લિઙ્ગપુરાણમ્

સિંહાસનૈર્મણિમયૈઃ શુભાસ્તરણસંયુતૈઃ ક્ષિતાવિતસ્તતઃ સમ્યક્ શર્વેણાધિષ્ઠિતૈઃ શુભૈઃ

રત્નમય સિંહાસનો, શુભ અને સુંદર વસ્ત્રોથી આવરણ, જમીન પર યોગ્ય રીતે ગોઠવાયેલ અને પવિત્ર શર્વ દ્વારા સંચાલિત હતા.

અમ્લાનમાલાનિચિતૈર્ નાનાવર્ણૈર્ ગૃહોત્તમૈઃ મણ્ડપૈઃ સુવિચિત્રૈસ્ તુ સ્ફાટિકસ્તમ્ભસંયુતૈઃ

ક્યારેય ન સુકાતા ફૂલમાળા, અનેક રંગીન ઘરો અને સુંદર સ્ફટિકના થંભળાવાળા ભવ્ય મંડપો તેમાં હતા.

સંયુતં સર્વભૂતેન્દ્રૈર્ બ્રહ્મેન્દ્રોપેન્દ્રપૂજિતૈઃ વરાહગજસિંહર્ક્ષશાર્દૂલકરભાનનૈઃ

તે સ્થળે સર્વ ભૂતોના રાજાઓ, બ્રહ્મા, ઇન્દ્ર, ઉપેન્દ્ર તથા વરાહ, હાથી, સિંહ, રીંછ, વાઘ, ઊંટ અને વાંદરા વગેરે દ્વારા પૂજાયમાન હતા.

ગૃધ્રોલૂકમુખૈશ્ચાન્યૈર્ મૃગોષ્ટ્રાજમુખૈરપિ પ્રમથૈર્વિવિધૈઃ સ્થૂલૈર્ ગિરિકૂટોપમૈઃ શુભૈઃ

ગૃધ્ર, ઘુવડ જેવા મુખવાળા, હરણ, ઊંટ જેવા ચહેરાવાળા, વિવિધ પ્રકારના, વિશાળ અને પર્વત સમાન પ્રમથગણો ત્યાં હાજર હતા.

કરાલૈર્હરિકેશૈશ્ ચ રોમશૈશ્ ચ મહાભુજૈઃ નાનાવર્ણાકૃતિધરૈર્ નાનાસંસ્થાનસંસ્થિતૈઃ

ભયાનક, લીલા વાળવાળા, ઘનઘોર, વિશાળ ભુજાવાળા, વિવિધ રંગ અને આકાર ધરાવતા, વિવિધ સ્થિતિમાં સ્થિત એવા જીવો પણ ત્યાં હતા.

દીપ્તાસ્યૈર્ દીપ્તચરિતૈર્ નન્દીશ્વરમુખૈઃ શુભૈઃ બ્રહ્મેન્દ્રવિષ્ણુસંકાશૈર્ અણિમાદિગુણાન્વિતૈઃ

પ્રભામય ચહેરાવાળા, ઉજ્જવળ કૃત્યવાળા, પવિત્ર નંદીશ્વર અને બ્રહ્મા, ઇન્દ્ર, વિષ્ણુ સમાન, અણિમા વગેરે શક્તિઓથી યુક્ત હતા.

અશૂન્યમમરૈર્નિત્યં મહાપરિષદૈસ્ તથા તત્ર ભૂતપતેર્દેવાઃ પૂજાં નિત્યં પ્રયુઞ્જતે

ત્યાં ક્યારેય અમર દેવો અને મહાસભાઓની અણગણત હાજરી રહેતી, જ્યાં ભૂતપતિ ભગવાનની દેવતાઓ દૈનિક પૂજા કરતા.

ઝર્ઝરૈઃ શઙ્ખપટહૈર્ ભેરીડિણ્ડિમગોમુખૈઃ લલિતાવસિતોદ્ગીતૈર્ વૃત્તવલ્ગિતગર્જિતૈઃ

ઝાંઝર, શંખ, પખાવજ, ભેરી, ઢીંડિમા, ગોમુખ જેવા વાદ્યો, મધુર ગીત, લયબદ્ધ ગાન અને ગર્જના સાથે સંગીત ગુંજતું હતું.

પૂજિતો વૈ મહાદેવઃ પ્રમથૈઃ પ્રમથેશ્વરઃ સિદ્ધર્ષિદેવગન્ધર્વૈર્ બ્રહ્મણા ચ મહાત્મના

એ રીતે મહાદેવ, પ્રમથેશ્વર, પ્રમથગણો, સિદ્ધ, ઋષિ, દેવ, ગંધર્વ અને મહાત્મા બ્રહ્મા દ્વારા પૂજાયમાન હતા.

ઉપેન્દ્રપ્રમુખૈશ્ચાન્યૈઃ પૂજિતસ્તત્ર શંકરઃ વિભક્તચારુશિખરં યત્ર તચ્છઙ્ખવર્ચસમ્

ત્યાં ઇન્દ્ર અને બીજા દેવતાઓએ શંકરને પૂજ્યા છે, જ્યાં શિખર સુંદર રીતે વિભાજિત છે અને શંખ જેવી તેજસ્વિતા ધરાવે છે.

કૈલાસો યક્ષરાજસ્ય કુબેરસ્ય મહાત્મનઃ નિવાસઃ કોટિયક્ષાણાં તથાન્યેષાં મહાત્મનામ્

કૈલાસ એ યક્ષરાજ કુબેર અને કરોડો યક્ષો તથા બીજા મહાન આત્માઓનું નિવાસસ્થાન છે.

તત્રાપિ દેવદેવસ્ય ભવસ્યાયતનં મહત્ તસ્મિન્નાયતને સોમઃ સદાસ્તે સગણો હરઃ

ત્યાં પણ દેવોના દેવ ભવનુ વિશાળ મંદિર છે; એ મંદિરમાં સોમ અને તેના સાથે હર હંમેશા વસે છે.

યત્ર મન્દાકિની નામ નલિની વિપુલોદકા સુવર્ણમણિસોપાના કુબેરશિખરે શુભે

કુબેરના સુંદર શિખરે સુવર્ણ અને રત્નોથી બનેલા પગથિયાંઓ સાથે, વિશાળ પાણી ધરાવતી મન્દાકિની નામની નલિની નદી વહે છે.

જાંબૂનદમયૈઃ પદ્મૈર્ ગન્ધસ્પર્શગુણાન્વિતૈઃ નીલવૈડૂર્યપત્રૈશ્ ચ ગન્ધોપેતૈર્મહોત્પલૈઃ

તે નદી સુવર્ણના કમળો, સુગંધ અને સ્પર્શવાળા ગુણોથી ભરપૂર છે, નીલા વૈડૂર્યના પાંદડાં અને મહાન સુગંધિત મહોત્પલોથી શોભાયમાન છે.

તથા કુમુદષણ્ડૈશ્ ચ મહાપદ્મૈર્ અલંકૃતા યક્ષગન્ધર્વનારીભિર્ અપ્સરોભિશ્ ચ સેવિતા

તે નદી કુમુદના જૂથો અને વિશાળ કમળો વડે શોભાયમાન છે, યક્ષ, ગંધર્વ અને અપ્સરાઓ જેવી સ્ત્રીઓ દ્વારા સેવા મળે છે.

દેવદાનવગન્ધર્વૈર્ યક્ષરાક્ષસકિન્નરૈઃ ઉપસ્પૃષ્ટજલા પુણ્યા નદી મન્દાકિની શુભા

દેવ, દાનવ, ગંધર્વ, યક્ષ, રાક્ષસ અને કિન્નર જેવાઓના સ્પર્શથી પવિત્ર બનેલી, શુદ્ધ અને સુંદર એવી મન્દાકિની પવિત્ર નદી છે.

તસ્યાશ્ચોત્તરપાર્શ્વે તુ ભવસ્યાયતનં શુભમ્ વૈડૂર્યમણિસમ્પન્નં તત્રાસ્તે શઙ્કરો ઽવ્યયઃ

એ નદીના ઉત્તર કાંઠે ભવનુ પવિત્ર મંદિર છે, જે વૈડૂર્યમણિથી શોભાયમાન છે, ત્યાં અવિનાશી શંકર વસે છે.

દ્વિજાઃ કનકનન્દાયાસ્ તીરે વૈ પ્રાચિ દક્ષિણે વનં દ્વિજસહસ્રાઢ્યં મૃગપક્ષિસમાકુલમ્

સુવર્ણ નંદાના પૂર્વ અને દક્ષિણ કાંઠે એક વન છે, જ્યાં હજારો દ્વિજ વસે છે અને અનેક પ્રાણી-પંખીઓથી ભરેલું છે.

તત્રાપિ સગણઃ સામ્બઃ ક્રીડતે ઽદ્રિસમે ગૃહે નન્દાયાઃ પશ્ચિમે તીરે કિંચિદ્ વૈ દક્ષિણાશ્રિતે

ત્યાં પણ હર પોતાના ગણા અને અંબા સાથે, પર્વત જેવા ગૃહમાં, નંદાના પશ્ચિમ કાંઠે, થોડું દક્ષિણ તરફ ઝુકેલા સ્થળે વિહાર કરે છે.

પુરં રુદ્રપુરી નામ નાનાપ્રાસાદસંકુલમ્ તત્રાપિ શતધા કૃત્વા હ્ય્ આત્માનં ચામ્બયા સહ

ત્યાં રુદ્રપુરી નામનું શહેર છે, જે વિવિધ મહેલો થી ભરેલું છે; ત્યાં પણ હર પોતાને શતગણી રીતે વિભાજિત કરીને અંબા સાથે વિહાર કરે છે.

ક્રીડતે સગણઃ સામ્બસ્ તચ્છિવાલયમ્ ઉચ્યતે એવં શતસહસ્રાણિ શર્વસ્યાયતનાનિ તુ

હર પોતાના ગણા અને અંબા સાથે વિહાર કરે છે; એ સ્થળને શિવાલય કહે છે. આવું શરવનાં લાખો મંદિર છે.

પ્રતિદ્વીપે મુનિશ્રેષ્ઠાઃ પર્વતેષુ વનેષુ ચ નદીનદતટાકાનાં તીરેષ્વર્ણવસંધિષુ

હે શ્રેષ્ઠ મુનિઓ, દરેક દ્વીપ પર, પર્વતો અને વનોમાં, નદીઓ, સરોવરોના કાંઠે અને જળમેળે શિવના મંદિરો છે.

નદ્યશ્ ચ બહવઃ પ્રોક્તાઃ સદા બહુજલાઃ શુભાઃ સરોવરેભ્યઃ સમ્ભૂતાસ્ ત્વ્ અસંખ્યાતા દ્વિજોત્તમાઃ

અહીં અનેક નદીઓ વર્ણવવામાં આવી છે, જે હંમેશા પાણીથી ભરપૂર અને શુભ છે, સરોવરોમાંથી ઉત્પન્ન થયેલી અને અનગણિત છે, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજો.

પ્રાઙ્મુખા દક્ષિણાસ્યાસ્તુ ચોત્તરપ્રભવાઃ શુભાઃ પશ્ચિમાગ્રાઃ પવિત્રાશ્ ચ પ્રતિવર્ષં પ્રકીર્તિતાઃ

કેટલીક નદીઓ પૂર્વમુખી છે, દક્ષિણ તરફના મુખવાળી છે, ઉત્તરથી ઉદ્ભવેલી અને પવિત્ર છે, પશ્ચિમથી વહે છે અને દર વર્ષે વર્ણવાયેલી છે.

આકાશાંભોનિધિર્ યો ઽસૌ સોમ ઇત્યભિધીયતે આધારઃ સર્વભૂતાનાં દેવાનામમૃતાકરઃ

આકાશનું જે મહાસાગર છે, તેને સોમા કહે છે; તે સર્વ જીવનું આધાર છે અને દેવો માટે અમૃતનું સ્ત્રોત છે.

અસ્માત્પ્રવૃત્તા પુણ્યોદા નદી ત્વાકાશગામિની સપ્તમેનાનિલપથા પ્રવૃત્તા ચામૃતોદકા

તેમાંથી પવિત્ર પાણીવાળી નદી વહે છે, જે આકાશમાં જાય છે અને સાતમી, પવનના માર્ગે વહેતી, અમૃત જળ ધરાવે છે.

સા જ્યોતીંષ્યનુવર્તન્તી જ્યોતિર્ગણનિષેવિતા તારાકોટિસહસ્રાણાં નભસશ્ ચ સમાયુતા

એ નદી પ્રકાશના અનુસરણમાં ચાલે છે, તેજસ્વી દેવતાઓ દ્વારા સેવાયમાન છે અને આકાશમાં તારાઓની કરોડો સંખ્યાથી સંયુક્ત છે.

પરિવર્તત્યહરહો યથા સોમસ્તથૈવ સા ચત્વાર્યશીતિશ્ ચ તથા સહસ્રાણાં સમુચ્છ્રિતઃ

જેમ ચંદ્ર રોજે રોજ ફરતો રહે છે, તેમ એ પણ ચોર્યાસી હજાર સુધી ઊભરીને ફરે છે.

યોજનાનાં મહામેરુઃ શ્રીકણ્ઠાક્રીડકોમલઃ તત્રાસીનો યતઃ શર્વઃ સામ્બઃ સહ ગણેશ્વરૈઃ

મહામેરુ એતલા યોજન સુધી ફેલાયો છે, જે શ્રીકણ્ઠના રમણિય મેદાન જેવો છે; ત્યાં શર્વ, અંબા અને ગણપતિઓ સાથે બેઠા છે.