચ નીલશ્વેતત્રિશૃઙ્ગે ચ ભગવાન્નીલલોહિતઃ

નંદી અને તેના ગણા, પ્રદેશો અને વનોમાં, તથા નિલ, શ્વેત અને ત્રિશૃંગ પર્વતો પર ભગવાન નીલલોહિત વસે છે.

સિદ્ધૈર્દેવૈશ્ ચ પિતૃભિર્ દૃષ્ટો નિત્યં વિશેષતઃ નીલશ્ ચ વૈડૂર્યમયઃ શ્વેતઃ શુક્લો હિરણ્મયઃ

સિદ્ધો, દેવો અને પિતૃઓએ તેમને હંમેશા ખાસ કરીને નીલ, વૈડૂર્યમય, શ્વેત, શુભ્ર અને સોનાના પર્વતો પર જોઈ શકાય છે.

મયૂરબર્હવર્ણસ્તુ શાતકુંભસ્ ત્રિશૃઙ્ગવાન્ એતે પર્વતરાજાનો જંબૂદ્વીપે વ્યવસ્થિતાઃ

મોરપાંખ જેવા રંગવાળા, સોનાના અને ત્રિશૃંગવાળું શ્રૃંગવાન — આ પર્વતરાજાઓ જાંબૂદ્વીપ પર સ્થિત છે.

પ્લક્ષદ્વીપાદિદ્વીપેષુ સપ્ત સપ્તસુ પર્વતાઃ ઋજ્વાયતાઃ પ્રતિદિશં નિવિષ્ટા વર્ષપર્વતાઃ

પ્લક્ષદ્વીપ અને બીજા દ્વીપોમાં દરેકમાં સાત પર્વતો છે, જે સીધા દરેક દિશામાં ફેલાયેલા છે અને પ્રદેશપર્વત તરીકે ઓળખાય છે.

પ્લક્ષદ્વીપે તુ વક્ષ્યામિ સપ્ત દિવ્યાન્ મહાચલાન્ ગોમેદકો ઽત્ર પ્રથમો દ્વિતીયશ્ચાન્દ્ર ઉચ્યતે

પ્લક્ષદ્વીપમાં હું સાત દિવ્ય મહાપર્વતોનું વર્ણન કરીશ: પ્રથમ ગોમેદક છે અને બીજું ચંદ્ર કહેવાય છે.

તૃતીયો નારદો નામ ચતુર્થો દુન્દુભિઃ સ્મૃતઃ પઞ્ચમઃ સોમકો નામ સુમનાઃ ષષ્ઠ ઉચ્યતે

ત્રીજું નામ નારદ છે, ચોથું દુન્દુભિ કહેવાય છે; પાંચમું સોમક અને છઠ્ઠું સુમનસ કહેવાય છે.

સ એવ વૈભવઃ પ્રોક્તો વૈભ્રાજઃ સપ્તમઃ સ્મૃતઃ સપ્તૈતે ગિરયઃ પ્રોક્તાઃ પ્લક્ષદ્વીપે વિશેષતઃ

એ જ વૈભવ કહેવાય છે અને સાતમું વૈભ્રાજ કહેવાય છે; આ રીતે પ્લક્ષદ્વીપમાં ખાસ કરીને આ સાત પર્વતો કહેવાયા છે.

સપ્ત વૈ શાલ્મલિદ્વીપે તાંસ્તુ વક્ષ્યામ્યનુક્રમાત્ કુમુદશ્ચોત્તમશ્ચૈવ પર્વતશ્ ચ બલાહકઃ

શાલમલિ દ્વીપમાં પણ સાત પર્વતો છે, હવે હું એનું ક્રમવાર વર્ણન કરું: કુમુદ, ઉત્તમ અને બલાહક પર્વત.

દ્રોણઃ કઙ્કશ્ ચ મહિષઃ કકુદ્માન્ સપ્તમઃ સ્મૃતઃ કુશદ્વીપે તુ સપ્તૈવ દ્વીપાશ્ ચ કુલપર્વતાઃ

દ્રોણ, કંક, મહિષ અને સાતમું કકુદ્માન કહેવાય છે; કુશદ્વીપમાં પણ સાત મુખ્ય પર્વતો છે.