લિઙ્ગપુરાણમ્

વદામિ પૃથગધ્યાયસંસ્થિતં વસ્તદૂર્ધ્વતઃ દાક્ષાયણી સતી યાતા પાર્શ્વં રુદ્રસ્ય પાર્વતી

હવે હું ઉપરના અલગ અધ્યાયનું વર્ણન કરું છું; દક્ષકન્યા સતી, પાર્વતી રૂપે રુદ્રના પાસેથી ગઈ.

પશ્ચાદ્દક્ષં વિનિન્દ્યૈષા પતિં લેભે ભવં તથા તાં ધ્યાત્વા વ્યસૃજદ્રુદ્રાન્ અનેકાન્નીલલોહિતઃ

પછી દક્ષની નિંદા કરીને, એ ભવાની પતિ રૂપે ભવનાં પ્રાપ્ત કરી; અને એનું ધ્યાન કરીને, નીલલોહિતે અનેક રુદ્રોને ઉત્પન્ન કર્યા.

આત્મનસ્તુ સમાન્સર્વાન્ સર્વલોકનમસ્કૃતાન્ યાચિતો મુનિશાર્દૂલા બ્રહ્મણા પ્રહસન્ ક્ષણાત્

પછી, પોતામાંથી સર્વે, સર્વલોકોમાં પૂજ્ય એવા, સમાન રુદ્રોને ઉત્પન્ન કર્યા; બ્રહ્માએ વિનંતી કરતાં, મુનિશ્રેષ્ઠે હસતાંજલમાં એ કાર્ય કર્યું.

તૈસ્તુ સંછાદિતં સર્વં ચતુર્દશવિધં જગત્ તાન્દૃષ્ટ્વા વિવિધાન્ રુદ્રાન્ નિર્મલાન્નીલલોહિતાન્

એ રુદ્રોએ આખું ચૌદ ભાગવાળું જગત વ્યાપી લીધું; એ વિવિધ, નિર્મળ અને નીલલોહિત રુદ્રોને જોઈને,

જરામરણનિર્મુક્તાન્ પ્રાહ રુદ્રાન્પિતામહઃ નમો ઽસ્તુ વો મહાદેવાસ્ ત્રિનેત્રા નીલલોહિતાઃ

જે વૃદ્ધાવસ્થા અને મરણથી મુક્ત હતા, તેમને પિતામહે કહ્યું: 'તમને વંદન છે, મહાદેવો, ત્રિનેત્ર, નીલલોહિતો.'

સર્વજ્ઞાઃ સર્વગા દીર્ઘા હ્રસ્વા વામનકાઃ શુભાઃ હિરણ્યકેશા દૃષ્ટિઘ્ના નિત્યા બુદ્ધાશ્ ચ નિર્મલાઃ

એ બધા સર્વજ્ઞ, સર્વવ્યાપી, ઊંચા, નાનાં,矮ા, શુભ, સુવર્ણવાળાં, દૃષ્ટિને હરનારા, શાશ્વત, જ્ઞાની અને પવિત્ર છે.

નિર્દ્વંદ્વા વીતરાગાશ્ ચ વિશ્વાત્માનો ભવાત્મજાઃ એવં સ્તુત્વા તદા રુદ્રાન્ રુદ્રં ચાહ ભવં શિવમ્ પ્રદક્ષિણીકૃત્ય તદા ભગવાન્કનકાણ્ડજઃ

દ્વંદ્વથી રહિત, રાગરહિત, સર્વાત્મા અને ભવનાં પુત્ર છે; એમ રુદ્રોની સ્તુતિ કરીને, રુદ્રે ભવનાં, શિવને પ્રદક્ષિણ કરીને, પછી સુવર્ણથી જન્મેલા ભગવાને કહ્યું.

નમો ઽસ્તુ તે મહાદેવ પ્રજા નાર્હસિ શંકર મૃત્યુહીના વિભો સ્રષ્ટું મૃત્યુયુક્તાઃ સૃજ પ્રભો

હે મહાદેવ, તમને વંદન છે; હે શંકર, અમર જીવોને તમે સર્જવા યોગ્ય નથી; હે પ્રભુ, મૃત્યુયુક્ત જીવોને જ સર્જો.

તતસ્તમાહ ભગવાન્ ન હિ મે તાદૃશી સ્થિતિઃ સ ત્વં સૃજ યથાકામં મૃત્યુયુક્તાઃ પ્રજાઃ પ્રભો

પછી ભગવાને કહ્યું: 'મારી એવી સ્થિતિ નથી; હે પ્રભુ, તમે તમારી ઈચ્છાથી મૃત્યુયુક્ત પ્રજાઓ સર્જો.'

લબ્ધ્વા સસર્જ સકલં શંકરાચ્ચતુરાનનઃ જરામરણસંયુક્તં જગદેતચ્ચરાચરમ્

શંકરથી અનુમતિ મેળવી, ચતુરાનન બ્રહ્માએ આખું સૃષ્ટિ સર્જી; આ ચાલતી અને અચલ જગત, વૃદ્ધાવસ્થા અને મૃત્યુ સાથે.

શંકરો ઽપિ તદા રુદ્રૈર્ નિવૃત્તાત્મા હ્યધિષ્ઠિતઃ સ્થાણુત્વં તસ્ય વૈ વિપ્રાઃ શંકરસ્ય મહાત્મનઃ

પછી રુદ્રોના સંયમથી શંકર સ્થિરતા પામ્યા અને સ્થાણુ રૂપે સ્થિર થયા; હે વિદ્વાનો, એ જ મહાત્મા શંકરનું મહાત્મ્ય છે.

નિષ્કલસ્યાત્મનઃ શમ્ભોઃ સ્વેચ્છાધૃતશરીરિણઃ શં રુદ્રઃ સર્વભૂતાનાં કરોતિ ઘૃણયા યતઃ

શાંભુ, જે નિષ્કલ છે અને પોતાની ઈચ્છાથી શરીર ધારણ કરે છે, તે દયાળુ રુદ્ર સર્વ જીવોનું કલ્યાણ કરે છે.

શંકરશ્ચાપ્રયત્નેન તદાત્મા યોગવિદ્યયા વૈરાગ્યસ્થં વિરક્તસ્ય વિમુક્તિર્યચ્છમુચ્યતે

શંકર, યોગવિદ્યાથી સહજ રીતે, જે વૈરાગ્યમાં સ્થિર છે એવા વિરક્તને મુક્તિ આપે છે; આ મુક્તિને 'શમ' કહે છે.

અણોસ્તુ વિષયત્યાગઃ સંસારભયતઃ ક્રમાત્ વૈરાગ્યાજ્જાયતે પુંસો વિરાગો દર્શનાન્તરે

સંસારના ભયથી ધીરે ધીરે વિષયોથી વિમુખ થવું, એથી મનુષ્યમાં વૈરાગ્ય આવે છે; અને આ વૈરાગ્યને અન્ય શાસ્ત્રોમાં પણ માન્ય છે.

વિમુખ્યો વિગુણત્યાગો વિજ્ઞાનસ્યાવિચારતઃ તસ્ય ચાસ્ય ચ સંધાનં પ્રસાદાત્પરમેષ્ઠિનઃ

દોષોથી મુખ ફેરવો અને ગુણોનો ત્યાગ જ્ઞાનથી, વિચાર વિના થાય છે; આ બંનેનું એકત્વ પરમેશ્વરની કૃપાથી મળે છે.

ધર્મો જ્ઞાનં ચ વૈરાગ્યમ્ ઐશ્વર્યં શંકરાદિહ સ એવ શંકરઃ સાક્ષાત્ પિનાકી નીલલોહિતઃ

ધર્મ, જ્ઞાન, વૈરાગ્ય અને ઐશ્વર્ય—આ બધું અહીં શંકર જ છે; એ જ પિનાકધારી, નીલલોહિત સ્વરૂપે પ્રગટ છે.

યે શંકરાશ્રિતાઃ સર્વે મુચ્યન્તે તે ન સંશયઃ ન ગચ્છન્ત્યેવ નરકં પાપિષ્ઠા અપિ દારુણમ્

જે બધા શંકરમાં શરણ ગયા છે, તેઓ નિશ્ચયે મુક્ત થાય છે; ભયાનક પાપી પણ નરકમાં નથી જતાં.

આશ્રિતાઃ શંકરં તસ્માત્ પ્રાપ્નુવન્તિ ચ શાશ્વતમ્ માયાન્તાશ્ચૈવ ઘોરાદ્યા હ્ય્ અષ્ટવિંશતિરેવ ચ

એથી, જે શંકરમાં શરણ જાય છે, તેઓ શાશ્વતને પામે છે; અને માયાના અઠ્ઠાવીસ ભયાનક રૂપોનો અંત આવે છે.

કોટયો નરકાણાં તુ પચ્યન્તે તાસુ પાપિનઃ અનાશ્રિતાઃ શિવં રુદ્રં શંકરં નીલલોહિતમ્

અન્યાયી પાપીઓ, જે શિવ, રુદ્ર, શંકર, નીલલોહિતનું શરણ લેતા નથી, તેઓને કરોડો નરકોમાં દુઃખ ભોગવવું પડે છે.

આશ્રયં સર્વભૂતાનામ્ અવ્યયં જગતાં પતિમ્ પુરુષં પરમાત્માનં પુરુહૂતં પુરુષ્ટુતમ્

એ સર્વ જીવોનું આશ્રય, અવિનાશી, જગતનો સ્વામી, પરમાત્મા, પુરુહૂત અને સર્વે દ્વારા વંદિત છે.

તમસા કાલરુદ્રાખ્યં રજસા કનકાણ્ડજમ્ સત્ત્વેન સર્વગં વિષ્ણું નિર્ગુણત્વે મહેશ્વરમ્

અંધકારથી એનું નામ કાલરુદ્ર, રજોગુણથી કનકથી જન્મેલો, સત્વથી સર્વવ્યાપી વિષ્ણુ અને ગુણાતીતમાં મહેશ્વર કહેવાય છે.

કેન ગચ્છન્તિ નરકં નરાઃ કેન મહામતે કર્મણાકર્મણા વાપિ શ્રોતું કૌતૂહલં હિ નઃ

મહામતે, મનુષ્યો નરકમાં કઈ રીતે જાય છે? કર્મથી કે અકર્મથી? અમને આ સાંભળવાની ઉત્સુકતા છે.

રહસ્યં વઃ પ્રવક્ષ્યામિ ભવસ્યામિતતેજસઃ પ્રભાવં શંકરસ્યાદ્યં સંક્ષેપાત્સર્વદર્શિનઃ

હું તમને ભવાની, અમાપ તેજવાળા શંકરના પ્રભાવનું રહસ્ય, તેની ઉત્પત્તિ અને સર્વેના દર્શન પ્રમાણે સંક્ષિપ્તમાં કહું છું.

યોગિનઃ સર્વતત્ત્વજ્ઞાઃ પરં વૈરાગ્યમાસ્થિતાઃ

યોગીઓ, સર્વ તત્ત્વોને જાણનારા, પરમ વૈરાગ્યમાં સ્થિર રહે છે.

પ્રાણાયામાદિભિશ્ચાષ્ટસાધનૈઃ સહચારિણઃ

પ્રાણાયામ અને અન્ય આઠ સાધનો સાથે તેઓ યોગમાં તત્પર રહે છે.

કરુણાદિગુણોપેતાઃ કૃત્વાપિ વિવિધાનિ તે કર્માણિ નરકં સ્વર્ગં ગચ્છન્ત્યેવ સ્વકર્મણા

કરુણા વગેરે ગુણોથી યુક્ત, અનેક કર્મો કર્યા પછી પણ, મનુષ્ય પોતાના કર્મ અનુસાર સ્વર્ગ કે નરકમાં જાય છે.

પ્રસાદાજ્જાયતે જ્ઞાનં જ્ઞાનાદ્યોગઃ પ્રવર્તતે યોગેન જાયતે મુક્તિઃ પ્રસાદાદખિલં તતઃ

કૃપાથી જ્ઞાન મળે છે; જ્ઞાનથી યોગ શરૂ થાય છે; યોગથી મુક્તિ મળે છે; અને કૃપાથી આ બધું થાય છે.

પ્રસાદાદ્ યદિ વિજ્ઞાનં સ્વરૂપં વક્તુમર્હસિ દિવ્યં માહેશ્વરં ચૈવ યોગં યોગવિદાં વર

યોગજ્ઞોમાં શ્રેષ્ઠ, જો કૃપાથી તું સ્વરૂપ, દિવ્ય અને મહેશ્વર યોગનું વર્ણન કરી શકે તો કહો.

કથં કરોતિ ભગવાન્ ચિન્તયા રહિતઃ શિવઃ પ્રસાદં યોગમાર્ગેણ કસ્મિન્કાલે નૃણાં વિભુઃ

મહાન, શિવ ભગવાન, જે વિચારોથી રહિત છે, તે યોગમાર્ગે કૃપા ક્યારે અને કેવી રીતે આપે છે?