લિઙ્ગપુરાણમ્

શ્વેતોદરે મુનિશ્રેષ્ઠાઃ સુપર્ણસ્ય મહાત્મનઃ પિશાચકે કુબેરસ્ય હરિકૂટે હરેર્ગૃહમ્

શ્વેતોદર પર્વત પર શ્રેષ્ઠ મુનિઓ અને મહાન આત્માવાળા સુપર્ણ વસે છે; પિશાચક પર્વત પર કુબેરનું નિવાસ છે અને હરિકૂટ પર્વત પર હરિનું ઘર છે.

કુમુદે કિંનરાવાસસ્ ત્વ્ અઞ્જને ચારણાલયઃ કૃષ્ણે ગન્ધર્વનિલયઃ પાણ્ડુરે પુરસપ્તકમ્

કુમુદ પર્વત પર કિન્નર લોકોનું નિવાસ છે; અંજન પર્વત પર ચારણોનું ઘર છે; કૃષ્ણ પર્વત પર ગંધર્વોનું નિવાસ છે; પાંડુર પર્વત પર સાત શહેરો છે.

વિદ્યાધરાણાં વિપ્રેન્દ્રા વિશ્વભોગસમન્વિતમ્ સહસ્રશિખરે શૈલે દૈત્યાનામુગ્રકર્મણામ્

હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો, વિદ્યા ધરાવનારા લોકો ત્યાં સર્વ સુખોથી યુક્ત રહી છે; સહસ્રશિખર પર્વત પર ઉગ્રકર્મ વાળા દૈત્ય વસે છે.

પુરાણાં તુ સહસ્રાણિ સપ્ત શક્રારિણાં દ્વિજાઃ મુકુટે પન્નગાવાસઃ પુષ્પકેતૌ મુનીશ્વરાઃ

હે દ્વિજ, ત્યાં ઇન્દ્રના શત્રુઓના સાત હજાર જૂના શહેરો છે; મુકુટ પર્વત પર સાપોનું નિવાસ છે અને પુષ્પકેતુ પર્વત પર મહાન મુનિઓ વસે છે.

વૈવસ્વતસ્ય સોમસ્ય વાયોર્નાગાધિપસ્ય ચ તક્ષકે ચૈવ શૈલેન્દ્રે ચત્વાર્યાયતનાનિ ચ

વૈવસ્વત, સોમ, વાયુ, નાગોના સ્વામી અને તક્ષક — આ સર્વના ચાર નિવાસસ્થાન પર્વત રાજાઓ પર છે.

બ્રહ્મેન્દ્રવિષ્ણુરુદ્રાણાં ગુહસ્ય ચ મહાત્મનઃ કુબેરસ્ય ચ સોમસ્ય તથાન્યેષાં મહાત્મનામ્

બ્રહ્મા, ઇન્દ્ર, વિષ્ણુ, રુદ્ર, મહાન આત્માવાળા ગુહા, કુબેર, સોમ અને બીજા મહાન આત્માઓના નિવાસસ્થાન પણ ત્યાં છે.

સન્ત્યાયતનમુખ્યાનિ મર્યાદાપર્વતેષ્વપિ શ્રીકણ્ઠાદ્રિગુહાવાસી સર્વાવાસઃ સહોમયા

મર્યાદા પર્વતો પર પણ મુખ્ય તીર્થસ્થાનો છે; શ્રીકંઠ પર્વતની ગુફામાં શ્રીકંઠ અને ઉમા સાથે સર્વનું નિવાસ છે.

શ્રીકણ્ઠસ્યાધિપત્યં વૈ સર્વદેવેશ્વરસ્ય ચ અણ્ડસ્યાસ્ય પ્રવૃત્તિસ્તુ શ્રીકણ્ઠેન ન સંશયઃ

શ્રીકંઠ, સર્વ દેવોના સ્વામી, તેમનું અધિપત્ય અને આ બ્રહ્માંડની ઉત્પત્તિ શ્રીકંઠથી જ છે — તેમાં કોઈ શંકા નથી.

અનન્તેશાદયસ્ત્વેવં પ્રત્યેકં ચાણ્ડપાલકાઃ ચક્રવર્તિન ઇત્યુક્તાસ્ તતો વિદ્યેશ્વરાસ્ત્વિહ

અનંત અને બીજા દરેક બ્રહ્માંડના રક્ષક છે, તેમને ચક્રવર્તી કહેવાય છે; તેમના પછી વિદ્યા ધરાવનારા દેવતાઓ અહીં છે.

શ્રીકણ્ઠાધિષ્ઠિતાન્યત્ર સ્થાનાનિ ચ સમાસતઃ મર્યાદાપર્વતેષ્વદ્ય શૃણ્વન્તુ પ્રવદામ્ય્ અહમ્

હવે હું સંક્ષિપ્તમાં કહું છું કે શ્રીકંઠના અધિનાયિત સ્થાન કયા છે અને તે મર્યાદા પર્વતો પર કયા છે; તમે ધ્યાનથી સાંભળો.

શ્રીકણ્ઠાધિષ્ઠિતં વિશ્વં ચરાચરમિદં જગત્ કાલાગ્નિશિવપર્યન્તં કથં વક્ષ્યે સવિસ્તરમ્

આ સમગ્ર જગત, ચર અને અચર, શ્રીકંઠના અધિનાયિત છે; હવે હું કાળાગ્નિશિવ સુધી વિગતે સમજાવું છું.

દેવકૂટે ગિરૌ મધ્યે મહાકૂટે સુશોભને હેમવૈડૂર્યમાણિક્યનીલગોમેદકાન્તિભિઃ

દેવકૂટ પર્વતના મધ્યમાં, તેજસ્વી મહાકૂટ પર, સોનાં, વૈડૂર્ય, માનિક, નીલમ અને ગોમેદ જેવી ઝળહળતી કાંતિથી તે જગમગતું હતું.

તથાન્યૈર્મણિમુખ્યૈશ્ ચ નિર્મિતે નિર્મલે શુભે શાખાશતસહસ્રાઢ્યે સર્વદ્રુમવિભૂષિતે

તેમાં અન્ય ઉત્તમ રત્નોથી પણ શોભાયમાન, શુદ્ધ અને શુભ, લાખો શાખાઓથી ભરપૂર, દરેક પ્રકારના વૃક્ષોથી સજ્જ હતું.

ચમ્પકાશોકપુંનાગવકુલાસનમણ્ડિતે પારિજાતકસમ્પૂર્ણે નાનાપક્ષિગણાન્વિતે

તેમાં ચંપા, અશોક, પુન્નાગ, બકુલ અને આસનના વૃક્ષો શોભતા, પારિજાતથી ભરેલું અને અનેક પ્રકારના પક્ષીઓથી ગુંજતું હતું.

નૈકધાતુશતૈશ્ચિત્રે વિચિત્રકુસુમાકુલે નિતમ્બપુષ્પસાલમ્બેન્-ઐકસત્ત્વગણાન્વિતે

એ સ્થળે અનેક પ્રકારની ધાતુઓથી રચાયેલું, વિવિધ ફૂલોની ભવ્યતા, કાંઠે ફૂલમાળાઓ લટકતી અને અનોખા જીવગણોથી ઘેરાયેલું હતું.

વિમલસ્વાદુપાનીયેન્-ઐકપ્રસ્રવણૈર્યુતે નિર્ઝરૈઃ કુસુમાકીર્ણૈર્ અનેકૈશ્ ચ વિભૂષિતે

શુદ્ધ અને મીઠાં પાણીના ઝરણાં, એકલાં પ્રવાહો, ફૂલો છાંયેલા ઝરણાં અને અનેક અદ્ભુત શોભાથી તે સજ્જ હતું.

પુષ્પોડુપવહાભિશ્ ચ સ્રવન્તીભિર્ અલંકૃતે સ્નિગ્ધવર્ણં મહામૂલમ્ અનેકસ્કન્ધપાદપમ્

ફૂલોથી ભરેલા વહેતા વહેણો, લીલોતરી છાયાવાળો, વિશાળ મૂળ અને અનેક તણા ધરાવતાં વૃક્ષો તેને શોભા આપતા હતા.

રમ્યં હ્યવિરલચ્છાયં દશયોજનમણ્ડલમ્ તત્ર ભૂતવનં નામ નાનાભૂતગણાલયમ્

એ સ્થળે સતત ઠંડકવાળી, દસ યોજન જેટલી વિશાળ, સુંદર અને ઘનછાયાવાળી ભૂતવન નામની વનરાશિ હતી, જ્યાં અનેક જાતિના જીવો વસતા હતા.

મહાદેવસ્ય દેવસ્ય શઙ્કરસ્ય મહાત્મનઃ દીપ્તમાયતનં તત્ર મહામણિવિભૂષિતમ્

ત્યાં મહાદેવ, શંકર, મહાત્મા ભગવાનનું તેજસ્વી અને મહાન રત્નોથી શોભાયમાન નિવાસસ્થાન હતું.

હેમપ્રાકારસંયુક્તં મણિતોરણમણ્ડિતમ્ સ્ફાટિકૈશ્ ચ વિચિત્રૈશ્ ચ ગોપુરૈશ્ ચ સમન્વિતમ્

સોનાની દિવાલોથી ઘેરાયેલું, રત્નમય તોરણોથી શોભાયમાન અને અદભુત સ્ફટિકના ગોપુરોથી સજ્જ હતું.

સિંહાસનૈર્મણિમયૈઃ શુભાસ્તરણસંયુતૈઃ ક્ષિતાવિતસ્તતઃ સમ્યક્ શર્વેણાધિષ્ઠિતૈઃ શુભૈઃ

રત્નમય સિંહાસનો, શુભ અને સુંદર વસ્ત્રોથી આવરણ, જમીન પર યોગ્ય રીતે ગોઠવાયેલ અને પવિત્ર શર્વ દ્વારા સંચાલિત હતા.

અમ્લાનમાલાનિચિતૈર્ નાનાવર્ણૈર્ ગૃહોત્તમૈઃ મણ્ડપૈઃ સુવિચિત્રૈસ્ તુ સ્ફાટિકસ્તમ્ભસંયુતૈઃ

ક્યારેય ન સુકાતા ફૂલમાળા, અનેક રંગીન ઘરો અને સુંદર સ્ફટિકના થંભળાવાળા ભવ્ય મંડપો તેમાં હતા.

સંયુતં સર્વભૂતેન્દ્રૈર્ બ્રહ્મેન્દ્રોપેન્દ્રપૂજિતૈઃ વરાહગજસિંહર્ક્ષશાર્દૂલકરભાનનૈઃ

તે સ્થળે સર્વ ભૂતોના રાજાઓ, બ્રહ્મા, ઇન્દ્ર, ઉપેન્દ્ર તથા વરાહ, હાથી, સિંહ, રીંછ, વાઘ, ઊંટ અને વાંદરા વગેરે દ્વારા પૂજાયમાન હતા.

ગૃધ્રોલૂકમુખૈશ્ચાન્યૈર્ મૃગોષ્ટ્રાજમુખૈરપિ પ્રમથૈર્વિવિધૈઃ સ્થૂલૈર્ ગિરિકૂટોપમૈઃ શુભૈઃ

ગૃધ્ર, ઘુવડ જેવા મુખવાળા, હરણ, ઊંટ જેવા ચહેરાવાળા, વિવિધ પ્રકારના, વિશાળ અને પર્વત સમાન પ્રમથગણો ત્યાં હાજર હતા.

કરાલૈર્હરિકેશૈશ્ ચ રોમશૈશ્ ચ મહાભુજૈઃ નાનાવર્ણાકૃતિધરૈર્ નાનાસંસ્થાનસંસ્થિતૈઃ

ભયાનક, લીલા વાળવાળા, ઘનઘોર, વિશાળ ભુજાવાળા, વિવિધ રંગ અને આકાર ધરાવતા, વિવિધ સ્થિતિમાં સ્થિત એવા જીવો પણ ત્યાં હતા.

દીપ્તાસ્યૈર્ દીપ્તચરિતૈર્ નન્દીશ્વરમુખૈઃ શુભૈઃ બ્રહ્મેન્દ્રવિષ્ણુસંકાશૈર્ અણિમાદિગુણાન્વિતૈઃ

પ્રભામય ચહેરાવાળા, ઉજ્જવળ કૃત્યવાળા, પવિત્ર નંદીશ્વર અને બ્રહ્મા, ઇન્દ્ર, વિષ્ણુ સમાન, અણિમા વગેરે શક્તિઓથી યુક્ત હતા.

અશૂન્યમમરૈર્નિત્યં મહાપરિષદૈસ્ તથા તત્ર ભૂતપતેર્દેવાઃ પૂજાં નિત્યં પ્રયુઞ્જતે

ત્યાં ક્યારેય અમર દેવો અને મહાસભાઓની અણગણત હાજરી રહેતી, જ્યાં ભૂતપતિ ભગવાનની દેવતાઓ દૈનિક પૂજા કરતા.

ઝર્ઝરૈઃ શઙ્ખપટહૈર્ ભેરીડિણ્ડિમગોમુખૈઃ લલિતાવસિતોદ્ગીતૈર્ વૃત્તવલ્ગિતગર્જિતૈઃ

ઝાંઝર, શંખ, પખાવજ, ભેરી, ઢીંડિમા, ગોમુખ જેવા વાદ્યો, મધુર ગીત, લયબદ્ધ ગાન અને ગર્જના સાથે સંગીત ગુંજતું હતું.

પૂજિતો વૈ મહાદેવઃ પ્રમથૈઃ પ્રમથેશ્વરઃ સિદ્ધર્ષિદેવગન્ધર્વૈર્ બ્રહ્મણા ચ મહાત્મના

એ રીતે મહાદેવ, પ્રમથેશ્વર, પ્રમથગણો, સિદ્ધ, ઋષિ, દેવ, ગંધર્વ અને મહાત્મા બ્રહ્મા દ્વારા પૂજાયમાન હતા.