લિઙ્ગપુરાણમ્

અપરેણ સિતોદશ્ ચ સુરપશ્ ચ મહાબલઃ કુમુદો મધુમાંશ્ચૈવ હ્ય્ અઞ્જનો મુકુટસ્ તથા

આગળ, સિતોદ, મહાબલી સુરપ, કુમુદ, મધુમાન, અંજન અને મુકુટ પણ છે.

કૃષ્ણશ્ ચ પાણ્ડુરશ્ચૈવ સહસ્રશિખરશ્ ચ યઃ પારિજાતશ્ ચ શૈલેન્દ્રઃ શ્રીશૃઙ્ગશ્ચાચલોત્તમઃ

કૃષ્ણ, પાંડુર, સહસ્રશિખર, પારિજાત, શૈલેન્દ્ર અને ઉત્તમ પર્વત શ્રીશૃંગ.

ઇત્યેતે દેવચરિતા ઉત્કટાઃ પર્વતોત્તમાઃ સર્વે પશ્ચિમદિગ્ભાગે રુદ્રક્ષેત્રસમન્વિતાઃ

આ બધા ઉત્તમ અને દિવ્ય પર્વતો છે, જે પશ્ચિમ દિશામાં આવેલા છે અને રુદ્રક્ષેત્રોથી યુક્ત છે.

મહાભદ્રસ્ય સરસશ્ ચોત્તરે ચ મહાબલાઃ યે સ્થિતાઃ કીર્ત્યમાનાંસ્તાન્ સંક્ષિપ્યેહ નિબોધત

મહાભદ્ર સરોવરનાં ઉત્તર બાજુએ મહાન શક્તિશાળી પર્વતો છે. જેમનું નામ લીધું છે, હવે તેમનું સંક્ષિપ્ત વર્ણન સાંભળો.

શઙ્ખકૂટો મહાશૈલો વૃષભો હંસપર્વતઃ નાગશ્ ચ કપિલશ્ચૈવ ઇન્દ્રશૈલશ્ ચ સાનુમાન્

શંખકૂટ મહાપર્વત, વૃષભ, હંસપર્વત, નાગ, કપિલ અને શિખરોવાળો ઇન્દ્રશૈલ.

નીલઃ કણ્ટકશૃઙ્ગશ્ ચ શતશૃઙ્ગશ્ ચ પર્વતઃ પુષ્પકોશઃ પ્રશૈલશ્ ચ વિરજશ્ચાચલોત્તમઃ

નીલ, કંટકશૃંગ, શતશૃંગ, પર્વત, પુષ્પકોશ, પ્રશૈલ અને વિરજ — આ બધા અચળ પર્વતોમાં શ્રેષ્ઠ ગણાય છે.

વરાહપર્વતશ્ચૈવ મયૂરશ્ચાચલોત્તમઃ જારુધિશ્ચૈવ શૈલેન્દ્ર એત ઉત્તરસંસ્થિતાઃ

વરાહ પર્વત, મયૂર નામનો મહાન પર્વત અને જારુધિ નામનો પર્વતરાજ — આ બધા ઉત્તર દિશામાં સ્થિત છે.

તેષુ શૈલેષુ દિવ્યેષુ દેવદેવસ્ય શૂલિનઃ અસંખ્યાતાનિ દિવ્યાનિ વિમાનાનિ સહસ્રશઃ

આ દિવ્ય પર્વતો પર, દેવોના દેવ શૂલીના અસંખ્ય અને હજારો દિવ્ય વિમાનો વસે છે.

એતેષાં શૈલમુખ્યાનામ્ અન્તરેષુ યથાક્રમમ્ સન્તિ ચૈવાન્તરદ્રોણ્યઃ સરાંસ્યુપવનાનિ ચ

આ મુખ્ય પર્વતોની વચ્ચે, ક્રમશઃ અનેક ખીણો, સરોવરો અને વનરાજીઓ છે.

વસન્તિ દેવા મુનયઃ સિદ્ધાશ્ ચ શિવભાવિતાઃ કૃતવાસાઃ સપત્નીકાઃ પ્રસાદાત્પરમેષ્ઠિનઃ

શિવભક્ત દેવો, ઋષિઓ અને સિદ્ધો, પોતાના પત્નીઓ સાથે પરમેશ્વર કૃપાથી ત્યાં વસે છે.

લક્ષ્મ્યાદ્યાનાં બિલ્વવને કકુભે કશ્યપાદયઃ તથા તાલવને પ્રોક્તમ્ ઇન્દ્રોપેન્દ્રોરગાત્મનામ્

લક્ષ્મી અને અન્ય દેવીઓ સાથે કશ્યપાદિ ઋષિઓ બિલ્વવનમાં રહે છે; તેમ જ, તાળવનમાં ઇન્દ્ર, ઉપેન્દ્ર અને સર્પપ્રકૃતિના દેવો વસે છે.

ઉદુંબરે કર્દમસ્ય તથાન્યેષાં મહાત્મનામ્ વિદ્યાધરાણાં સિદ્ધાનાં પુણ્યે ત્વામ્રવને શુભે

ઉદુમ્બરવનમાં કર્દમ અને અન્ય મહાન આત્માઓ વસે છે; પવિત્ર આમ્રવનમાં વિદ્યા ધરાવનારા અને સિદ્ધો વસે છે.

નાગાનાં સિદ્ધસંઘાનાં તથા નિંબવને સ્થિતિઃ સૂર્યસ્ય કિંશુકવને તથા રુદ્રગણસ્ય ચ

નાગો અને સિદ્ધોના સમૂહો નિમ્બવનમાં રહે છે; કિંચુકવનમાં સૂર્ય અને રુદ્રગણો વસે છે.

બીજપૂરવને પુણ્યે દેવાચાર્યો વ્યવસ્થિતઃ કૌમુદે તુ વને વિષ્ણુપ્રમુખાનાં મહાત્મનામ્

પવિત્ર બીજાપૂરવનમાં દેવગુરુ સ્થિર છે; કૌમુદીવનમાં વિષ્ણુપ્રમુખ મહાન આત્માઓ વસે છે.

સ્થલપદ્મવનાન્તસ્થન્યગ્રોધે ઽશેષભોગિનઃ શેષસ્ત્વશેષજગતાં પતિરાસ્તે ઽતિગર્વિતઃ

સ્થલપદ્મવનમાં, ન્યગ્રોધ વૃક્ષ નીચે, બધા ભોગી નાગો વસે છે; અને અહંકારભર્યા શેષ, સર્વજગતના સ્વામી, ત્યાં નિવાસ કરે છે.

સ એવ જગતાં કાલઃ પાતાલે ચ વ્યવસ્થિતઃ વિષ્ણોર્વિશ્વગુરોર્મૂર્તિર્ દિવ્યઃ સાક્ષાદ્ધલાયુધઃ

એ જ સર્વજગત માટે સમયરૂપ છે, પાતાળમાં સ્થિત છે; એ વિષ્ણુ, સર્વવિશ્વના ગુરુ અને હલધારી દેવ છે.

શયનં દેવદેવસ્ય સ હરેઃ કઙ્કણં વિભોઃ વને પનસવૃક્ષાણાં સશુક્રા દાનવાદયઃ

એ દેવોના દેવનું શયનસ્થાન છે; એ હરિનું કંકણ છે. પનસ વૃક્ષોના વનમાં દાનવો અને શુક્રાદિ અન્ય લોકો વસે છે.

કિન્નરૈરુરગાશ્ચૈવ વિશાખકવને સ્થિતાઃ મનોહરવને વૃક્ષાઃ સર્વકોટિસમન્વિતાઃ

વિશાખકવનમાં કિન્નર અને નાગો વસે છે; મનોહરવનમાં સર્વપ્રકારના વૃક્ષો છે.

નન્દીશ્વરો ગણવરૈઃ સ્તૂયમાનો વ્યવસ્થિતઃ સંતાનકસ્થલીમધ્યે સાક્ષાદ્દેવી સરસ્વતી

નંદીશ્વર ત્યાં ગણા સાથે સ્તુતિ પામે છે; સંતાનકવનના મધ્યમાં દેવી સરસ્વતી સ્વયં ઉપસ્થિત છે.

એવં સંક્ષેપતઃ પ્રોક્તા વનેષુ વનવાસિનઃ અસંખ્યાતા મયાપ્યત્ર વક્તું નો વિસ્તરેણ તુ

આ રીતે, સંક્ષિપ્તમાં, વનમાં વસનારાઓનું વર્ણન કર્યું; તેઓ અસંખ્ય છે, અને હું પણ બધાનું વિગતે વર્ણન કરી શકતો નથી.

શિતાન્તશિખરે શક્રઃ પારિજાતવને શુભે તસ્ય પ્રાચ્યાં કુમુદાદ્રિકૂટો ઽસૌ બહુવિસ્તરઃ

શિતાંત શિખર પર ઇન્દ્ર શુભ પારિજાતવનમાં વસે છે; તેના પૂર્વે વિશાળ કુમુદ પર્વતશ્રેણી છે.

અષ્ટૌ પુરાણ્યુદીર્ણાનિ દાનવાનાં દ્વિજોત્તમાઃ સુવર્ણકોટરે પુણ્યે રાક્ષસાનાં મહાત્મનામ્

અહીં દાનવોની આઠ પ્રાચીન નગરીઓ ઉદ્ભવી છે, અને પવિત્ર સુવર્ણકોઠારમાં મહાન આત્માવાળા રાક્ષસો વસે છે.

નીલકાનાં પુરાણ્યાહુર્ અષ્ટષષ્ટિર્દ્વિજોત્તમાઃ મહાનીલે ઽપિ શૈલેન્દ્રે પુરાણિ દશ પઞ્ચ ચ

નીલકાઓની અડસઠ પ્રાચીન નગરીઓ કહેવાય છે; અને મહાન નીલ પર્વત પર પંદર પ્રાચીન નગરીઓ છે.

હયાનનાનાં મુખ્યાનાં કિન્નરાણાં ચ સુવ્રતાઃ વેણુસૌધે મહાશૈલે વિદ્યાધરપુરત્રયમ્

પવિત્ર વ્રત ધરાવનારો, ઘોડા જેવું મુખ ધરાવનારા અને કિન્નર લોકોમાં શ્રેષ્ઠ એવા લોકો માટે, મહાન વેણુસૌધ પર્વત પર વિદ્યા ધરાવનારા લોકોના ત્રણ શહેરો વસે છે.

વૈકુણ્ઠે ગરુડઃ શ્રીમાન્ કરઞ્જે નીલલોહિતઃ વસુધારે વસૂનાં તુ નિવાસઃ પરિકીર્તિતઃ

વૈકુંઠમાં મહાન ગરુડ વસે છે; કરંજ પર્વત પર નીલલોહિત છે; અને વસુધારા પર્વત પર વસુઓનું નિવાસ સ્થાન કહેવાય છે.

રત્નધારે ગિરિવરે સપ્તર્ષીણાં મહાત્મનામ્ સપ્તસ્થાનાનિ પુણ્યાનિ સિદ્ધાવાસયુતાનિ ચ

રત્નધારા નામના ઉત્તમ પર્વત પર મહાન આત્માવાળા સાત ઋષિઓ વસે છે; ત્યાં સાત પવિત્ર સ્થળો છે, જ્યાં સિદ્ધ લોકો રહે છે.

મહત્પ્રજાપતેઃ સ્થાનમ્ એકશૃઙ્ગે નગોત્તમે ગજશૈલે તુ દુર્ગાદ્યાઃ સુમેધે વસવસ્ તથા

મહાન પ્રજાપતિનું નિવાસ સ્થાન એકશૃંગ નામના શ્રેષ્ઠ પર્વત પર છે; ગજશૈલ પર્વત પર દુર્ગા અને બીજા દેવીઓ તથા બુદ્ધિશાળી વસુઓ રહે છે.

આદિત્યાશ્ ચ તથા રુદ્રાઃ કૃતાવાસાસ્તથાશ્વિનૌ અશીતિર્દેવપુર્યસ્તુ હેમકક્ષે નગોત્તમે

આદિત્યો અને રુદ્રો પણ ત્યાં પોતપોતાના નિવાસ સ્થાનો ધરાવે છે, તેમજ અશ્વિનીકુમારો પણ; અને સુવર્ણ કટિધારી શ્રેષ્ઠ પર્વત પર અસ્સી દેવપુરીઓ છે.

સુનીલે રક્ષસાં વાસાઃ પઞ્ચકોટિશતાનિ ચ પઞ્ચકૂટે પુરાણ્યાસન્ પઞ્ચકોટિપ્રમાણતઃ

સુનીલ પર્વત પર રાક્ષસોનું નિવાસ છે, જેની સંખ્યા પાંચ કરોડ છે; પંચકૂટ પર્વત પર પણ જૂના શહેરો હતા, જેની સંખ્યા પણ પાંચ કરોડ જેટલી હતી.