લિઙ્ગપુરાણમ્

શ્રીકણ્ઠાધિષ્ઠિતં વિશ્વં ચરાચરમિદં જગત્ કાલાગ્નિશિવપર્યન્તં કથં વક્ષ્યે સવિસ્તરમ્

આ સમગ્ર જગત, ચર અને અચર, શ્રીકંઠના અધિનાયિત છે; હવે હું કાળાગ્નિશિવ સુધી વિગતે સમજાવું છું.

દેવકૂટે ગિરૌ મધ્યે મહાકૂટે સુશોભને હેમવૈડૂર્યમાણિક્યનીલગોમેદકાન્તિભિઃ

દેવકૂટ પર્વતના મધ્યમાં, તેજસ્વી મહાકૂટ પર, સોનાં, વૈડૂર્ય, માનિક, નીલમ અને ગોમેદ જેવી ઝળહળતી કાંતિથી તે જગમગતું હતું.

તથાન્યૈર્મણિમુખ્યૈશ્ ચ નિર્મિતે નિર્મલે શુભે શાખાશતસહસ્રાઢ્યે સર્વદ્રુમવિભૂષિતે

તેમાં અન્ય ઉત્તમ રત્નોથી પણ શોભાયમાન, શુદ્ધ અને શુભ, લાખો શાખાઓથી ભરપૂર, દરેક પ્રકારના વૃક્ષોથી સજ્જ હતું.

ચમ્પકાશોકપુંનાગવકુલાસનમણ્ડિતે પારિજાતકસમ્પૂર્ણે નાનાપક્ષિગણાન્વિતે

તેમાં ચંપા, અશોક, પુન્નાગ, બકુલ અને આસનના વૃક્ષો શોભતા, પારિજાતથી ભરેલું અને અનેક પ્રકારના પક્ષીઓથી ગુંજતું હતું.

નૈકધાતુશતૈશ્ચિત્રે વિચિત્રકુસુમાકુલે નિતમ્બપુષ્પસાલમ્બેન્-ઐકસત્ત્વગણાન્વિતે

એ સ્થળે અનેક પ્રકારની ધાતુઓથી રચાયેલું, વિવિધ ફૂલોની ભવ્યતા, કાંઠે ફૂલમાળાઓ લટકતી અને અનોખા જીવગણોથી ઘેરાયેલું હતું.

વિમલસ્વાદુપાનીયેન્-ઐકપ્રસ્રવણૈર્યુતે નિર્ઝરૈઃ કુસુમાકીર્ણૈર્ અનેકૈશ્ ચ વિભૂષિતે

શુદ્ધ અને મીઠાં પાણીના ઝરણાં, એકલાં પ્રવાહો, ફૂલો છાંયેલા ઝરણાં અને અનેક અદ્ભુત શોભાથી તે સજ્જ હતું.

પુષ્પોડુપવહાભિશ્ ચ સ્રવન્તીભિર્ અલંકૃતે સ્નિગ્ધવર્ણં મહામૂલમ્ અનેકસ્કન્ધપાદપમ્

ફૂલોથી ભરેલા વહેતા વહેણો, લીલોતરી છાયાવાળો, વિશાળ મૂળ અને અનેક તણા ધરાવતાં વૃક્ષો તેને શોભા આપતા હતા.

રમ્યં હ્યવિરલચ્છાયં દશયોજનમણ્ડલમ્ તત્ર ભૂતવનં નામ નાનાભૂતગણાલયમ્

એ સ્થળે સતત ઠંડકવાળી, દસ યોજન જેટલી વિશાળ, સુંદર અને ઘનછાયાવાળી ભૂતવન નામની વનરાશિ હતી, જ્યાં અનેક જાતિના જીવો વસતા હતા.

મહાદેવસ્ય દેવસ્ય શઙ્કરસ્ય મહાત્મનઃ દીપ્તમાયતનં તત્ર મહામણિવિભૂષિતમ્

ત્યાં મહાદેવ, શંકર, મહાત્મા ભગવાનનું તેજસ્વી અને મહાન રત્નોથી શોભાયમાન નિવાસસ્થાન હતું.

હેમપ્રાકારસંયુક્તં મણિતોરણમણ્ડિતમ્ સ્ફાટિકૈશ્ ચ વિચિત્રૈશ્ ચ ગોપુરૈશ્ ચ સમન્વિતમ્

સોનાની દિવાલોથી ઘેરાયેલું, રત્નમય તોરણોથી શોભાયમાન અને અદભુત સ્ફટિકના ગોપુરોથી સજ્જ હતું.

સિંહાસનૈર્મણિમયૈઃ શુભાસ્તરણસંયુતૈઃ ક્ષિતાવિતસ્તતઃ સમ્યક્ શર્વેણાધિષ્ઠિતૈઃ શુભૈઃ

રત્નમય સિંહાસનો, શુભ અને સુંદર વસ્ત્રોથી આવરણ, જમીન પર યોગ્ય રીતે ગોઠવાયેલ અને પવિત્ર શર્વ દ્વારા સંચાલિત હતા.

અમ્લાનમાલાનિચિતૈર્ નાનાવર્ણૈર્ ગૃહોત્તમૈઃ મણ્ડપૈઃ સુવિચિત્રૈસ્ તુ સ્ફાટિકસ્તમ્ભસંયુતૈઃ

ક્યારેય ન સુકાતા ફૂલમાળા, અનેક રંગીન ઘરો અને સુંદર સ્ફટિકના થંભળાવાળા ભવ્ય મંડપો તેમાં હતા.

સંયુતં સર્વભૂતેન્દ્રૈર્ બ્રહ્મેન્દ્રોપેન્દ્રપૂજિતૈઃ વરાહગજસિંહર્ક્ષશાર્દૂલકરભાનનૈઃ

તે સ્થળે સર્વ ભૂતોના રાજાઓ, બ્રહ્મા, ઇન્દ્ર, ઉપેન્દ્ર તથા વરાહ, હાથી, સિંહ, રીંછ, વાઘ, ઊંટ અને વાંદરા વગેરે દ્વારા પૂજાયમાન હતા.

ગૃધ્રોલૂકમુખૈશ્ચાન્યૈર્ મૃગોષ્ટ્રાજમુખૈરપિ પ્રમથૈર્વિવિધૈઃ સ્થૂલૈર્ ગિરિકૂટોપમૈઃ શુભૈઃ

ગૃધ્ર, ઘુવડ જેવા મુખવાળા, હરણ, ઊંટ જેવા ચહેરાવાળા, વિવિધ પ્રકારના, વિશાળ અને પર્વત સમાન પ્રમથગણો ત્યાં હાજર હતા.

કરાલૈર્હરિકેશૈશ્ ચ રોમશૈશ્ ચ મહાભુજૈઃ નાનાવર્ણાકૃતિધરૈર્ નાનાસંસ્થાનસંસ્થિતૈઃ

ભયાનક, લીલા વાળવાળા, ઘનઘોર, વિશાળ ભુજાવાળા, વિવિધ રંગ અને આકાર ધરાવતા, વિવિધ સ્થિતિમાં સ્થિત એવા જીવો પણ ત્યાં હતા.

દીપ્તાસ્યૈર્ દીપ્તચરિતૈર્ નન્દીશ્વરમુખૈઃ શુભૈઃ બ્રહ્મેન્દ્રવિષ્ણુસંકાશૈર્ અણિમાદિગુણાન્વિતૈઃ

પ્રભામય ચહેરાવાળા, ઉજ્જવળ કૃત્યવાળા, પવિત્ર નંદીશ્વર અને બ્રહ્મા, ઇન્દ્ર, વિષ્ણુ સમાન, અણિમા વગેરે શક્તિઓથી યુક્ત હતા.

અશૂન્યમમરૈર્નિત્યં મહાપરિષદૈસ્ તથા તત્ર ભૂતપતેર્દેવાઃ પૂજાં નિત્યં પ્રયુઞ્જતે

ત્યાં ક્યારેય અમર દેવો અને મહાસભાઓની અણગણત હાજરી રહેતી, જ્યાં ભૂતપતિ ભગવાનની દેવતાઓ દૈનિક પૂજા કરતા.

ઝર્ઝરૈઃ શઙ્ખપટહૈર્ ભેરીડિણ્ડિમગોમુખૈઃ લલિતાવસિતોદ્ગીતૈર્ વૃત્તવલ્ગિતગર્જિતૈઃ

ઝાંઝર, શંખ, પખાવજ, ભેરી, ઢીંડિમા, ગોમુખ જેવા વાદ્યો, મધુર ગીત, લયબદ્ધ ગાન અને ગર્જના સાથે સંગીત ગુંજતું હતું.

પૂજિતો વૈ મહાદેવઃ પ્રમથૈઃ પ્રમથેશ્વરઃ સિદ્ધર્ષિદેવગન્ધર્વૈર્ બ્રહ્મણા ચ મહાત્મના

એ રીતે મહાદેવ, પ્રમથેશ્વર, પ્રમથગણો, સિદ્ધ, ઋષિ, દેવ, ગંધર્વ અને મહાત્મા બ્રહ્મા દ્વારા પૂજાયમાન હતા.

ઉપેન્દ્રપ્રમુખૈશ્ચાન્યૈઃ પૂજિતસ્તત્ર શંકરઃ વિભક્તચારુશિખરં યત્ર તચ્છઙ્ખવર્ચસમ્

ત્યાં ઇન્દ્ર અને બીજા દેવતાઓએ શંકરને પૂજ્યા છે, જ્યાં શિખર સુંદર રીતે વિભાજિત છે અને શંખ જેવી તેજસ્વિતા ધરાવે છે.

કૈલાસો યક્ષરાજસ્ય કુબેરસ્ય મહાત્મનઃ નિવાસઃ કોટિયક્ષાણાં તથાન્યેષાં મહાત્મનામ્

કૈલાસ એ યક્ષરાજ કુબેર અને કરોડો યક્ષો તથા બીજા મહાન આત્માઓનું નિવાસસ્થાન છે.

તત્રાપિ દેવદેવસ્ય ભવસ્યાયતનં મહત્ તસ્મિન્નાયતને સોમઃ સદાસ્તે સગણો હરઃ

ત્યાં પણ દેવોના દેવ ભવનુ વિશાળ મંદિર છે; એ મંદિરમાં સોમ અને તેના સાથે હર હંમેશા વસે છે.

યત્ર મન્દાકિની નામ નલિની વિપુલોદકા સુવર્ણમણિસોપાના કુબેરશિખરે શુભે

કુબેરના સુંદર શિખરે સુવર્ણ અને રત્નોથી બનેલા પગથિયાંઓ સાથે, વિશાળ પાણી ધરાવતી મન્દાકિની નામની નલિની નદી વહે છે.

જાંબૂનદમયૈઃ પદ્મૈર્ ગન્ધસ્પર્શગુણાન્વિતૈઃ નીલવૈડૂર્યપત્રૈશ્ ચ ગન્ધોપેતૈર્મહોત્પલૈઃ

તે નદી સુવર્ણના કમળો, સુગંધ અને સ્પર્શવાળા ગુણોથી ભરપૂર છે, નીલા વૈડૂર્યના પાંદડાં અને મહાન સુગંધિત મહોત્પલોથી શોભાયમાન છે.

તથા કુમુદષણ્ડૈશ્ ચ મહાપદ્મૈર્ અલંકૃતા યક્ષગન્ધર્વનારીભિર્ અપ્સરોભિશ્ ચ સેવિતા

તે નદી કુમુદના જૂથો અને વિશાળ કમળો વડે શોભાયમાન છે, યક્ષ, ગંધર્વ અને અપ્સરાઓ જેવી સ્ત્રીઓ દ્વારા સેવા મળે છે.

દેવદાનવગન્ધર્વૈર્ યક્ષરાક્ષસકિન્નરૈઃ ઉપસ્પૃષ્ટજલા પુણ્યા નદી મન્દાકિની શુભા

દેવ, દાનવ, ગંધર્વ, યક્ષ, રાક્ષસ અને કિન્નર જેવાઓના સ્પર્શથી પવિત્ર બનેલી, શુદ્ધ અને સુંદર એવી મન્દાકિની પવિત્ર નદી છે.

તસ્યાશ્ચોત્તરપાર્શ્વે તુ ભવસ્યાયતનં શુભમ્ વૈડૂર્યમણિસમ્પન્નં તત્રાસ્તે શઙ્કરો ઽવ્યયઃ

એ નદીના ઉત્તર કાંઠે ભવનુ પવિત્ર મંદિર છે, જે વૈડૂર્યમણિથી શોભાયમાન છે, ત્યાં અવિનાશી શંકર વસે છે.

દ્વિજાઃ કનકનન્દાયાસ્ તીરે વૈ પ્રાચિ દક્ષિણે વનં દ્વિજસહસ્રાઢ્યં મૃગપક્ષિસમાકુલમ્

સુવર્ણ નંદાના પૂર્વ અને દક્ષિણ કાંઠે એક વન છે, જ્યાં હજારો દ્વિજ વસે છે અને અનેક પ્રાણી-પંખીઓથી ભરેલું છે.

તત્રાપિ સગણઃ સામ્બઃ ક્રીડતે ઽદ્રિસમે ગૃહે નન્દાયાઃ પશ્ચિમે તીરે કિંચિદ્ વૈ દક્ષિણાશ્રિતે

ત્યાં પણ હર પોતાના ગણા અને અંબા સાથે, પર્વત જેવા ગૃહમાં, નંદાના પશ્ચિમ કાંઠે, થોડું દક્ષિણ તરફ ઝુકેલા સ્થળે વિહાર કરે છે.