લિઙ્ગપુરાણમ્

કૈલાસો યક્ષરાજસ્ય કુબેરસ્ય મહાત્મનઃ નિવાસઃ કોટિયક્ષાણાં તથાન્યેષાં મહાત્મનામ્

કૈલાસ એ યક્ષરાજ કુબેર અને કરોડો યક્ષો તથા બીજા મહાન આત્માઓનું નિવાસસ્થાન છે.

તત્રાપિ દેવદેવસ્ય ભવસ્યાયતનં મહત્ તસ્મિન્નાયતને સોમઃ સદાસ્તે સગણો હરઃ

ત્યાં પણ દેવોના દેવ ભવનુ વિશાળ મંદિર છે; એ મંદિરમાં સોમ અને તેના સાથે હર હંમેશા વસે છે.

યત્ર મન્દાકિની નામ નલિની વિપુલોદકા સુવર્ણમણિસોપાના કુબેરશિખરે શુભે

કુબેરના સુંદર શિખરે સુવર્ણ અને રત્નોથી બનેલા પગથિયાંઓ સાથે, વિશાળ પાણી ધરાવતી મન્દાકિની નામની નલિની નદી વહે છે.

જાંબૂનદમયૈઃ પદ્મૈર્ ગન્ધસ્પર્શગુણાન્વિતૈઃ નીલવૈડૂર્યપત્રૈશ્ ચ ગન્ધોપેતૈર્મહોત્પલૈઃ

તે નદી સુવર્ણના કમળો, સુગંધ અને સ્પર્શવાળા ગુણોથી ભરપૂર છે, નીલા વૈડૂર્યના પાંદડાં અને મહાન સુગંધિત મહોત્પલોથી શોભાયમાન છે.

તથા કુમુદષણ્ડૈશ્ ચ મહાપદ્મૈર્ અલંકૃતા યક્ષગન્ધર્વનારીભિર્ અપ્સરોભિશ્ ચ સેવિતા

તે નદી કુમુદના જૂથો અને વિશાળ કમળો વડે શોભાયમાન છે, યક્ષ, ગંધર્વ અને અપ્સરાઓ જેવી સ્ત્રીઓ દ્વારા સેવા મળે છે.

દેવદાનવગન્ધર્વૈર્ યક્ષરાક્ષસકિન્નરૈઃ ઉપસ્પૃષ્ટજલા પુણ્યા નદી મન્દાકિની શુભા

દેવ, દાનવ, ગંધર્વ, યક્ષ, રાક્ષસ અને કિન્નર જેવાઓના સ્પર્શથી પવિત્ર બનેલી, શુદ્ધ અને સુંદર એવી મન્દાકિની પવિત્ર નદી છે.

તસ્યાશ્ચોત્તરપાર્શ્વે તુ ભવસ્યાયતનં શુભમ્ વૈડૂર્યમણિસમ્પન્નં તત્રાસ્તે શઙ્કરો ઽવ્યયઃ

એ નદીના ઉત્તર કાંઠે ભવનુ પવિત્ર મંદિર છે, જે વૈડૂર્યમણિથી શોભાયમાન છે, ત્યાં અવિનાશી શંકર વસે છે.

દ્વિજાઃ કનકનન્દાયાસ્ તીરે વૈ પ્રાચિ દક્ષિણે વનં દ્વિજસહસ્રાઢ્યં મૃગપક્ષિસમાકુલમ્

સુવર્ણ નંદાના પૂર્વ અને દક્ષિણ કાંઠે એક વન છે, જ્યાં હજારો દ્વિજ વસે છે અને અનેક પ્રાણી-પંખીઓથી ભરેલું છે.

તત્રાપિ સગણઃ સામ્બઃ ક્રીડતે ઽદ્રિસમે ગૃહે નન્દાયાઃ પશ્ચિમે તીરે કિંચિદ્ વૈ દક્ષિણાશ્રિતે

ત્યાં પણ હર પોતાના ગણા અને અંબા સાથે, પર્વત જેવા ગૃહમાં, નંદાના પશ્ચિમ કાંઠે, થોડું દક્ષિણ તરફ ઝુકેલા સ્થળે વિહાર કરે છે.

પુરં રુદ્રપુરી નામ નાનાપ્રાસાદસંકુલમ્ તત્રાપિ શતધા કૃત્વા હ્ય્ આત્માનં ચામ્બયા સહ

ત્યાં રુદ્રપુરી નામનું શહેર છે, જે વિવિધ મહેલો થી ભરેલું છે; ત્યાં પણ હર પોતાને શતગણી રીતે વિભાજિત કરીને અંબા સાથે વિહાર કરે છે.

ક્રીડતે સગણઃ સામ્બસ્ તચ્છિવાલયમ્ ઉચ્યતે એવં શતસહસ્રાણિ શર્વસ્યાયતનાનિ તુ

હર પોતાના ગણા અને અંબા સાથે વિહાર કરે છે; એ સ્થળને શિવાલય કહે છે. આવું શરવનાં લાખો મંદિર છે.

પ્રતિદ્વીપે મુનિશ્રેષ્ઠાઃ પર્વતેષુ વનેષુ ચ નદીનદતટાકાનાં તીરેષ્વર્ણવસંધિષુ

હે શ્રેષ્ઠ મુનિઓ, દરેક દ્વીપ પર, પર્વતો અને વનોમાં, નદીઓ, સરોવરોના કાંઠે અને જળમેળે શિવના મંદિરો છે.

નદ્યશ્ ચ બહવઃ પ્રોક્તાઃ સદા બહુજલાઃ શુભાઃ સરોવરેભ્યઃ સમ્ભૂતાસ્ ત્વ્ અસંખ્યાતા દ્વિજોત્તમાઃ

અહીં અનેક નદીઓ વર્ણવવામાં આવી છે, જે હંમેશા પાણીથી ભરપૂર અને શુભ છે, સરોવરોમાંથી ઉત્પન્ન થયેલી અને અનગણિત છે, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજો.

પ્રાઙ્મુખા દક્ષિણાસ્યાસ્તુ ચોત્તરપ્રભવાઃ શુભાઃ પશ્ચિમાગ્રાઃ પવિત્રાશ્ ચ પ્રતિવર્ષં પ્રકીર્તિતાઃ

કેટલીક નદીઓ પૂર્વમુખી છે, દક્ષિણ તરફના મુખવાળી છે, ઉત્તરથી ઉદ્ભવેલી અને પવિત્ર છે, પશ્ચિમથી વહે છે અને દર વર્ષે વર્ણવાયેલી છે.

આકાશાંભોનિધિર્ યો ઽસૌ સોમ ઇત્યભિધીયતે આધારઃ સર્વભૂતાનાં દેવાનામમૃતાકરઃ

આકાશનું જે મહાસાગર છે, તેને સોમા કહે છે; તે સર્વ જીવનું આધાર છે અને દેવો માટે અમૃતનું સ્ત્રોત છે.

અસ્માત્પ્રવૃત્તા પુણ્યોદા નદી ત્વાકાશગામિની સપ્તમેનાનિલપથા પ્રવૃત્તા ચામૃતોદકા

તેમાંથી પવિત્ર પાણીવાળી નદી વહે છે, જે આકાશમાં જાય છે અને સાતમી, પવનના માર્ગે વહેતી, અમૃત જળ ધરાવે છે.

સા જ્યોતીંષ્યનુવર્તન્તી જ્યોતિર્ગણનિષેવિતા તારાકોટિસહસ્રાણાં નભસશ્ ચ સમાયુતા

એ નદી પ્રકાશના અનુસરણમાં ચાલે છે, તેજસ્વી દેવતાઓ દ્વારા સેવાયમાન છે અને આકાશમાં તારાઓની કરોડો સંખ્યાથી સંયુક્ત છે.

પરિવર્તત્યહરહો યથા સોમસ્તથૈવ સા ચત્વાર્યશીતિશ્ ચ તથા સહસ્રાણાં સમુચ્છ્રિતઃ

જેમ ચંદ્ર રોજે રોજ ફરતો રહે છે, તેમ એ પણ ચોર્યાસી હજાર સુધી ઊભરીને ફરે છે.

યોજનાનાં મહામેરુઃ શ્રીકણ્ઠાક્રીડકોમલઃ તત્રાસીનો યતઃ શર્વઃ સામ્બઃ સહ ગણેશ્વરૈઃ

મહામેરુ એતલા યોજન સુધી ફેલાયો છે, જે શ્રીકણ્ઠના રમણિય મેદાન જેવો છે; ત્યાં શર્વ, અંબા અને ગણપતિઓ સાથે બેઠા છે.

ક્રીડતે સુચિરં કાલં તસ્માત્પુણ્યજલા શિવા ગિરિં મેરું નદી પુણ્યા સા પ્રયાતિ પ્રદક્ષિણમ્

ત્યાં તેઓ બહુ લાંબા સમય સુધી રમે છે; ત્યાંથી પવિત્ર અને શુભ નદી મેરુ પર્વતની પરિક્રમા કરે છે.

વિભજ્યમાનસલિલા સા જવેનાનિલેન ચ મેરોરન્તરકૂટેષુ નિપપાત ચતુર્ષ્વપિ

એ નદીનું પાણી પવનની ઝડપથી ભાગાઈને મેરુના અંદરના ચાર શિખરોમાં પડી જાય છે.

સમન્તાત્સમતિક્રમ્ય સર્વાદ્રીન્પ્રવિભાગશઃ નિયોગાદ્દેવદેવસ્ય પ્રવિષ્ટા સા મહાર્ણવમ્

એ નદી સર્વત્ર પહાડી વિસ્તારોને પાર કરીને, દેવોના દેવના આદેશથી, ચારે બાજુ વહેતી મહાસાગરમાં પ્રવેશી જાય છે.

અસ્યા વિનિર્ગતા નદ્યઃ શતશો ઽથ સહસ્રશઃ સર્વદ્વીપાદ્રિવર્ષેષુ બહવઃ પરિકીર્તિતાઃ

એમાંથી સૈંકડો અને હજારો નદીઓ નીકળે છે, જે બધા દ્વીપો, પર્વતો અને પ્રદેશોમાં પ્રસિદ્ધ છે.

ક્ષુદ્રનદ્યસ્ત્વસંખ્યાતા ગઙ્ગા યદ્ગાઙ્ગતામ્બરાત્ કેતુમાલે નરાઃ કાલાઃ સર્વે પનસભોજનાઃ

અગણિત નાનાં નદીઓ વહે છે; અને કેતુમાલમાં બધા લોકો કાળા છે, ગંગાજળના વસ્ત્ર પહેરે છે અને ફણસનું ભોજન કરે છે.

સ્ત્રિયશ્ચોત્પલવર્ણાભા જીવિતં ચાયુતં સ્મૃતમ્ ભદ્રાશ્વે શુક્લવર્ણાશ્ ચ સ્ત્રિયશ્ચન્દ્રાંશુસંનિભાઃ

ત્યાંની સ્ત્રીઓ કમળ જેવી રંગીન છે અને તેમનું આયુષ્ય દસ હજાર વર્ષ કહેવાય છે; ભદ્રાશ્વમાં સ્ત્રીઓ ચાંદની જેવી ધોળી છે.

કાલામ્રભોજનાઃ સર્વે નિરાતઙ્કા રતિપ્રિયાઃ દશવર્ષસહસ્રાણિ જીવન્તિ શિવભાવિતાઃ

બધા કાળા કેરી ખાય છે, કોઈ દુઃખ નથી, પ્રેમમાં આનંદ માણે છે અને શિવભક્તિથી દસ હજાર વર્ષ જીવે છે.

હિરણ્મયા ઇવાત્યર્થમ્ ઈશ્વરાર્પિતચેતસઃ તથા રમણકે જીવા ન્યગ્રોધફલભોજનાઃ

તેમનું મન સંપૂર્ણપણે ભગવાનમાં લિન છે અને તેઓ સોનાની જેમ તેજસ્વી છે; એ જ રીતે રમણકમાં લોકો વડના ફળ ખાઈને જીવે છે.

દશવર્ષસહસ્રાણિ શતાનિ દશપઞ્ચ ચ જીવન્તિ શુક્લાસ્તે સર્વે શિવધ્યાનપરાયણાઃ

એ બધા શુદ્ધ લોકો, શિવધ્યાનમાં તલીન રહી, એક લાખ પચાસ હજાર વર્ષ જીવે છે.

હૈરણ્મયા મહાભાગા હિરણ્મયવનાશ્રયાઃ એકાદશ સહસ્રાણિ શતાનિ દશપઞ્ચ ચ

તેઓ સોનાની જેમ તેજસ્વી, બહુ ભાગ્યશાળી છે અને સોનાના વનોમાં રહે છે; તેમનો સંખ્યા અગિયાર હજાર એકસો પચાસ છે.